KİK Kararı 2026/UH.II-2182

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/032 Gündem No: 91 Karar Tarihi: 19.08.2026 Karar No: 2026/UH.II-2182 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Kaan Havacılık San. ve Tic. A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/572058 İhale Kayıt Numaralı “ 1095 Gün Süre ile Enerji İletim Hatlarında Helikopter Kullanılarak Gerilim Altında (Canlı) Bakım Yapılması ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 01.06.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 1095 Gün Süre İle Enerji İletim Hatlarında Helikopter Kullanılarak Gerilim Altında (Canlı) Bakım Yapılması ” ihalesine ilişkin olarak Kaan Havacılık San. ve Tic. A.Ş. nin 08.07.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.07.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.07.2026 tarih ve 221049 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.07.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1871 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhalede en düşük teklif fiyatını verdikleri, teklif fiyatları sınır değerin altında olduğu için kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve mevzuata uygun olarak açıklamalarını sundukları ancak 03.07.2026 tarihinden EKAP üzerinden gönderilen “Demonstrasyon daveti” konulu yazı ile kendilerinden daha yüksek teklif veren istekli CMC Savunma San. A.Ş.nin demonstrasyona davet edildiğini ve kendilerinin davet edilmediğini öğrendikleri, ihalede istenen tüm yeterlik kriterlerini sağladıkları ve aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olduğu için kendileri demonstrasyona davet edilmeden başka isteklilerin davet edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca, İdari Şartname’nin 7.3.9’uncu maddesinde yer alan “İsteklinin daha önce İdare personeli nezaretinde yaptığı başarılı bir helikopterle canlı bakım demo çalışması mevcut ise yeniden demo yapmasına gerek duyulmadan demo için başarılı kabul edilecektir. Aksi takdirde demo çalışmalarını yapacaktır.” düzenlemesine dayalı olarak idare ile daha önce aynı konulu bir sözleşme imzalayan EMİ Grup Bilgi Teknolojileri A.Ş.nin demonstrasyona davet edilmeden demonstrasyonda başarılı kabul edileceğinin anlaşıldığı ve bu durumun mevzuata aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu, idarenin şikayete cevapta belirttiği gerekçelerin yerinde olmadığı, helikopter maliyeti (amortisman bakım-onarım) ile ilgili olarak fiyat teklifi üzerinde “Maliyet Tespit Tutanağı Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Kaşeli olarak verilmiş ancak belgede mevzuat gereği olması gereken fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından "Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (…/.../...) tarih ve (...) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer almamasının, konaklama maliyeti ve kara araçları maliyeti (amortisman, yakıt, bakım) ile ilgili olarak fiyat teklifleri ekinde mevzuat uyarınca sunulması zorunlu tutanakların sunulmamasının, helikopter yakıt maliyeti ile ilgili olarak sadece EPDK'dan İhrakiye Teslimi Lisansına (jet yakıtı satış yetkisi) sahip TÜPRAŞ'a ait jet satış fiyatları, servis ücretleri, depo primlerini gösteren belgeler ve iki adet TÜPRAŞ faturası sunulmuş olmasının açıklamanın uygunsuzluğuna gerekçe olamayacağı, aşırı düşük teklif açıklamasının amacının teklifi veren firmanın ihale konusu işi teklif ettiği maliyetle yapıp yapamayacağının araştırılması olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarında esas alınan maliyet kalemlerinin tamamının gerçekliği ve güncelliği itibarıyla denetime elverişli, kamuya açık verilere dayandığı ve bu verilerin teyit edilebileceği dolayısı ile aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu, 2) İhalede istenen yeterlik kriterlerini sağladığı anlaşılan isteklilerin demonstrasyona çağrılabileceği ancak ihaleye teklif sunan diğer istekliler Cmc Savunma San. A.Ş. ve Emi Grup Bilgi Teknolojileri A.Ş. İdari Şartnamede belirlenen yeterlik kriterlerini sağlamadığı için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, çünkü bu isteklilerin yeterlik belgelerinin eksik olduğu ve sunulan belgelerin de belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı bu sebeple anılan isteklilerin demonstrasyona davet edilmeden tekliflerinin yeterlik kriterleri sağlanmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, 3) Yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı, başvuruya konu ihaleye yıllardır aynı üç firmanın teklif verdiği ve piyasada hizmet sunucusu olarak bu firmaların bulunduğu, teklif fiyatlarının sınır değerin altında kalmasının açıkça yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığını ortaya koyduğu çünkü teklif fiyatlarının piyasa rayiçlerini yansıttığı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması sebebiyle ihalenin daha yüksek teklif fiyatına sahip bir istekli üzerinde bırakılacağı için kamu zararının ortaya çıkacağı ve bunun sebebinin de yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması sonucunda tekliflerinin sınır değerin altında kalmasından kaynaklandığı dolayısı ile yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı açık olduğundan ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: … c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih. … Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; … c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir…” hükmü, Anılan Kanun’un 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü, Aynı Kanun’un 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinde “(1) Teklifler açıldıktan sonra 11 inci maddenin birinci fıkrasına göre uygun bulunmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. Pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde son fiyat tekliflerinin alınması işlemi, elektronik eksiltme yapılan ihalelerde ise eksiltme işlemleri; teklifi bu aşamada değerlendirme dışı bırakılmayan istekliler davet edilerek gerçekleştirilir. (2) Birinci fıkraya göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Bu değerlendirme, idari şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Değerlendirme işlemi; aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, teklifi aşırı düşük olan isteklilerin tamamı için gerçekleştirilir. Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde tüm başvurular ve/veya teklifler değerlendirilir. (3) İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. (4) Aşırı düşük teklif açıklamaları, ikinci fıkra kapsamında yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir. (5) Numune/demonstrasyon istenen ihalelerde numune/demonstrasyon değerlendirmesi ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılır. Numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. (6) Değerlendirme işlemlerine, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile belirlenecek ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif tespit edilinceye kadar devam edilir. (7) Tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan istekliler ile numune/demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri kaydedilerek EKAP üzerinden ihale komisyonu kararı oluşturulur. İhale komisyonu kararı, komisyon üyeleri tarafından e-imza ile imzalanır ve ihale yetkilisinin onayına sunulur. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde, e-imza ile imzalamak suretiyle ihale kararını onaylar veya gerekçesini belirtmek suretiyle iptal eder. İhale kararının ihale yetkilisince onaylanacağı tarihte EKAP üzerinden yasaklılık teyidi yapılır…” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Verilen hizmetin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir. (3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur. (4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur. (5) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif açıklama istenilmeksizin reddedilecek tekliflere ilişkin alımlar listesinde yer alan işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi 79.1. (Değişik madde: 25/01/2017-29959 R.G./10. md., yürürlük:1/2/2017) Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir. 79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir. 79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer; SD: Sınır değeri, YM: Yaklaşık maliyeti, n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını, T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini, R: Sınır Değer Tespit Katsayısını 79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından (Değişik ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) belirlenerek ilan edilir ve gerekli görülen hallerde güncellenebilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir. 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. 79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler. 79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) veya satış tutarı tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./21. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 79.2.2.2. (Değişik madde: 25/01/2017-29959 R.G./11. md.) Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur. 79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur. 79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir. 79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir. 79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./12. md.) Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur. 79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin (Değişik ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir. (Değişik paragraf: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir. İsteklinin (Değişik ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: 12/06/2015-29384 R.G./3. md.; Mülga ibare: 13.06.2019-30800 R.G/14. md., yürürlük: 23.06.2019) YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyt bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır” 79.2.4. (Değişik madde: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. 79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir. … 79.2.7. (Ek madde: 25/01/2017-29959 R.G./14. md.; Ek ibare: 06/02/2018-30324 R.G./7. md.; Değişik cümle: 26/01/2021-31376 R.G./3. md.) İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. (Ek cümle: 16/03/2019-30716 R.G./18. md.) Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir. 79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez. 79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. 79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur. 79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./15. md.) Ancak birden fazla yılı kapsayan (Ek ibare: 26/01/2021-31376 R.G./4. md.) ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./22. md.) ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. (Ek cümle: 30/09/2020-31260 R.G./22. md.) Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL*1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır. 79.3.5. (Değişik madde: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır. 79.3.6. (Ek madde: 30/09/2020-31260 R.G./23. md.) İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan (Ek ibare: 26/01/2021-31376 R.G./5. md.) ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 15/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, motorlu taşıtlar vergisi tutarı ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan maliyet kalemiz Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Ekim ayı değişim oranı (%22,58) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL*1,2258) 122,58 TL; 2021 yılı için (122,58 TL*1,2258) 150,26 TL; 2022 yılı için (150,26 TL*1,2258) 184,19 TL olarak hesaplanacaktır…” açıklaması, İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 1095 Gün Süre ile Enerji İletim Hatlarında Helikopter Kullanılarak Gerilim Altında (Canlı) Bakım Yapılması b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Enerji iletim hatlarında toplam 36.000 adet helikopterle canlı bakım Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: TEİAŞ bünyesindeki 154 kV ve 400 kV enerji iletim hatları düzenlemesi, Aynı Şartname’nin 7.3.9’uncu maddesinde “7.3.9. Demonstrasyon işlemlerine ilişkin hususlar, Tekliflerin toplanması sonrasında, “Fiyat Yönünden En Avantajlı Birinci Teklif” ve “Fiyat Yönünden En Avantajlı İkinci Teklif” in belirlenmesiyle, fiyat yönünden en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olan İsteklilerden, Teknik Şartname Ek-6 Değerlendirme Cetveli ile değerlendirilecek dört ayrı canlı bakım çalışmasının demonstrasyonunu (demosunu) yapması istenecektir. Tekliflerin değerlendirilmesinde demo çalışmaları sonuçları da dikkate alınacaktır. İsteklilerin tamamı, Teknik Şartname Ek-6’daki listede yer alan dört adet canlı bakım çalışma demosunun yerini ve tarihlerini teklifleri ile birlikte vereceklerdir. İsteklinin daha önce İdare personeli nezaretinde yaptığı başarılı bir helikopterle canlı bakım demo çalışması mevcut ise yeniden demo yapmasına gerek duyulmadan demo için başarılı kabul edilecektir. Aksi takdirde demo çalışmalarını yapacaktır. İstekli, demo çalışmasını yapmadan önce İdare’ye başvurarak, TEİAŞ 154 kV ve Üstü Gerilim Seviyesindeki İletim Tesislerinde Gerilim Altında (Canlı) Bakım Çalışmaları Uygulama Koşulları Yönergesine uygun olarak hazırlanmış bir çalışma dosyasını onaylatacaktır. Çalışma dosyası İdare tarafından 2 iş günü içerisinde onaylanacak ve İstekli demo çalışmasını çalışma dosyasına uygun şekilde yapacaktır. Demo çalışması için gerekli tüm izinler İstekli tarafından alınacaktır. Eğer İstekli tarafından demolar TEİAŞ şebekesinde yapılmak isteniyorsa yapılacak helikopterle canlı çalışma demosu için, İstekli’nin istediği ÖİR (Özel İşletme Rejimi) uygulaması gibi teknik önlemler TEİAŞ tarafından alınacaktır. İstekli’nin istemediği bir önlemin alınmamasından dolayı İdare’ye herhangi bir sorumluluk yüklenemeyecektir. Bir İstekli’nin yapacağı demoyu izlemek için diğer İstekliler, tüm sorumluluk ve giderleri kendileri tarafından karşılanması kaydıyla, gözlemci sıfatıyla katılabileceklerdir. Demoyu, fiyat açısından en avantajlı birinci teklif sahibi yapacak, başarısız olursa fiyat açısından en avantajlı ikinci teklif sahibi gerçekleştirecektir. Fiyat açısından en avantajlı birinci ve ikinci teklifler dışında kalan teklif sahiplerinin demoları yapılmayacaktır. İstekliler demo yeri ve tarihini teklifle birlikte sunacaklardır. İstekliler, fiyat açısından en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olma durumlarının ikisine de göre demo tarihlerini sunacaklardır. İstekli’nin sunacağı demo tarihi; tekliflerin alındığı tarihten itibaren, takvim günü olmak üzere, 11. gün ile 80. günler arasında olacaktır. İdare İsteklilere, demo ile ilgili ara kararını tekliflerin alınmasından sonra 10 gün içerisinde bildirir. Fiyat açısından en avantajlı birinci teklifin demosu, tekliflerin alındığı tarihten itibaren 11. ile 60. günler arasında, en geç 60. gün saat 17:00’de tamamlanmak üzere, İstekli’nin belirleyeceği tarihlerde; fiyat açısından en avantajlı ikinci teklifin demosu ise tekliflerin alındığı tarihten itibaren 61. ile 80. günler arasında, en geç 80. gün saat 17:00’de tamamlanmak üzere, İstekli’nin belirleyeceği tarihlerde yapılacaktır. Demo yapacak İstekliler, demolarını art arda yapacaklar, birden fazla gidiş-geliş olmayacaktır. İdare, kendinden kaynaklı sebeplerle İstekli’den demo tarihini değiştirmesini talep edebilir. Tekliflerin alındığı tarihten itibaren 80 takvim günü içerisinde yapılacak şekilde planlanan ve tarif edilen süreler içerisinde olmak kaydıyla, fiyat açısından en avantajlı teklife sahip birinci İstekli veya fiyat açısından en avantajlı teklife sahip ikinci İstekli’den herhangi birinin demoyu başarılı bir şekilde yapması durumunda ihale sonuçlandırılır. Fiyat açısından en avantajlı birinci teklife sahip İstekli ve fiyat açısından en avantajlı ikinci teklife sahip İstekli’nin her ikisinin birden, belirtilen süreler içerisinde, Teknik Şartname Ek-6’da yer alan demoları, mazeret belirterek yapmaması/başarısız olması ve bu mazeretin de, ihale komisyonunca makul bulunması durumunda, değerlendirme yapılarak her iki İstekli’ye birden ikinci bir demo yapma hakkı verilebilir. İstekliler, ikinci demo hakkı verilmesi durumunda yeni bir demo programı yapar ve İdare’den onay alır. İstekliler ikinci demolarını önceki demo yaptığı yerde yapabilecekleri gibi farklı bir şehirde de yapabilirler. İsteklilere ikinci demo için verilen süre hiçbir şekilde, ikinci demo hakkının İsteklilere bildirmesinden itibaren 30 takvim gününü geçemez. İsteklilerin her ikisinin de, ikinci demoyu başarı ile gerçekleştirmesi durumunda, fiyat referans alınarak, ihale sonuçlandırılır. Demo yapmak istemeyen veya demo yapamayan ya da demosu başarısız olan İstekli’nin teklifi geçersiz sayılacaktır. Demo olarak yapılacak canlı bakım çalışmalarını İstekli, kendi personeli ile yapabileceği gibi, sözleşme süresince birlikte çalışmaya devam edeceği alt yüklenici personeli ile de yapabilecektir. İstekli, demo çalışmalarından sonra alt yüklenicisini zorunlu olarak değiştirmesi gerektiğinde, yeni alt yüklenicinin aynı şartları sağlayan, söz konusu demoları tekrar yapan ve en az ilk alt yüklenici kadar değerlendirme puanı alan bir alt yüklenici olması zorunludur. Demolar Teknik Şartnamenin 4. maddesinde tanımlanan görev teçhizatı ile (sepet yöntemi) yapılacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. İhale konusu işin yerine getirilmesine ilişkin her türlü ulaşım, sigorta, eğitim, vergi, resim ve harçlar, teknik şartnamede belirtilen giderler ile ihale dokümanında idareye ait olduğu belirtilmeyen tüm giderler teklif fiyatına dahildir. İhale kararı ve sözleşmenin imzalanmasından doğan damga vergileri Yüklenici tarafından ödenecektir. 25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde “1.2. Tanımlar; … 1.2.4. Çekirdek Personel: Hava aracında SHY-6B şartlarını sağlayan yüklenici uçuş personeli (pilot ve yardımcı pilot), 1 yüklenici süpervizörü, 1 yüklenici saha mühendisi, 1 TEİAŞ çalışma sorumlusu ile (biri yüklenici biri idare çalışanı olmak üzere) 2 canlı bakım sertifikalı personelden oluşan toplam 7 kişilik ekibi, … 1.2.17. Canlı Bakım operatörü: TEİAŞ 154 kV ve Üstü Gerilim Seviyesindeki İletim Tesislerinde Gerilim Altında (Canlı) Bakım Çalışmaları Uygulama Koşulları Yönergesi’ne göre 154 kV ve üstü gerilim seviyesinde gerilim altında çalışma yetkisine sahip personeli, 1.2.18. Canlı Bakım çalışma Sorumlusu: Canlı bakım çalışması esnasında gerekli güvenlik önlemlerini almakla veya aldırmakla ve bunlara uyulduğunu kontrol etmekle yükümlü olan, çalışmaları etkili bir şekilde yürütmek için işvereni tarafından belirlenen ve canı bakım çalışması yapmak için gerekli eğitimleri tamamlamış kişiyi, … 1.2.30. Sistem İşletme Sorumlusu: üzerinde canlı bakım çalışması yapılan elektrik tesisinin veya şebeke bölümünün çalışma performansından ve işletilmesinden sorumlu olup, işvereni tarafından belirlenen ve yetkilendirilen kişiyi, … 1.2.34. Süpervizör: helikopterle canı bakım konusunda eğitimini tamamlayan ve bunu belgeleyen; sepet içerisinde canlı bakım çalışmasını yapan yüklenici ve idareden müteşekkil personelin helikopterle çalışma noktasına götürülmesi ve çalışma noktasından alınarak iniş noktasına indirilmesi ile çalışmanın askıda devam etmesi gerektiği durumlarda sepetin iletken le aynı seviyede tutulmasının sağlanmasından sorumlu olan, tüm bu işlemler için topraktan (yerden) faza ve fazdan toprağa (yere) ya da fazdan faza geçiş güzergahlarını da yöneten yüklenici personelini, … 1.2.36. saha Mühendisi: Çalışma sahasında idare, yüklenici ve alt yüklenici personeli arasındaki iletişimden, sahanın güvenliğinin alınmasından, uçuş izinlerinin gerektiğinde yetkili makamlara ibraz edilmesinden, çalışma için gerekli malzemenin sahada organizasyonundan sorumlu, üniversitelerin en az 4 yıllık elektrik/elektrik-elektronik mühendisliği bölümü mezunu yüklenici personelini, 1.2.37. Yer Ekibi: Sepetin yerden ayrılmasında ve sepetin yere indirilmesinde, sepeti karşılayan, iniş ve kalkışta halatların birbirine dolaşmasına ve yere sürünmesine engel olan, pilotlarla iletişim halindeki yeterli sayıdaki yüklenici personelini, ifade etmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır. Birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur: İhale Kayıt Numarası (İKN): 2026/572058 ABSıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 154 kV tek devre veya çift devre EİH'nda faz iletkeninde damper değişimi/onarımı veya; 154 kV tek devre veya çift devre EİH'nda faz iletkeninde lif tamiri veya; 400 kV tek devre veya çift devre EİH'nda faz iletkeninde damper veya spacer-damper değişim/onarımı veya; 400 kV tek devre veya çift devre EİH'nda faz iletkeninde lif tamiri veya; 154 kV veya 400 kV EİH'nda koruma telinde (çelik veya OPGW) ikaz küresinin veya ışıklı ikaz küresinin montajı/demontajı veya; 154 kV veya 400 kV EİH'nda koruma telinde (çelik veya OPGW) lif tamiri (tamir manşonu veya zırh çubuğu ile) veya; 154 kV veya 400 kV EİH'nda koruma telinde (çelik veya OPGW) damper değişimi/onarımı veya; 154 kV veya 400 kV EİH'nda koruma telinde (çelik veya OPGW) ve faz iletkeninde pendulum damper montajı/demontajı. adet 24.000 2 154 kV veya 400 kV EİH'nda iki farklı faz iletkeni arasında interfaz ara tutucu montajı veya; 400 kV EİH'nda durdurucu direk önlerine klemens montajı. adet 12.000 3 Sepette Çalışacak 1 Takım (8 kişi) TEİAŞ Personelinin Eğitimi (Eğitime alınacak kursiyerlerin tamamı canlı bakım operatörü olacak, eğitim öncesinde canlı bakım çalışma sertifikasına sahip olacaklar) adet 2 TOPLAM TUTAR (KDV Hariç) İdare tarafından, 04.06.2026 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile başvuru sahibi istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve sunulan açıklamanın uygun görülmediği, ihale komisyonu tarafından düzenlenen 02.07.2026 tarihli tutanak ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçelerine yer verilerek, demonstrasyona davet edilmemesine ve başvuru sahibinden sonra en düşük teklif sahibi istekli olan CMC Savunma San. A.Ş.nin demonstrasyona davet edilmesine karar verildiği, bu karara dayalı olarak başvuru sahibine 03.07.2026 tarihinde EKAP üzerinden yapılan tebligat ile CMC Savunma San. A.Ş.ye demonstrasyon yapılacağının bildirildiği tespit edilmiştir. İdari Şartname’nin 7.3.9’uncu maddesinde “İsteklinin daha önce İdare personeli nezaretinde yaptığı başarılı bir helikopterle canlı bakım demo çalışması mevcut ise yeniden demo yapmasına gerek duyulmadan demo için başarılı kabul edilecektir. Aksi takdirde demo çalışmalarını yapacaktır.” düzenlemesine yer verilerek, daha önce idare personeli nezaretinde demonstrasyon yapan ve başarılı bulunan isteklilerin demonstrasyona yeniden davet edilmeyerek başarılı kabul edilecekleri ve “Demoyu, fiyat açısından en avantajlı birinci teklif sahibi yapacak, başarısız olursa fiyat açısından en avantajlı ikinci teklif sahibi gerçekleştirecektir. Fiyat açısından en avantajlı birinci ve ikinci teklifler dışında kalan teklif sahiplerinin demoları yapılmayacaktır.” düzenlemesine yer verilerek de demonstrasyonun önce ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi olması öngörülen istekliye yapılacağı, bu isteklinin başarısız olması hâlinde ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olması öngörülen istekliye demonstrasyon yapılacağı düzenlenmiştir. Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan beşinci fıkrasında demonstrasyon istenen ihalelerde bu değerlendirmenin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılacağı düzenlenmiştir. İdari Şartname’nin 7.3.9’uncu maddesinde ise daha önce idare personeli nezaretinde demonstrasyon yaparak başarılı bulunan isteklilerin demonstrasyona yeniden davet edilmeyerek başarılı kabul edilecekleri yönünde bir düzenleme yapılmıştır. Başvuru sahibinin bu düzenleme sebebiyle daha önce aynı idareye iş yapmış isteklilere demonstrasyon yapılmadan başarılı kabul edilmeleri sebebiyle haksız avantaj sağlanacağını iddia ettiği görülmekle birlikte; anılan iddianın ihale dokümanına yönelik olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca bu nitelikteki başvuruların ihale dokümanının edinildiği tarihten sonraki on gün içerisinde olmakla birlikte her durumda en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği, ihale tarihinin 01.06.2026 ve şikayet başvurusu tarihinin 08.07.2026 olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibinin söz konusu iddiasını süresinde öne sürmediği anlaşıldığından, iddianın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, ihale komisyonu tarafından sınır değer hesabı yapıldığı ve teklif fiyatı sınır değerin altında olan başvuru sahibi istekliden 04.06.2026 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, açıklanması gereken önemli teklif bileşenleri olarak; - Helikopter maliyeti (amortisman, bakım-onarım), - Personel maliyeti, - Helikopter yakıtı maliyeti, - Konaklama maliyeti, - Kara araçları maliyeti (amortisman, yakıt, bakım), maliyetlerinin belirlendiği ve isteklinin sunmuş olduğu açıklamanın mevzuata uygun olmadığı tespit edilerek demonstrasyon değerlendirmesine çağrılmadığı tespit edilmiştir. İstekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ve ihale dokümanı kapsamında yapılan incelemede; - Açıklanması istenen önemli teklif bileşeni olarak belirlenen helikopter maliyeti ve personel maliyetinin hesaplanması ve açıklanabilmesi için önemli bir etken olan helikopter ve personel sayısına ilişkin ihale dokümanı kapsamında net bir düzenleme yapılmamakla birlikte, birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer verilen “Sepette Çalışacak 1 Takım (8 kişi) TEİAŞ Personelinin Eğitimi (Eğitime alınacak kursiyerlerin tamamı canlı bakım operatörü olacak, eğitim öncesinde canlı bakım çalışma sertifikasına sahip olacaklar)” düzenlemesinden bakım ve onarım işleri kapsamında çalışacak personel sayısının her bir sepette 8 kişi olmak üzere toplam 2 sepette 16 kişi olmasının ve iki sepette ayrı ayrı personel ile çalışma yapılacağından helikopter sayısının da 2 olmasının öngörüldüğü, - Ayrıca, Teknik Şartname’nin kapsam ve tanımlara ilişkin 1’inci maddesinde yer alan düzenlemelerden çekirdek personel olarak ifade edilen ve yüklenici bünyesinde çalışacak olan 1 pilot, 1 yardımcı pilot, 1 yüklenici süpervizörü, 1 yüklenici saha mühendisi, 1 TEİAŞ çalışma sorumlusu (canlı bakım operatörü) ve 1 canlı bakım çalışma sorumlusu olmak üzere 1 helikopterde 5 olmak üzere 2 helikopterde toplam 10 kişi ile yüklenici tarafından belirlenecek yeterli sayıda “yer ekibi” olarak adlandırılan personelin çalışmasına ilişkin düzenleme yapıldığı anlaşılmış, - Her ne kadar ihale dokümanında açıkça kaç helikopter kullanılarak ve kaç kişi ile ihale konusu işin yapacağı düzenlenmemiş olsa da helikopter ve personel sayısının aktarılan düzenlemelerden hesaplanabileceği dolayısı ile bu sayılar üzerinden gerek helikopterlere ve helikopter yakıtına gerekse personel giderine ilişkin maliyet hesabı gerçekleştirilerek açıklamanın yapılabileceği anlaşılmıştır. Benzer şekilde, personel sayısı hesaplanabildiği için konaklama maliyetinin de kişi sayıları üzerinden açıklanmasında bir engel bulunmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, yine açıklanması istenen önemli teklif bileşenlerinden olan “kara araçları maliyeti (amortisman, yakıt, bakım)” bileşenine ilişkin olarak ihale dokümanında herhangi bir düzenleme bulunmadığı gibi, bu bileşen için birim fiyat teklif cetvelinde de ayrı satır açılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısı ile açıklamaya tabi tutulacak araçların sayısı, türü, cinsi, motor hacmi vb. herhangi bir bilgi olmadan bu bileşen için açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, ihale dokümanında anılan bileşene ilişki herhangi bir düzenleme olmaması sebebiyle ortaya çıkan belirsizliğin açıklama yapılmasına engeller nitelikte olduğu ve bu belirsizlik sebebiyle sunulan açıklamanın değerlendirilmesi ve denetlenmesine de imkân bulunmadığı anlaşıldığından, önemli teklif bileşenlerinin belirsizliğe yer vermeyecek şekilde yeniden belirlenerek, teklif fiyatı sınır değerin altında olan başvuru sahibinden yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında helikopter ve kara araçlarının maliyetini kanıtlayıcı belgeler olarak “Amortisman” girdisinin açıklanmasına yönelik belgeler istenildiği, bu kapsamda araçlara yönelik sadece “Amortisman” ifadesinin isteklilerin kendi malıyla amortisman maliyeti üzerinden açıklanmasının idarece talep edildiği anlamına geldiği, araç edinim maliyetine yönelik kiralama fiyat teklifi alınması yoluyla açıklama yapılmasına imkan verilmediği, yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları kapsamında isteklilerin açıklamasını kendilerine uygun tevsik edici belgelerle sunmalarının mümkün olduğu, bu kapsamda aktarılan araçlara yönelik sadece “amortisman giderleri” ifadesiyle isteklilerin kendi malıyla amortisman maliyeti üzerinden açıklanma talep edilmesinin isteklilerin açıklamalarını sınırlandıracağı ve Tebliğ’in yukarıda aktarılan açıklamalarına aykırılık teşkil edeceği, dolayısıyla idare tarafından isteklilerden istenilecek belgelerin “Amortisman” ifadesiyle sınırlandırılmaksızın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirlenen kriterlere uygun olarak istenilmesi gerektiği anlaşılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü, Aynı Kanun’un 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. … İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder . İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü, Anılan Kanun’un 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. … İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü, Aynı Kanun’un 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar…” hükmü, Anılan Kanun’un 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinde “(1) Teklifler açıldıktan sonra 11 inci maddenin birinci fıkrasına göre uygun bulunmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. Pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde son fiyat tekliflerinin alınması işlemi, elektronik eksiltme yapılan ihalelerde ise eksiltme işlemleri; teklifi bu aşamada değerlendirme dışı bırakılmayan istekliler davet edilerek gerçekleştirilir. (2) Birinci fıkraya göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Bu değerlendirme, idari şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Değerlendirme işlemi; aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, teklifi aşırı düşük olan isteklilerin tamamı için gerçekleştirilir. Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde tüm başvurular ve/veya teklifler değerlendirilir. (3) İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. (4) Aşırı düşük teklif açıklamaları, ikinci fıkra kapsamında yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir. (5) Numune/demonstrasyon istenen ihalelerde numune/demonstrasyon değerlendirmesi ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılır. Numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. (6) Değerlendirme işlemlerine, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile belirlenecek ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif tespit edilinceye kadar devam edilir. (7) Tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan istekliler ile numune/demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri kaydedilerek EKAP üzerinden ihale komisyonu kararı oluşturulur. İhale komisyonu kararı, komisyon üyeleri tarafından e-imza ile imzalanır ve ihale yetkilisinin onayına sunulur. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde, e-imza ile imzalamak suretiyle ihale kararını onaylar veya gerekçesini belirtmek suretiyle iptal eder. İhale kararının ihale yetkilisince onaylanacağı tarihte EKAP üzerinden yasaklılık teyidi yapılır. (8) Kesinleşen ihale kararı, ihale yetkilisi tarafından onaylandığı veya iptal edildiği günü izleyen en geç üç gün içinde tüm isteklilere bildirilir…” hükmü yer almaktadır. 4734 sayılı Kanun’un 37’nci ve 38’nci maddelerinde tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin düzenlemelere yer verilerek, teklif değerlendirme süreçlerinde uyulması gereken kurallar aktarılmış ve anılan Kanun’un ihalenin karara bağlanması ve onaylanmasına ilişkin 40’ıncı maddesinde, Kanun’un 37’nci ve 38’inci maddelerine göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı düzenlenmiştir. Kanun’un kesinleşen ihale kararının bildirilmesine ilişkin 41’inci maddesinde ise ihale sonucunun ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirileceği ve bu bildirimde tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine yer verileceği belirtilmiştir. Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin tekliflerin değerlendirilmesi ve ihalenin karara bağlanmasına ilişkin 12’nci maddesinde de benzer şekilde; önce tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin süreç aktarıldıktan sonra, maddenin yedinci fıkrasında teklif değerlendirme işlemleri tamamlanarak kesinleştikten sonra ihale komisyonu kararının alınarak ihale yetkilisinin onayına sunulacağı ve sekizinci fıkrasında alınan bu kararın isteklilere bildirileceği düzenlenmiştir. Yukarıda aktarılan düzenlemelerden, demonstrasyon değerlendirmesinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılacağı ve bu değerlendirmeye geçmeden önce isteklilerin yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmelerinin yapılması gerektiği anlaşılmakla birlikte; demonstrasyon değerlendirmesine geçebilmek için yapılması gereken yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmenin kesin ve nihai bir değerlendirme niteliği taşımadığı, ihale komisyonu kararı alınmadan yapılan bu değerlendirmenin kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem niteliğinde olmadığı, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili beşinci fıkrasında da zaten bu durumun “demonstrasyon değerlendirmesinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılacağı” belirtilerek ortaya konulduğu, fıkra metninde geçen “öngörülen” ifadesinin “yeterlik kriterlerini sağladığı tespit edilen” anlamına gelmediği, demonstrasyona davet öncesinde yapılan değerlendirmenin ihale komisyonu kararına bağlanmadığı ve ihale yetkilisi tarafından da onaylanmadığı göz önünde bulundurulduğunda; henüz ortada şikayet veya itirazen şikayet başvurusuna konu edilebilecek kesinleşmiş bir işlem bulunmadığı anlaşıldığından, iddianın reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır. İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü, Aynı Kanun’un 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: … c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih. … Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; … c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir…” hükmü, Anılan Kanun’un 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar…” hükmü, Aynı Kanun’un 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür...” hükmü, Anılan Yönetmelik’in 7’nci maddesinde “(1)Süreler;… c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, … İzleyen günden itibaren başlar…” hükmü yer almaktadır. 