KİK Kararı 2026/UH.II-2560

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/038 Gündem No: 79 Karar Tarihi: 30.09.2026 Karar No: 2026/UH.II-2560 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Çankaya Kurumsal Gıda Pazarlama Lojistik Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/1298225 İhale Kayıt Numaralı “ 2027-2028 Yıllarına Ait Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 11.09.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2027-2028 Yıllarına Ait Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Çankaya Kurumsal Gıda Pazarlama Lojistik Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nin 07.09.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.09.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.09.2026 tarih ve 225527 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.09.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2317 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16.1.2’nci maddesinin 7 sıra nolu özel aykırılık halinde “Yüklenici firma çalıştırdığı personellerin maaşları ve İş Kanunda belirtilen haklarına ait yükümlülüklerinden herhangi birinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi.” düzenlemesinin yer aldığı, bahsi geçen aykırılığın gerçekleşmesi durumunda ilk sözleşme bedelinin on binde 1’i oranında ceza uygulanacağının belirtildiği, ancak Sözleşme Tasarısı’nda yer verilen söz konusu düzenleme nedeniyle yüklenicinin çalıştırdığı personellerin maaşlarını zamanında ödemediği taktirde idari para cezası ödeyecek olmasının mevzuata aykırı olduğu ve ihalenin iptali gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. … Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir...” hükmü, Anılan Kanun’un “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların özlük hakları” başlıklı 38’inci maddesinde “ Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır. Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür. Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir. Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır. Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır. Kontrol teşkilatı, ihale konusu iş kapsamında istihdam edilen işçilerin hak ettikleri yıllık ücretli izinlerini 4857 sayılı İş Kanununa uygun bir şekilde kullanıp kullanmadıklarını kontrol etmekle yükümlüdür. Bunun için yüklenici tarafından en fazla üç ayda bir izin kayıt belgesinin bir örneğinin kontrol teşkilatına verilmesi gerekmektedir. Kontrol teşkilatınca yapılan inceleme neticesinde, yıllık ücretli izni kullandırılmayan veya eksik kullandırılan bir işçinin tespiti halinde, bu iznin 4857 sayılı Kanuna uygun bir şekilde ilgili yıl içerisinde kullandırılması sağlanır. ” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 2027-2028 yıllarına ait Malzemeli Yemek Hizmet Alımı b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 3 Kısım Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartnamede Belirtilen Sağlık Tesisleri” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 1'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 50 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Aykırılık Sayısı 1 Dağıtılan yemeğin eksik olduğunun (yemek verilmeyen hasta, refakatçi veya personel) , ilgili kişiler/komisyonlar/görevliler tarafından tutanakla tespit edilmesi On Binde 1 30 2 Hizmetin sunumu sırasında kullanılan malzeme ve ekipmanların eksikliğinin tespit edilmesi ve bu durumun öğün saatine kadar giderilmemesi ve tutanak altına alınması durumunda On Binde 1 30 3 Yüklenicinin İdare tarafından düzenlenen yemek listesinde, idarenin izni ve onayı olmadan değişiklik yapması On Binde 1 30 4 Yemeklerin yapımında kullanılması gereken malzemenin yerine, farklı bir malzemenin kullanıldığının tespit edilmesi On Binde 1 30 5 Yemekten yabancı madde(sinek, böcek, haşere, taş, kıl vb.) çıkması ve bu durumun kontrol teşkilatı tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda veya ilgili herhangi bir personelin tespit yaparak tutanak altına alması ve kusurun yükleniciden kaynakladığının yine kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi durumunda. On Binde 1 30 6 Yemeklerin Teknik Şartnamede belirtilen gramajlara uygun olarak verilmediğinin tespit edilmesi. On Binde 1 30 7 Yüklenici firma çalıştırdığı personellerin maaşları ve İş Kanunda belirtilen haklarına ait yükümlülüklerinden herhangi birinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi. On Binde 1 30 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. ….” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.7.Yüklenici çalıştırdığı personellerin bütün kanuni hakları konusunda yürürlükteki 4857 Sayılı İş Kanunu ilgili hükümleri doğrultusunda sorumludur. … 7.13.Yüklenici aylık istihkakları İdareden talep ederken; ilgili aya ait hak ediş ödemelerini yapmadan önce; a)Aylık sigorta primleri bildirgesi (Ödemesi yapılan bir önceki aya ait) b)Aylık ücret bordrosu (İşveren tarafından onaylı) c)Ödemesi yapılan bir önceki aya ilişkin; işçi ücretlerinin banka hesaplarına yatırıldığına dair her işçinin adının görüldüğü listeler ile vergilerin ilgili yerlere yatırıldığına dair belgeleri idareye sunacaktır. ” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 11.09.2026 tarihinde gerçekleştirilen “2027-2028 Yıllarına Ait Malzemeli Yemek Hizmeti Alımı” işine ilişkin olduğu, ihalenin 3 kısımdan oluştuğu, inceleme yapılan tarih itibarıyla ihale komisyonu tarafından alınan bir karar bulunmadığı görülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile doküman düzenlemelerinden, işçilere ücretlerinin en geç ayda bir ödeneceği, iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresinin bir haftaya kadar indirilebileceği, ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçinin, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabileceği, gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanacağı, kontrol teşkilatının, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlü olduğu; ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmının yüklenicinin hakedişinden kesileceği ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılacağı ve bu hususun ayrıca bir tutanağa da bağlanacağı anlaşılmaktadır. Sözleşme Tasarısı’nda yüklenicinin çalıştırdığı personellerin maaşları ve İş Kanunu’nda belirtilen haklarına ait yükümlülüklerinden herhangi birinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde ilk sözleşme bedelinin on binde 1’i oranında ceza kesileceği hususunun düzenlendiği, ayrıca Teknik Şartname’den yüklenicinin çalıştırdığı personellerin bütün kanuni hakları konusunda yürürlükteki 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili hükümleri doğrultusunda sorumlu olduğu, aylık istihkakları idareden talep ederken, ilgili aya ait hak ediş ödemelerini yapmadan önce, aylık sigorta primleri bildirgesi (Ödemesi yapılan bir önceki aya ait), aylık ücret bordrosu (İşveren tarafından onaylı) ve ödemesi yapılan bir önceki aya ilişkin işçi ücretlerinin banka hesaplarına yatırıldığına dair her işçinin adının görüldüğü listeler ile vergilerin ilgili yerlere yatırıldığına dair belgelerin idareye sunacağı anlaşılmaktadır. Yapılan inceleme neticesinde, idarelerin İş Kanunu’na ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmamak üzere ihale dokümanında işçiyi koruyucu düzenlemelere yer verebileceği, başvuru sahibi tarafından şikayete konu edilen söz konusu düzenlemelerin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi