KİK Kararı 2026/UH.I-2151

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/032 Gündem No: 54 Karar Tarihi: 19.08.2026 Karar No: 2026/UH.I-2151 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Msg Hafriyat İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti ., İHALEYİ YAPAN İDARE: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/768518 İhale Kayıt Numaralı “ Cevher Nakli, Katı Atık ve Kül Taşıma ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 23.07.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Cevher Nakli, Katı Atık ve Kül Taşıma ” ihalesine ilişkin olarak Msg Hafriyat İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.07.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 05.08.2026 tarih ve 221997 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1957 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Teknik Şartname’nin 2.5.7.2.2’nci maddesinde, katı atık malzeme miktarının tumba sahasında yapılacak topoğrafik ölçümler arasındaki hacim farkının 1,691 ton/m³ yoğunlukla çarpılması suretiyle hesaplanacağı düzenlenmiş ise de, saha incelemesinde tumba sahasının göletle birleştiği ve atık kilin gölete doğru kayarak ölçümlere yansımayan miktarların oluşabileceği, bu farkın nasıl hesaplanacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı, ayrıca yüksek nem ve sulu zemin nedeniyle ağır iş makineleriyle tumba sahasında yol açılmasının mümkün olmayabileceği ve bunun iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk oluşturduğu, buna rağmen yol açma sorumluluğunun yükleniciye bırakıldığı, dolayısıyla saha koşulları ile ihale dokümanı arasında uyumsuzluk bulunduğu ve isteklilerin sağlıklı maliyet ve teklif oluşturmasının mümkün olmadığı, 2) Teknik Şartname’nin 2.2.3.3’üncü maddesinde by-pass sahalarından taşınacak katı atık kilin, 2.5.5.2.9’uncu maddesinde belirtilen örnek hesaplama yöntemi ve tutanakla belirlenen by-pass çalışma süreleri esas alınarak hesaplanacağı belirtilmişse de, söz konusu hesaplama yönteminin 2.5.5.2.10’uncu maddesinde düzenlendiği, ayrıca by-passlara atık kil atımının arızi ve idarenin kontrolündeki bir işlem olması nedeniyle yüklenicinin by-passların çalışma başlangıç ve bitiş sürelerini kendiliğinden ve doğru şekilde tespit etmesinin mümkün olmadığı, buna rağmen sürelerin tespitine ilişkin sorumluluğun yükleniciye bırakıldığı ve tutanağa bağlanmayan sürelerin dikkate alınmayacağının düzenlendiği, ayrıca ödeme formülünde kullanılan “cari fiyat” kavramının tanımlanmadığı, bu hususların ödeme miktarının ve maliyetlerin öngörülebilirliğini ortadan kaldırarak sağlıklı teklif verilmesini engellediği, 3) Birim fiyat teklif cetvelinde sözleşme süresince toplam 3.200.000 ton katı atık kil taşınmasının öngörülmesine rağmen, bu miktarın ne kadarının nihai katı atık konveyör bandı (CB7) üzerinden, ne kadarının ise farklı by-pass sahalarından taşınacağının ihale dokümanında belirlenmediği; oysa nihai banttan tumba sahasına nakliye mesafesinin ortalama 1.086,65 m, ortak by-passın 2.535 m, Penta 1-5 fabrikalarına ait by-passların ise 3.080-3.670 m arasında olduğu, dolayısıyla taşıma kaynaklarına göre nakliye mesafelerinin ve buna bağlı maliyetlerin önemli ölçüde değiştiği; ayrıca by-passlardan taşınacak katı atık miktarının, ilgili by-pass bantlarının çalışma süreleri esas alınarak belirleneceğinin düzenlendiği, ancak hangi by-passın ne kadar süre çalışacağının dokümanda öngörülmediği, bu nedenle isteklilerin hangi mesafeden ne miktarda malzeme taşıyacaklarını belirleyerek gerçekçi bir maliyet hesabı yapmalarının mümkün olmadığı; toplam katı atık taşıma miktarının işin yaklaşık %27,5'lik bölümünü oluşturması nedeniyle bu belirsizliğin teklif fiyatını önemli ölçüde etkilediği ve dolayısıyla ihale dokümanının isteklilerin sağlıklı ve karşılaştırılabilir teklif oluşturmasına imkân vermediği, 4) Teknik Şartname’nin 2.2.5., 2.5.5.5., 2.4.8., 2.5.6.16. ve 2.5.7.2.5’inci maddelerinde yer alan düzenlemeler dikkate alındığında işin yapılmasına ilişkin temel unsurlarda idareye sınırsız yetki verildiği gibi yüklenicinden de bu konulardaki haklarından peşinen feragat etmesinin istendiği, bu durumun idare açısından keyfi uygulamaların kapısını açtığı, istekli bakımında da öngörülebilirliği ortandan kaldırdığı, özellikle yüklenicinin hak edişlere esas olan ve işletme personeli tarafından yapılacak ölçümleri kabul eder ve herhangi bir itirazda bulunamayacağı ve sadece isterse ölçüm esnasında yapılan iş hakkında gerekli bilgiyi alabileceği yönündeki düzenlemenin, istekli bakımında tam bir belirsizlik oluşturduğu, 5) Teknik Şartname’nin 2.5.7.1.1. ve 2.5.7.1.11’inci maddeleri uyarınca kamyonların yüklemesinin idare personeli tarafından yapılmasına rağmen, toplam ağırlığı 60 tonun üzerinde olan kamyonların kantarda tartılamaması halinde bu kamyonlarla yapılan taşımalara ilişkin yükleniciye herhangi bir hakediş ödenmeyeceğinin düzenlendiği, yükleme işlemi yüklenicinin kontrolünde olmadığı halde idarenin yükleme işleminden kaynaklanan bir durumun sonuçlarının tamamen yükleniciye yükletildiği, bu nedenle yüklenicinin kusurundan kaynaklanmayan bir nedenle gerçekleştirdiği taşıma işinin karşılıksız bırakılmasının mevzuata ve yerleşik Kurul ve yargı kararlarına aykırı olduğu, 6) Teknik Şartname’nin 2.5.1.9’uncu maddesinde nakliye ve bağlantı yollarının bakım ve onarımının esasen idare tarafından yapılacağı belirtilmekle birlikte, ihtiyaç halinde yüklenicinin makine parkının yol yapım ve bakım çalışmalarında kullanılabileceği ve bu kullanım nedeniyle yüklenicinin herhangi bir hak talep edemeyeceğinin düzenlendiği, ancak yüklenici makinelerinin ne miktarda, ne kadar süreyle ve hangi kapsamda kullanılacağının belirlenmediği, sözleşme konusu hizmetle doğrudan bağlantılı olmayan ve esasen idarenin sorumluluğundaki işlerde yüklenici makine parkının bedelsiz kullandırılmasının isteklilerin maliyetlerini öngörmesini ve sağlıklı teklif oluşturmasını engellediği, 7) Teknik Şartname’nin 2.5.3.6’ncı maddesi uyarınca katı atık kil nakliye yollarının bakım ve temizliği ile gerektiğinde yeni yolların yapılmasının yüklenici tarafından bedelsiz olarak gerçekleştirileceğinin düzenlendiği, ancak saha koşulları ve özellikle ağır kış şartları dikkate alındığında bu yolların bakım ve yapımı için gerekli malzemenin niteliği ve miktarı, temin yeri, taşıma mesafesi ve yapılacak yol miktarı gibi maliyeti doğrudan etkileyen unsurların dokümanda belirlenmediği, dolayısıyla bedelsiz olarak yükleniciye bırakılan bu işlerin kapsamının öngörülememesi nedeniyle isteklilerin sağlıklı maliyet ve teklif hesabı yapmasının mümkün olmadığı, 8) Teknik Şartname’nin 2.4.2, 2.4.4. ve 2.5.7.2.2’nci maddelerinde malzemelerin yoğunluklarına ilişkin birbiriyle uyumsuz düzenlemelere yer verildiği; ara dekapajı oluşturan marn ve kilin yerinde yoğunluğunun 1,79-2,00 ton/m³ olarak belirtilmesine karşılık, katı atık malzemenin yığın yoğunluğunun 1,691 ton/m³ olarak kabul edildiği ve hakediş hesabında bu değerin esas alınacağının düzenlendiği; ayrıca tüvenan tinkal cevherinin yoğunluğunun dokümanda 1,90 ton/m³ olarak belirtildiği, sahada çalışan kamyonların kasa hacimleri ile kantar verileri karşılattırıldığında ise Tüvenan Tinkal cevherinin ortalama yoğunluğu 1,90 ton/m³ oranının altında kaldığı, bu bakımdan doküman düzenlemesinin saha gözlemleriyle uyumlu olmadığı, yoğunluk değerlerinin doğrudan taşıma miktarı, sefer sayısı ve maliyet hesabını etkilediği dikkate alındığında dokümandaki teknik çelişkilerin isteklilerin sağlıklı maliyet ve teklif oluşturmasını engellediği, 9) Teknik Şartname’nin 2.5.5.1.1’inci maddesinde açık ocak içerisindeki ana ve ara nakliye yollarının genişlikleri, nakliye mesafeleri ve eğimlerine ilişkin belirli değerler verilmesine rağmen, saha incelemelerinde mevcut yol genişliklerinin dokümanda belirtilen değerlerden daha düşük olduğu, bu nedenle ağır tonajlı araçların karşılıklı geçişlerinde beklemelerin meydana gelebileceği ve özellikle kış şartlarında yolların nakliyeye elverişsiz hale gelebileceği, bunun sefer sayısını ve taşınabilecek tonajı doğrudan etkileyerek maliyetleri artırabileceği, iş sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalı olduğu, dolayısıyla dokümanda yer verilen yol koşullarına ilişkin bilgilerin fiili saha koşullarını yansıtmadığı ve isteklilerin sağlıklı maliyet ve teklif hesabı yapmasını engellediği, 10) Teknik Şartname’nin 5.2.6’ncı maddesinde arıza veya benzeri nedenlerle eksilen loader, kazıcı-yükleyici, kamyon ve dozerlerin 24 saat içinde ikame edilmesinin zorunlu tutulduğu ve süresinde ikame edilmemesinin yaptırıma bağlandığı, ancak işin gerçekleştirileceği sahanın konumu ve lojistik koşulları dikkate alındığında bu sürenin yedek araç ve iş makinelerinin temini bakımından makul ve yeterli olmadığı, dolayısıyla yüklenicinin kontrolü dışındaki arıza hallerinde dahi öngörülemeyecek şekilde yaptırımla karşılaşabileceği ve söz konusu düzenlemenin istekliler bakımından belirsizlik ve mali risk oluşturduğu iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur …” hükmü, “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. … (2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Açık Ocaktan Tüvenan Cevher Nakliyesi ve Ara Dekapaj Nakliyesi; Katı Kil Atık Malzemenin Taşınması, Fabrikalara Cevher Yükleme, Nakliye, Besleme Kül Atık Taşıma İşi b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 8.420.000 ton Açık Ocaktan Tüvenan Cevher ve Aradekapaj Nakliyesi; fabrikalara cevher yükleme, nakliye ve besleme ile kül atık nakliyesi, 3.200.000 ton Katı Atık Malzemenin Taşınması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kırka Bor İşletme Müdürlüğü Kırka/Seyitgazi/ESKİŞEHİR, teknik şartnamede belirtilen güzergâh ve varış noktaları.” düzenlemesi, “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik şartnamede belirtilen giderler teklif fiyatına dahildir. Ayrıca sözleşmenin imzalanması/akdinden doğan ve uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, her türlü sigorta, vergi (KDV hariç), resim ve harç giderleri ile ihale kararına ait karar pulu bedeli (sözleşme bedelinin binde 5,69) ve sözleşme damga vergisi (sözleşme bedelinin binde 9,48) teklif edilecek fiyata dahildir. 25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Katı atık kil malzemenin taşınmasına ilişkin işler” başlıklı maddesinde “… 2.5.3.6. Nihai kil döküş noktasından (7. Bant döküşü) itibaren kil döküm sahasına kadar katı atık kil nakliye yollarının bakım ve temizliği ile emniyeti YÜKLENİCİ sorumluluğundadır. Proje revizyonu halinde yeni yapılabilecek yollar da bu kapsama dâhildir. Kil tumbası yolu mevcut değil veya yol güzergâhı değiştirilecek ise bu işleri YÜKLENİCİ kendi iş makineleri ile bedelsiz yapacaktır. YÜKLENİCİ bu duruma itiraz edemez ve hak talep edemez. …” düzenlemesi, “Katı atık malzemenin taşınmasında yükleme, boşaltma ve ölçüm işleri” başlıklı maddesinde “2.5.7.2.1. Boraks Penta Fabrikalarının üretim prosesleri sonucunda ortaya çıkan katı atık malzeme; iş bu Teknik Şartnamede detayları açıklanan döküş alanlarından loader ile damperli kamyonlara yüklenecek ve Ek:1’deki haritada gösterilen döküm şutları ve yol güzergâhları kullanılarak damperli kamyonlar ile kil tumba sahasına taşınacak ve Ek:1’deki “Kil Tumba Sahası Döküm Yapılacak Alan Proje Haritasına” uygun olarak boşaltılacak ve tumba şevine kadar paletli dozer ile ötelenecektir. Proje sınırları dışında, projeye uymayan ve İdarenin onayı alınmadan taşınan katı atık malzeme için kesinlikle bedel ödenmeyecektir. 2.5.7.2.2. Taşınan katı atık malzemenin hesabı; İşe başlamadan önce tumba sahasında İşletmemiz tarafından yapılacak topoğrafik ölçümler (Gnss, elektronik takeometre ve fotogrametri yöntemlerle) her ay sonunda yapılacak topoğrafik ölçümler arası fark taşınan malzeme olarak kabul edilir. Yapılan ölçümlerde malzemenin yığın yoğunluğu 1,691 ton/m³ olarak alınacak olup YÜKLENİCİ bu değere itiraz etmeyecektir. 2.5.7.2.3. Ölçümlerde, yer teslimi ölçümlerinden sonra belirlenecek kesit hattının her hak edişte kullanılması ve kesitler arası mesafenin 3 metre olacak şekilde kübaj hesabının yapılması esastır. 2.5.7.2.4. Ara ve kesin hak edişlerde, tumba sahasının ölçüme hazır hale getirilmesi için gerekli düzeltme işlemleri YÜKLENİCİ tarafından yapılacaktır. 2.5.7.2.5. YÜKLENİCİ, hak edişlere esas olan ve İşletme elemanları tarafından yapılacak ölçümleri kabul eder ve herhangi bir itirazda bulunamaz. Ancak YÜKLENİCİ isterse ölçüm esnasında yapılan iş hakkında gerekli bilgiyi alabilir.” düzenlemesi, “Yüklenicinin Sorumlulukları” başlıklı 4’üncü maddesinde “… 4.6. İşin görüleceği yer çok tehlikeli işler sınıfında olup, YÜKLENİCİ işveren olarak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat gereği tehlike sınıfına ilişkin tüm yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki şekilde olduğu görülmüştür. A 2 B 3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 7 Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 1 Tüvenan Cevher Nakli ton 8.000.000 2 Ara dekapaj Nakli ton 200.000 3 Kırılmıs (-25mm) Cevher Nakli ton 100.000 4 Kristal (Çöktürme) Nakli ton 50.000 5 Klas Dısı (Kirli) Ürün Nakli ton 10.000 6 Kül Nakli ton 60.000 7 Kil Nakli ton 3.200.000 TOPLAM TUTAR (KDV Hariç) Başvuru konusu ihalenin Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından birim fiyat teklif alınmak suretiyle ve açık ihale usulü ile 23.07.2026 tarihinde gerçekleştirilen “2026/768518 Cevher Nakli, Katı Atık ve Kül Taşıma” olduğu, 06.08.2026 onay tarihli ihale komisyonu kararından, 10 isteklinin ihaleye teklif verdiği, bir isteklinin teklifinin SGK ve vergi borcu bulunduğu ve istenen belgeleri sunmadığı gerekçesiyle bir diğer isteklinin teklifinin iş deneyim belgesi uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, Lider İnşaat Temizlik Gıda Nakliyat Peyzaj Özel Güvenlik Sistemleri Taah. Otom. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi, Clka Gayrimenkul Yatırımları A.Ş. - Hedef İnşaat Medikal Gıda Temizlik Güvenlik İhtiyaç Maddeleri Tic. ve San. Ltd. Şti.- Delta İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği ve ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.5.7.2.1’inci maddesinde katı atık malzemenin proje haritasında belirlenen alana boşaltılarak tumba şevine ötelenmesinin öngörüldüğü ve proje sınırları dışında taşınan malzeme için bedel ödenmeyeceğinin açıkça düzenlendiği; 2.5.7.2.2 ve 2.5.7.2.3’üncü maddelerinde ise hakedişe esas miktarın, tumba sahasında belirli periyotlarla yapılacak topoğrafik ölçümler arasındaki hacim farkı esas alınarak ve 1,691 ton/m³ yoğunluk değeri kullanılmak suretiyle hesaplanacağının belirlendiği görülmüştür. Bu itibarla, gölete doğru kaydığı ileri sürülen malzeme bakımından ayrıca bir hesaplama yöntemine yer verilmemiş olmasının belirsizlik oluşturmadığı, zira dokümanda bedel ödenecek miktarın fiilen taşınan kamyon tonajı üzerinden değil, proje alanında yapılan topoğrafik ölçüm sonucunda tespit edilen hacim üzerinden hesaplanmasının öngörüldüğü anlaşılmıştır. Diğer taraftan, Teknik Şartname’nin 2.5.3.6’ncı maddesinde kil tumba sahasındaki nakliye yollarının bakım, temizlik ve emniyeti ile mevcut olmayan veya güzergâhı değiştirilen yolların yüklenicinin iş makineleriyle yapılmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu açıkça düzenlenmiş; ayrıca işin çok tehlikeli işler sınıfında olduğu ve yüklenicinin risk değerlendirmesi yapmak ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla başvuru sahibince ileri sürülen saha, zemin ve yol koşullarına ilişkin hususların dokümanda karşılığı bulunmayan belirsizlikler olmadığı, bunlara ilişkin sorumlulukların yükleniciye bırakıldığının açık olduğu, söz konusu koşulların öngörülen ölçüm yönteminin uygulanmasını veya işin gerçekleştirilmesini imkânsız kıldığına ilişkin somut bir teknik tespitin de ortaya konulmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca işin niteliği, saha ve zemin koşulları ile dokümanda açıkça belirlenen yükümlülükler birlikte değerlendirildiğinde, ticari faaliyetlerini basiretli bir tacir gibi yürütmesi beklenen isteklilerin öngörülebilir saha koşullarını ve bunlardan kaynaklanabilecek maliyetleri tekliflerini hazırlarken dikkate almalarının mümkün olduğu, isteklilerin tekliflerini sağlıklı şekilde oluşturmasına engel bir doküman belirsizliği bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin 2.2.3.3’üncü maddesinde by-pass sahalarından taşınacak katı atık kilin, 2.5.5.2.9’uncu maddesinde belirtilen örnek hesaplama yöntemi ve tutanakla belirlenen by-pass çalışma süreleri esas alınarak hesaplanacağı belirtilmişse de, söz konusu hesaplama yönteminin 2.5.5.2.10’uncu maddesinde düzenlendiği, ayrıca by-passlara atık kil atımının arızi ve idarenin kontrolündeki bir işlem olması nedeniyle yüklenicinin by-passların çalışma başlangıç ve bitiş sürelerini kendiliğinden ve doğru şekilde tespit etmesinin mümkün olmadığı, buna rağmen sürelerin tespitine ilişkin sorumluluğun yükleniciye bırakıldığı ve tutanağa bağlanmayan sürelerin dikkate alınmayacağının düzenlendiği, ayrıca ödeme formülünde kullanılan “cari fiyat” kavramının tanımlanmadığı, bu hususların ödeme miktarının ve maliyetlerin öngörülebilirliğini ortadan kaldırarak sağlıklı teklif verilmesini engellediği iddia edilmiştir. Teknik Şartname’nin “Fabrikalardan çıkan katı atık malzemenin taşınması” başlıklı 2.2.3’üncü maddesinde “Loader ile damperli kamyonlara yüklenerek, kil tumbası şevine kadar taşınacak ve paletli dozer ile şeve ötelenecek olan katı atık malzeme miktarı toplam 3.200.000 ton’dur. … 2.2.3.3 By-pass sahalarından taşınacak katı atık kil için 2.5.5.2.9 maddesinde belirtilen örnek hesaplama metodu ile tutanağa bağlanmış by-passa akıtma süreleri dikkate alınarak Yükleniciye ödenecek ücret hesaplanacaktır. Tutanağa bağlanmamış süreler kesinlikle dikkate alınmayacaktır. By-passa akıtılan süre her bir fabrika ve CB4B ortak by-pass bandı için günlük olarak tespit edilerek Yüklenici, Komisyon üyeleri ve ilgili fabrika çalışanlarının imzaları ile tutanak altına alınacaktır. Fabrikalar ay içinde günlük olarak tutulan by-pass çalışma saatleri tutanaklarını, ay sonunda tek bir tutanak haline getirerek ilgili komisyona teslim edeceklerdir. Günlük tutanakların tutulması ve Komisyon üyeleri ile ilgili fabrikalara imzalatılması Yüklenici sorumluluğundadır. Tutanaklara Yüklenicinin kendisi veya noter onaylı imza yetkilisi imza atacaktır. Matbu tutanak formatları şartname ekinde verilmiştir. By-pass lardan taşınan kil için ücret ödemesine tüm by-pass sahalarındaki kilin tamamı temizlendikten sonra başlanacaktır.” düzenlemesi, “Katı atık malzemenin taşınması nakliye mesafeleri” başlıklı maddesinde “2.5.5.2.10 Kil by-pass sahalarından taşınacak kil için yapılacak ödeme hesabı aşağıda açıklaması yapılan formüllere göre yapılacaktır. By-pass sahalarına ilgili ay içerisinde akıtıldığı öngörülen toplam kil miktarı ilgili ay için kil tumba sahasında topoğrafik ölçümü yapılan kil miktarından çıkartılacaktır. 