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet veya itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri düzenlenmiş olup; anılan Kanun’un 55 ve 56’ncı maddelerinde ise bu başvuruların hukuka aykırı işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihten itibaren anılan Kanun’un 21’inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. İhale sürecinde gerçekleşen işlem veya eylemler sebebiyle herhangi bir isteklinin hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğu durumlarda, bu idare işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla mevzuatta öngörülen süreler içerisinde şikâyet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, başvuru sürelerine ilişkin yukarıda aktarılan Kanun hükümleri çerçevesinde şikâyet başvuru süresinin iddia konusu işlem veya eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, bir diğer ifadeyle ihale tarihi itibarı ile isteklilere açıklanan ve tutanağa bağlanarak isteklilere bildirilen hususlar bakımından hak kaybı veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin ihale komisyonu kararının tebliğ edilmesini beklemeden şikâyet hakkını kullanması gerektiği; Anılan Kanun’un 55’inci maddesinde, şikâyet başvuru süresinin başlaması için “tebligat yapılması” veya “tebliğ edilmesi” şartının aranmadığı, idarelerce ihale sürecinde gerçekleştirilen veya gerçekleştirilmeyen işlem ve eylemler sebebiyle hak kaybına veya zarara uğraması muhtemel isteklilerin şikâyet hakkını kullanabilecekleri hususları birlikte dikkate alındığında, ihale mevzuatı gereği ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi için kurallar konulmuş olan ve bu kurallara uygun bir şekilde ihale süreci içerisinde aşamaları belirli eylemler için ayrıca bir tebligat olmadan da bu işlemlerin gerçekleşebildiği, nitekim ihalenin birinci oturumunda ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin mevzuatta düzenlendiği, bu işlem veya eylemler istekliler dâhil herkese açık olarak gerçekleştirildiğinden, anılan işlemlere ilişkin olarak isteklilerce şikâyet başvurusuna konu edilebilmesinde farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarih olarak işlem tarihinin esas alınması gerektiği; 4734 sayılı Kanun’un aktarılan maddelerinde şikâyet başvuru süresinin başlamasının sadece tebligatın yapılması şartına bağlanmadığı, kanunun lafzının “işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen” şeklinde olduğu, anılan madde hükmü “işlemlerin tebliğ edildiği veya eylemlerin farkına varıldığı tarihi izleyen” şeklinde olmadığından ihale sürecindeki tüm idare işlemleri için tebligat şartının aranmasının uygun olmayacağı, bu itibarla, kanun koyucu tarafından ihale sürecinin özelliği ve isteklilerin bu süreçteki saikleri dikkate alınarak tebligat yapılması beklenilmeden de başvuru süresini başlatmak üzere “farkına varma” veya” farkına varılmış olması gerekme” şeklindeki olgulara yer verildiği anlaşılmaktadır. Aktarılan düzenlemeler uyarınca, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ihale günü ilk oturumda isteklilerin teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarının açıklanması suretiyle yaklaşık maliyetin alenileştiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemlerinin hukuka aykırılığını iddia eden istekliler için farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği tüm isteklilere açıklandığı ihale tarihi olarak dikkate alınması gerektiği, Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde de yaklaşık maliyetin mevzuat gereği ihaleye katılan tüm isteklilerce EKAP üzerinden ihale durum izleme ekranından görülebildiği, yaklaşık maliyetin hatalı olduğunu ve bu nedenle hak kaybına uğramasının muhtemel olduğu hususunda şikâyet başvurusunda bulunacak istekliler için bu durumun farkına varıldığı tarihin veya farkına varılmış olması gereken tarihin de ilk oturumun gerçekleştiği ihale tarihi olduğu, diğer bir anlatımla, ilk oturumda açıklanan yaklaşık maliyet tutarı sebebiyle teklifinin uygun görülmeme ve dolayısıyla zarara uğrama ihtimali bulunduğunu düşünen isteklilerce, yaklaşık maliyetin hukuka aykırılığı iddiasıyla idareye şikâyet başvurusu süresinin de bu tarihten itibaren başlatılması gerektiği açıktır. Dolayısıyla, başvuru sahibinin “yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı” yönündeki iddiasının ihale tarihi olan 01.06.2026 tarihini izleyen 10 (on) gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süreyi geçirdikten sonra 08.07.2026 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, dolayısıyla bu iddiaya ilişkin idareye yapılan şikâyet başvurunun süresinde olmadığı anlaşıldığından, anılan iddianın süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 4 (dört) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/4 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması hâlinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 64.702,50 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, açıklanması istenen önemli teklif bileşenlerinin belirsizliğe yer vermeyecek şekilde belirlenerek Kaan Havacılık San. ve Tic. A.Ş.den bu bileşenler çerçevesinde yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1- Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2- İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi hâlinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.