2.5.5.2.10.1 Kil By-pass Sahalarından Yapılacak Taşıma İçin Kullanılacak Ödeme Hesabı Formülündeki Terimlerin Açıklaması Terim Açıklaması Terim Sembolü Cari Fiyat (TL/ton) P Penta 1 fabrikasından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı (t/saat) 30 Penta 1 fabrikası Aylık By-pass Akıtma Süresi (saat) T 1 Penta 1 fabrikası Hesaplama Kat Sayısı K 1 = 1,22 Penta 2 fabrikasından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı (t/saat) 20 Penta 2 fabrikası Aylık By-pass Akıtma Süresi (saat) T 2 Penta 2 fabrikası Hesaplama Kat Sayısı K 2 = 1,20 Penta 3 fabrikasından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı (t/saat) 20 Penta 3 fabrikası Aylık By-pass Akıtma Süresi (saat) T 3 Penta 3 fabrikası Hesaplama Kat Sayısı K 3 = 1,20 Penta 4 fabrikasından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı (t/saat) 30 Penta 4 fabrikası Aylık By-pass Akıtma Süresi (saat) T 4 Penta 4 fabrikası Hesaplama Kat Sayısı K 4 = 1,21 Penta 5 fabrikasından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı (t/saat) 35 Penta 5 fabrikası Aylık By-pass Akıtma Süresi (saat) T 5 Penta 5 fabrikası Hesaplama Kat Sayısı K 5 = 1,27 CB 4B ortak by-pass bandından 1 saatte çıktığı öngörülen yaklaşık kil miktarı tüm fabrikaların ortak by-pasa kil akıttığı durum için (t/saat) 135 Ortak By – pass (CB4B) Akıtma Süresi (saat) T 6 Ortak By – pass (CB4B) Hesaplama Kat Sayısı K 6 =1,15 2.5.5.2.10.2 By-pass Noktalarından Taşınacak Kil İçin Yapılacak Ödeme Hesabı Formülleri Penta – 1 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : Penta -1 Fabrikası hesaplama katsayısı K 1 = 1,22 dir. Penta -1 Fabrikasından 1 saatte yaklaşık ortalama çıktığı öngörülen kil miktarı 30 tondur. Penta – 1 Formül : T 1 x K 1 x 30 x P Penta – 2 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : Penta -2 Fabrikası hesaplama katsayısı K 2 = 1,20 dir. Penta -2 Fabrikasından 1 saatte yaklaşık ortalama çıktığı öngörülen kil miktarı 20 tondur. Penta – 2 Formül :T 2 x K 2 x 20 x P Penta – 3 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : Penta -3 Fabrikası hesaplama katsayısı K 3 = 1,20 dir. Penta -3 Fabrikasından 1 saatte yaklaşık ortalama çıktığı öngörülen kil miktarı 20 tondur. … 2.5.5.2.10.3 By-Pass Sahalarından Yapılacak Taşıma İçin Yapılacak Ödeme İçin Örnek Hesaplama ÖRNEK : 2027 yılı Eylül Ayı kil nakli cari fiyatı 40 TL/ton olsun. Eylül ayı içerisinde tutanağa bağlanmış by-passa akıtma süreleri aşağıdaki gibi olsun. Bu durumda 2027 Yılı Eylül Ayı hak edişinde by-passtan taşınan kil için yapılacak ödeme şu şekilde hesaplanacaktır; Penta 1 fabrikasına ait kil by-pass sahası : 10 saat Penta 2 fabrikasına ait ait kil by-pass sahası : 10 saat Penta 3 fabrikasına ait ait kil by-pass sahası : 10 saat Penta 4 fabrikasına ait ait kil by-pass sahası : 10 saat Penta 5 fabrikasına ait ait kil by-pass sahası : 10 saat Her Fabrikaya ait ait kil by-pass sahası (CB4B) : 10 saat (5 Fabrika da ortak by-pasa kil akıtıyor) Penta – 1 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : T1 x K1 x 30 x P : 10 saat x 1,22 x 30 t/saat x 40 TL/t : 14.640 TL Penta – 2 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : T2 x K2 x 20 x P : 10 saat x 1,20 x 20 t/saat x 40 TL/t : 9.600 TL Penta – 3 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : T3 x K3 x 20 x P : 10 saat x 1,20 x 20 t/saat x 40 TL/t : 9.600 TL Penta – 4 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : T4 x K4 x 30 x P : 10 saat x 1,21 x 30 t/saat x 40 TL/t : 14.520 TL Penta – 5 Fabrikası By-pass Noktasın İçin : T5 x K5 x 35 x P : 10 saat x 1,27 x 35 t/saat x 40 TL/t : 17.780 TL CB 4B Ortak By-pass Noktası İçin : T6 x K6 x (ortak by-pasa kil akıtan fabrikaların öngörülen miktarlarının toplamı)x P : 10 saat x 1,15 x (30+20+20+30+35) t/saat x 40 TL/t : 10 saat x 1,15 x 135 t/saat x 40 TL/t : 62.100 TL …” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.2.3.3’üncü maddesinde by-pass sahalarından taşınacak katı atık kile ilişkin ödemenin tutanağa bağlanmış by-pass akıtma süreleri esas alınarak hesaplanacağının, söz konusu sürelerin her bir fabrika ve CB4B ortak by-pass bandı için günlük olarak tespit edilerek yüklenici, komisyon üyeleri ve ilgili fabrika çalışanlarının imzalarıyla tutanak altına alınacağının ve bu amaçla kullanılacak matbu tutanakların şartname ekinde verildiğinin düzenlendiği görülmüştür. Bu çerçevede, günlük tutanakların düzenlenmesi ve ilgililere imzalatılması sorumluluğunun yükleniciye verilmiş olmasının, by-pass çalışma sürelerinin yüklenici tarafından tek taraflı olarak belirlenmesi sonucunu doğurmadığı, sürelerin idare temsilcileri ve ilgili fabrika çalışanlarının da katılımıyla müştereken kayıt altına alınmasının öngörüldüğü, dolayısıyla ödeme hesabına esas sürenin tespit yönteminin dokümanda açıkça belirlendiği anlaşılmıştır. Öte yandan, 2.2.3.3’üncü maddede örnek hesaplama yöntemi bakımından 2.5.5.2.9’uncu maddeye atıf yapılmış olmakla birlikte, 2.5.5.2.9’uncu maddede Penta 5 fabrikasına ilişkin nakliye mesafesine yer verildiği, bu maddenin hemen devamındaki 2.5.5.2.10’uncu maddede ise “Kil by-pass sahalarından taşınacak kil için yapılacak ödeme hesabı” başlığı altında ödeme formülünün, formülde kullanılan sürelerin, katsayıların ve saatlik öngörülen kil miktarlarının ayrıntılı olarak açıklandığı ve 2.5.5.2.10.3’üncü maddede örnek hesaplamaya yer verildiği görüldüğünden, söz konusu atfın açık bir maddi yazım hatası niteliğinde olduğu ve teklif oluşturulmasını engelleyecek bir belirsizliğe yol açmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca ödeme formülündeki “P” teriminin “Cari Fiyat (TL/ton)” olarak belirtildiği ve örnek hesaplamada bunun ilgili aya ait “kil nakli cari fiyatı” şeklinde kullanıldığı ve uygulanacak sözleşme birim fiyatı olduğu görüldüğünden, anılan kavramın formülün uygulanmasını belirsiz hale getirmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla, by-pass çalışma sürelerinin ve ödeme hesabının tespit yönteminin isteklilerin tekliflerini oluşturmasına engel olacak nitelikte belirsizlik içermediği, 2.2.3.3’üncü maddede yer alan hatalı madde atfının da dokümanın bütünü dikkate alındığında tereddüt oluşturacak nitelikte olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3'üncü iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Katı atık malzemenin taşınması” başlıklı 1.3’üncü maddesinde “Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kırka Bor İşletme Müdürlüğü Boraks Pentahidrat 1, 2, 3, 4, 5 Fabrikalarından işin süresi boyunca çıkan bu atık malzeme, konveyör bantlar ile döküm alanına taşınarak dökülmektedir. Ayrıca, konveyör bantlarda herhangi bir sebeple duruş olması halinde, atık malzeme her fabrikanın kendi by-pass konveyör bantları ile taşınarak kendi döküş şutu altında ve/veya tüm fabrikaların ortak by-pass bandı (CB4B) altında birikmektedir. BP 5 fabrikasının (BK15-BK17) 2 ayrı by-pass döküm noktası vardır.” düzenlemesi, “Fabrikalardan çıkan katı atık malzemenin taşınması” başlıklı 2.2.3’üncü maddesinde “Loader ile damperli kamyonlara yüklenerek, kil tumbası şevine kadar taşınacak ve paletli dozer ile şeve ötelenecek olan katı atık malzeme miktarı toplam 3.200.000 ton’dur.” düzenlemesi, “İş Programı” başlıklı 2.3’üncü maddesinde “… 2.3.5. Boraks Penta Fabrikalarının üretim prosesleri sonucunda ortaya çıkan katı atık malzeme günlük ortalama 4.000-5.000 ton/gün, aylık ise ortalama 120.000-150.000 ton/ay olarak tumba alanına taşınarak tumba şevine ötelenecektir. Belirtilen tonajlar ortalama değer olup aslolan fabrikaların üretiminin süreklilik arz etmesidir.” düzenlemesi, “Katı atık malzemenin taşınması nakliye mesafeleri” başlıklı maddesinde “2.5.5.2.1. Nihai katı atık konveyör bant döküm alanlarından katı atık malzeme kamyona yüklenecek, kil tumbası üzerinde YÜKLENİCİ tarafından oluşturulacak yollar kullanılarak tumba sahasına taşınacak ve tumba şevine ötelenecektir. 2.5.5.2.2. Her fabrikanın by-pass konveyör bant döküm alanlarından katı atık malzeme kamyona yüklenecek, işletme yolları ve kil tumbası üzerinde YÜKLENİCİ tarafından oluşturulacak yollar kullanılarak, aynı tumba sahasına taşınacak ve aynı tumba şevine ötelenecektir. Belirtilen miktarın artması durumunda da YÜKLENİCİ bu döküm alanlarında bulunan tüm katı atık malzemeyi taşıyacaktır. YÜKLENİCİ bu duruma itiraz edemez. 2.5.5.2.3. Boraks Pentahidrat 1,2,3,4 ve 5 Fabrikaları nihai katı atık konveyör bandı (CB7) döküm alanından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi ortalama 1.086,65 m’dir. 2.5.5.2.4. Her Fabrikaya ait ortak katı atık konveyör bandında bulunan (CB 4B) by-pass döküş şutu altından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 2.535,00 m’dir. 2.5.5.2.5. Penta 1 fabrikasına ait katı atık by-pass konveyör bandından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 3.215,00 m’dir. 2.5.5.2.6. Penta 2 fabrikasına ait katı atık by-pass konveyör bandından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 3.095,00 m’dir. 2.5.5.2.7. Penta 3 fabrikasına ait katı atık by-pass konveyör bandından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 3.080,00 m’dir. 2.5.5.2.8. Penta 4 fabrikasına ait katı atık by-pass konveyör bandından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 3.185,00 m’dir. 2.5.5.2.9. Penta 5 fabrikasına ait katı atık by-pass konveyör bandından tumba sahasındaki döküm yerine olan gidiş mesafesi 3.670, 00 m’dir.” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.2.3’üncü maddesinde sözleşme süresince taşınacak toplam katı atık malzeme miktarının 3.200.000 ton olarak belirlendiği, 2.5.5.2.3 ila 2.5.5.2.9’uncu maddelerinde ise nihai katı atık konveyör bandı (CB7), ortak by-pass bandı (CB 4B) ve her bir fabrikaya ait by-pass noktalarından tumba sahasına olan nakliye mesafelerinin ayrı ayrı ve açık şekilde belirtildiği görülmüştür. Bununla birlikte, by-pass sistemlerinin devreye girmesi halinde taşınacak malzemenin miktarının önceden sabit bir tonaj olarak belirlenmediği, ancak Teknik Şartname’nin 2.2.3.3 ve 2.5.5.2.10’uncu ve devamı maddelerinde by-passlardan taşınacak malzemenin fiili çalışma süreleri üzerinden tespit edilmesine ve her bir by-pass noktası için farklı hesaplama katsayıları uygulanmak suretiyle ayrıca bedellendirilmesine yönelik özel bir ödeme sisteminin öngörüldüğü anlaşılmıştır. Bu çerçevede, nihai bant ile by-pass noktaları arasındaki nakliye mesafesi farklılıklarının dokümanda göz ardı edilmediği, aksine her bir by-pass noktası için belirlenen farklı katsayılar ve gerçekleşen çalışma süreleri esas alınarak ödeme yapılmasının öngörüldüğü; dolayısıyla 3.200.000 tonluk toplam miktarın hangi oranda hangi noktadan taşınacağının ihale aşamasında ayrıca belirlenmemiş olmasının, gerçekleşen taşıma koşullarına göre ödeme yapılmasını sağlayan söz konusu sistem karşısında istekliler bakımından ölçülemeyen bir maliyet riski doğurmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca nakliye yapılacak bütün noktaların mesafelerinin ihale dokümanında belirli olduğu dikkate alındığında, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin işin niteliği ile olası taşıma güzergâhlarını dikkate alarak tekliflerini oluşturabilecekleri anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 4'üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi : … İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır. Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır. 1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde; … (İptal hüküm: Danıştay 13. Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E:2023/404, K:2023/2898 sayılı kararına istinaden 16/08/2023 tarihli ve 2023/DK.D-208 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı; Yeniden düzenlenen paragraf: 30/07/2025-32971 R.G./13.md., yürürlük: 01/09/2025) Yüklenicinin geçici hakedişe veya hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere karşı itirazlarını en geç kesin hesapların idareye teslim edildiği tarihe kadar dilekçe ile bildirmesi zorunludur…” düzenlemesi Teknik Şartname’nin “Özel Durum” başlıklı 2.2.5’inci maddesinde “Belirtilen iş miktarları; sözleşmenin iş miktarında değişiklik yapılmasına ilişkin hükümlerinde belirtilen limitler içinde kalması koşuluyla, kendi içerisinde ve kümülatifte değişiklik gösterebilecektir. İş artışı veya iş eksilişi miktarları; sözleşme bedeli dikkate alınarak hesaplanacaktır. YÜKLENİCİ buna itiraz edemez. YÜKLENİCİ ek ödeme talep edemez.” düzenlemesi, “İşin yapılacağı yer, cevher, kömür, atık kül malzemesi ve katı atık malzemenin genel özellikleri” başlıklı 2.4’üncü maddesinde “2.4.8. Belirtilen yoğunluk, nem, tenör, tane boyutu vs. değerler ortalama ve yaklaşık değerler olup, fiiliyatta farklılık göstermesi YÜKLENİCİ’ye herhangi bir hak kazandırmayacak olup; işin sözleşmede istenilen şekilde yapılamamasına bunu bahane gösteremez ve zarar talebinde bulunamaz.” düzenlemesi, “Özel durum” başlıklı 2.5.5.5’inci maddesinde “Belirtilen nakliye mesafeleri, kot değerleri (Oluşturulacak kil tumbasının nihai üst kotu olan +1.145 kot değeri hariç.) ve yol eğimleri teorik ve ortalama değerler olup, çalışma esnasında nakliye mesafesi, kot değerleri ve yol eğimlerinin farklılık arz etmesi YÜKLENİCİ’ye herhangi bir hak kazandırmaz. YÜKLENİCİ nakliye mesafesi ve yol eğimlerine itiraz edemez, zarar ve hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesi, “Çalışma düzeni ve çalışma koşulları” başlıklı 2.5.6’ncı maddesinde “2.5.6.16. YÜKLENİCİ; hava şartları ve yağışlar nedeniyle kayganlaşan yollarda ve güçleşen çalışma koşullarında her ne sebeple olurda olsun (kamyonlarının çalışamaması, kamyon sayısının yetersizliği, katı atık tumba sahasının olumsuz koşulları vs.) çalışmalarını sürdürmek zorunda olup, bu gibi durumları sözleşme konusu işlerin kesintiye uğrama nedeni olarak gösteremez ve herhangi bir hak ve zarar talebinde bulunamaz.” düzenlemesi, “Katı atık malzemenin taşınmasında yükleme, boşaltma ve ölçüm işleri” başlıklı 2.5.7.2’nci maddesinde “2.5.7.2.5. YÜKLENİCİ, hak edişlere esas olan ve İşletme elemanları tarafından yapılacak ölçümleri kabul eder ve herhangi bir itirazda bulunamaz. Ancak YÜKLENİCİ isterse ölçüm esnasında yapılan iş hakkında gerekli bilgiyi alabilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Teknik Şartname’nin 2.2.5’inci maddesi yönünden, iş miktarlarındaki değişikliğin sözleşmenin iş miktarında değişiklik yapılmasına ilişkin hükümlerinde öngörülen sınırlar içinde kalması şartına bağlandığı ve iş artışı veya iş eksilişi miktarlarının sözleşme bedeli dikkate alınarak hesaplanacağının açıkça düzenlendiği, bu nedenle anılan hükmün idareye sınırsız veya keyfi bir değişiklik yapma yetkisi tanıdığı sonucuna varılamayacağı; 2.4.8’inci madde yönünden, yoğunluk, nem, tenör ve tane boyutu gibi değerlerin ortalama ve yaklaşık değerler olduğunun dokümanda açıkça belirtildiği, söz konusu unsurların işin doğal niteliği gereği belirli ölçülerde değişkenlik gösterebileceği ve basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin bu tür olağan farklılıkları tekliflerini oluştururken dikkate alabilecekleri; 2.5.5.5’inci madde yönünden, nakliye mesafeleri, kot değerleri ve yol eğimlerinin teorik ve ortalama değerler olarak belirlendiği, buna karşılık temel güzergâh ve nakliye mesafelerinin ihale dokümanında ayrıca gösterildiği, bu nedenle düzenlemenin öngörülemeyen ve sınırsız bir maliyet riskinden ziyade uygulama sırasında ortaya çıkabilecek olağan saha farklılıklarına ilişkin risk dağılımını düzenlediği; 2.5.6.16’ncı madde yönünden ise yağış, kaygan yol ve olumsuz saha koşullarında çalışmaların sürdürülmesine ilişkin sorumluluğun yükleniciye bırakılmasının işin açık saha ve nakliye ağırlıklı niteliğiyle uyumlu olduğu, bu düzenlemenin olağan ve öngörülebilir çalışma koşullarına ilişkin bulunduğu ve mevzuatta öngörülen mücbir sebep hallerini ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamayacağı değerlendirilmiştir. Bu itibarla, anılan düzenlemelerin idareye sınırsız yetki tanıdığı veya isteklilerin tekliflerini sağlıklı şekilde oluşturmalarını engelleyecek nitelikte bir belirsizlik yarattığı sonucuna ulaşılamadığından, başvuru sahibinin iddiası bu maddeler yönünden yerinde görülmemiştir. Yine Teknik Şartname’nin 2.5.7.2.5’inci maddesinde yüklenicinin İşletme elemanları tarafından yapılacak hakedişe esas ölçümleri kabul edeceği ve bu ölçümlere itiraz edemeyeceği düzenlenmiş olmakla birlikte, söz konusu hükmün yüklenicinin hakediş raporunun tamamına veya hakediş hesabında yapılabilecek düzeltmelere karşı itiraz hakkını ortadan kaldırdığı sonucuna varılamayacağı değerlendirilmiştir. Zira Teknik Şartname’nin 2.5.7.2.2 ve devamı maddelerinde ölçümün hangi yöntemlerle yapılacağı, hacim farkının nasıl belirleneceği ve hesaplamada kullanılacak yoğunluk değeri objektif olarak önceden belirlenmiş, ayrıca yükleniciye ölçüm sırasında yapılan işlem hakkında bilgi alma imkânı tanınmıştır. Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesi ise yüklenicinin geçici hakedişe ve hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere karşı itiraz hakkını düzenlemekte olup, Teknik Şartname’deki düzenlemenin bu hakkı kaldırdığına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle anılan düzenlemenin yalnızca önceden belirlenmiş teknik yöntemle gerçekleştirilen ölçüm sonuçlarının esas alınmasına yönelik olduğu, yüklenicinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinden kaynaklanan hakedişe itiraz hakkını ortadan kaldırmadığı değerlendirilmiş ve başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 5) Başvuru sahibinin 5'inci iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Yükleme, boşaltma, tartım ve ölçme işlemleri” başlıklı 2.5.7’nci maddesinde “2.5.7.1.1. Damperli kamyonların kantar tartımları; TEŞEKKÜL’e ait açık ocak nakliye yolu güzergâhında bulunan, 60 ton tartım kapasiteli 3x16 m boyutlarındaki elektronik çukursuz tip taşıt kantarlarında yapılacaktır. Açık ocak kantarı yüklü olarak 60 ton’dan fazla ağırlığa sahip kamyonları tartmamaktadır. Yüklenici firma kamyonlarının toplam ağırlığı 60 ton’dan fazla olacak şekilde yüklenmesini isteyemez ve 60 ton’dan fazla gelmesi sebebiyle kantar tarafından tartılamayan kamyonlar için hak talebinde bulunamaz. Atık Kül nakliyesinde ise İşletme girişinde bulunan kantarlarda tartım yapılacaktır. TEŞEKKÜL tarafından ilave bir kantar kurulması ya da mevcut kantarın değiştirilmesi durumunda tartımlar bu kantarlarda yapılacaktır. … 2.5.7.1.11. Kamyonlara yükleme işini yapan TEŞEKKÜL’ün yükleyici operatörleri tarafından, YÜKLENİCİ’nin kamyon şoförlerine; kamyona tüvenan cevher ya da ara dekapaj malzemesi yüklendiği söylenecek olup, şoför buna göre yükünü cevher ise Kırma-Eleme Tesisi ızgarasına ya da cevher stok sahasına, ara dekapaj ise dekapaj tumba sahasına boşaltacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.5.7.1.1’inci maddesinde damperli kamyonların tartımının 60 ton kapasiteli Teşekkül kantarlarında yapılacağı, yüklenicinin kamyonlarının toplam ağırlığı 60 tonu aşacak şekilde yüklenmesini isteyemeyeceği ve bu sınırın aşılması nedeniyle tartılamayan araçlar için hak talebinde bulunamayacağının açıkça düzenlendiği; 2.5.7.1.11’inci maddeden ise yükleme işleminin Teşekkülün yükleyici operatörleri tarafından gerçekleştirileceği anlaşılmıştır. Bununla birlikte, yükleme işleminin Teşekkül personelince yapılması, yüklenicinin dokümanda açıkça belirlenen 60 tonluk kantar kapasitesini dikkate alma ve araçlarının bu sınırı aşmayacak şekilde yüklenmesini sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Zira söz konusu üst sınır ihale dokümanında önceden belirlenmiş olup, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin kullanacakları araçların boş ağırlığı ve taşıma kapasitesini dikkate alarak taşıma organizasyonunu buna göre planlamalarının mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca hakedişe esas taşıma miktarının kantar tartımıyla belirlenmesinin objektif ve denetlenebilir bir yöntem olduğu, başvuru sahibince yüklenicinin iradesi dışında Teşekkül personelince 60 ton sınırının aşılmasının zorunlu veya kaçınılmaz olduğuna ilişkin somut bir husus ortaya konulmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 6) Başvuru sahibinin 6'ncı iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Açık ocaktan tüvenan cevher ve ara dekapaj nakliyesi ile kırma-eleme üniteleri besleme bunkerlerine (silolarına) tüvenan cevher beslenmesi” başlıklı 2.5.1’inci maddesinde “… 2.5.1.9. Açık işletme sahası içerisindeki; nakliye ve bağlantı yolları, açık işletme ile kırma-eleme, açık işletme sahası ile dekapaj tumba sahası arasındaki nakliye yollarının yapımı ve bakımı (yol yüzeyine malzeme serilmesi, sıkıştırılması, kanalların açımı, düzeltilmesi vb.) TEŞEKKÜL tarafından yapılacaktır. İşin yerine getirilebilmesi için gerekli olan diğer tüm yolların bakımı da TEŞEKKÜL tarafından yapılacaktır. İhtiyaç duyulması halinde işin sağlıklı yapılabilmesini teminen yolların tesviyesi için İDARE ile birlikte YÜKLENİCİ koordineli çalışacaktır. Gerek duyulması halinde üretimin devamlılığı için YÜKLENİCİ makine parkı yol yapım ve bakım çalışmalarında kullanılabilecektir. YÜKLENİCİ bu durum için hak iddia edemez. …” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.5.1.9’uncu maddesinde nakliye ve bağlantı yollarının yapım ve bakım sorumluluğunun esas olarak teşekküle ait olduğunun açıkça düzenlendiği, yüklenici makine parkının ise yalnızca ihtiyaç duyulması halinde, üretimin devamlılığının ve ihale konusu işin sağlıklı şekilde yürütülmesinin temini amacıyla yol yapım ve bakım çalışmalarında kullanılabileceğinin belirtildiği görülmüştür. Bu çerçevede, yüklenici makine parkının kullanımının ihale konusu taşıma faaliyetinden bağımsız ve sürekli bir hizmet niteliğinde olmadığı, işin yürütülmesini doğrudan etkileyen yol koşullarının iyileştirilmesine yönelik arızi ve tamamlayıcı bir yükümlülük olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca söz konusu yükümlülüğün ihale dokümanında isteklilere önceden bildirildiği ve tüm istekliler bakımından aynı şekilde uygulanacağı dikkate alındığında, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin bu kapsamda ortaya çıkabilecek makul makine, yakıt ve işletme giderlerini tekliflerine yansıtabilecekleri; kullanım süre ve miktarlarının kesin olarak belirlenmemiş olmasının ise işin niteliği gereği ihtiyaç halinde ortaya çıkacak bu faaliyeti tek başına öngörülemez hale getirmediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle söz konusu düzenlemenin sağlıklı teklif oluşturulmasını engelleyecek nitelikte bir belirsizlik içermediği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 7) Başvuru sahibinin 7'nci iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Katı atık kil malzemenin taşınmasına ilişkin işler” başlıklı 2.5.3’üncü maddesinde “… 2.5.3.6. Nihai kil döküş noktasından (7. Bant döküşü) itibaren kil döküm sahasına kadar katı atık kil nakliye yollarının bakım ve temizliği ile emniyeti YÜKLENİCİ sorumluluğundadır. Proje revizyonu halinde yeni yapılabilecek yollar da bu kapsama dâhildir. Kil tumbası yolu mevcut değil veya yol güzergâhı değiştirilecek ise bu işleri YÜKLENİCİ kendi iş makineleri ile bedelsiz yapacaktır. YÜKLENİCİ bu duruma itiraz edemez ve hak talep edemez. ...” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.5.3.6’ncı maddesinde yükleniciye bırakılan yol bakım, temizlik, emniyet ve gerektiğinde yol yapım yükümlülüklerinin kapsamının belirsiz ve sınırsız olmadığı; söz konusu yükümlülüğün açıkça nihai kil döküş noktasından kil döküm sahasına kadar katı atık kil nakliyesinin gerçekleştirileceği güzergâhla sınırlandırıldığı görülmüştür. Proje revizyonu veya güzergâh değişikliği halinde yapılabilecek yolların da aynı taşıma faaliyetinin sürdürülebilmesine yönelik olduğu, dolayısıyla ihale konusu işten bağımsız veya idarenin dilediği herhangi bir yol yapım işinin yükleniciye gördürülmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca nakliye yollarının bakım ve düzenleme ihtiyacının hava ve zemin koşulları gibi işin yürütümü sırasında değişebilecek unsurlara bağlı olması nedeniyle ihtiyaç duyulacak bakım miktarı ve yol çalışmalarının süresinin ihale öncesinde kesin olarak belirlenmesinin işin niteliği gereği mümkün olmadığı; bu riskin ihale dokümanında açıkça yükleniciye bırakılmış olması karşısında tüm isteklilerin aynı koşullar altında teklif hazırladığı ve basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin bu kapsamda ortaya çıkabilecek makine, yakıt, bakım ve işletme giderlerini tekliflerine yansıtabilecekleri anlaşılmıştır. Bu itibarla, anılan düzenlemenin teklif hazırlanmasını engelleyen ölçüde bir belirsizlik oluşturmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 8) Başvuru sahibinin 8'inci iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “İşin yapılacağı yer, cevher, kömür, atık kül malzemesi ve katı atık malzemenin genel özellikleri” başlıklı 2.4’üncü maddesinde “2.4.2. Tüvenan Tinkal cevherinin sertliği 2,50, ortalama yerinde yoğunluğu ise 1,90 ton/m³ olup, gevrek bir yapıdadır ve aşındırıcı özelliği yoktur. Ortalama kabarma-sıkışma faktörü katsayısı 1,10-1,15’tir. Ara dekapaj malzemesini oluşturan marn ve kilin ise ortalama yerinde yoğunluğu 1,79 -2,00 ton/ m³ arasında değişmektedir. 2.4.3. Kırılmış Tüvenan Cevher; Tane İriliği ( ortalama ) : -25 mm / -50 mm / -75 mm Nem Oranı ( ortalama ) : % 3 - 10 Dökme Yoğunluğu : 1,25 - 1,40 Ton/m 3 Kırılmış cevher, dik ve 45 0 eğik yüzeylerde akabilen bir maddedir. Aşırı sudan evsafı etkilenir, yabancı maddeler malzemenin kalitesini bozar. Mevsim şartlarına göre nem yüzdesi değişebilmektedir. 2.4.4. Değişik karakterdeki malzemelerden oluşan katı atık malzemenin (tamamına yakını kil ve marn mineralleri) atığın yığın yoğunluğu 1,691 ton/m³ tür. Bu yoğunluk değeri TEŞEKKÜL tarafından tespit edilmiş olup, yapılan iş miktarının tespitinde ve hak edişlerde çarpan olarak kullanılacaktır. … 2.4.8. Belirtilen yoğunluk, nem, tenör, tane boyutu vs. değerler ortalama ve yaklaşık değerler olup, fiiliyatta farklılık göstermesi YÜKLENİCİ’ye herhangi bir hak kazandırmayacak olup; işin sözleşmede istenilen şekilde yapılamamasına bunu bahane gösteremez ve zarar talebinde bulunamaz.” düzenlemesi, “Katı atık malzemenin taşınmasında yükleme, boşaltma ve ölçüm işleri başlıklı 2.5.7.2’nci maddesinde “2.5.7.2.2. Taşınan katı atık malzemenin hesabı; İşe başlamadan önce tumba sahasında İşletmemiz tarafından yapılacak topoğrafik ölçümler(Gnss, elektronik takeometre ve fotogrametri yöntemlerle) her ay sonunda yapılacak topoğrafik ölçümler arası fark taşınan malzeme olarak kabul edilir. Yapılan ölçümlerde malzemenin yığın yoğunluğu 1,691 ton/m³ olarak alınacak olup YÜKLENİCİ bu değere itiraz etmeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.4.2’nci maddesinde tüvenan tinkal cevheri ile ara dekapaj malzemesinin yerinde yoğunluklarının, 2.4.4’üncü maddesinde ise fabrikaların üretim prosesi sonucunda ortaya çıkan katı atık malzemenin yığın yoğunluğunun düzenlendiği görülmüştür. Nitekim aynı Şartname’nin 2.4.3’üncü maddesinde kırılmış tüvenan cevher için ayrıca 1,25-1,40 ton/m³ dökme yoğunluk belirtilmiş olması, malzemenin bulunduğu fiziksel duruma göre farklı yoğunluk değerlerinin esas alındığını göstermektedir. Bu nedenle ara dekapaj malzemesinin 1,79-2,00 ton/m³ yerinde yoğunluğu ile katı atık malzeme için belirlenen 1,691 ton/m³ yığın yoğunluğunun farklı olmasının kendi başına teknik bir çelişki oluşturmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca 2.5.7.2.2’nci maddede katı atık miktarının topoğrafik ölçümle tespit edilen hacmin 1,691 ton/m³ katsayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanacağı açıkça belirlenmiş olduğundan, istekliler bakımından hakediş hesabında kullanılacak değer konusunda belirsizlik bulunmamaktadır. Tüvenan cevher ve ara dekapaj taşımalarında ise ödemeye esas miktar yoğunluk değeri üzerinden hesaplanmayıp, kamyonların boş ve dolu tartılması sonucu elde edilen kantar verilerine göre belirlenmektedir. Bu itibarla, tüvenan cevherin sahadaki fiili yoğunluğunun 1,90 ton/m³ değerinden farklı olduğuna ilişkin iddianın hakediş miktarını doğrudan etkileyen bir husus olmadığı, ayrıca Teknik Şartname’nin 2.4.8’inci maddesinde söz konusu yoğunluk değerlerinin ortalama ve yaklaşık nitelikte olduğunun da açıkça belirtildiği dikkate alındığında, doküman düzenlemelerinin sağlıklı maliyet ve teklif oluşturulmasını engelleyecek nitelikte bir çelişki içermediği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 9) Başvuru sahibinin 9'uncu iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Nakliye Mesafeleri” başlıklı 2.5.5’inci maddesinde “2.5.5.1. Açık ocaktan tüvenan cevher ve ara dekapaj nakliyesi; fabrikalara cevher yükleme, nakliye ve besleme işleri nakliye mesafeleri; 2.5.5.1.1. Açık ocaktan nakliyesi yapılacak olan tüvenan cevherin üretim basamak aynaları ile +1.128 kotunda bulunan eski ve yeni kırma-eleme tesislerinin besleme bunkerleri ızgaraları ve ızgara yanındaki üzeri kapalı cevher stok sahası arasındaki nakliye mesafeleri üretim yapılan basamağa göre 2.300 m ile 2.800 m arasında değişmekte olup, ağırlıklı ortalama nakliye mesafesi 2.500 m’dir. Açık ocak içeresindeki ana nakliye yollarının genişliği 25 m ile 35 m arasında değişmektedir. Ara nakliye yollarındaki basamak genişliği ise 15 m ile 25 m arasında değişmektedir. Cevher nakliye yollarının eğimi - % 3 ile + % 8 arasında değişmekte olup, ortalama yol eğimi + % 6’dır. Açık ocakta sürekli üretim faaliyetleri devam ettiğinden dolayı söz konusu yol genişliği ve eğim verileri zaman zaman değişkenlik gösterebilmektedir. Bahse konu olan nakliye mesafeleri tek yön olarak verilmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 2.5.5.1.1’inci maddesinde açık ocak içerisindeki ana ve ara nakliye yollarına ilişkin genişlik, mesafe ve eğim değerlerinin mutlak ve değişmez değerler olarak değil, belirli aralıklar ve ağırlıklı ortalamalar şeklinde düzenlendiği; ayrıca açık ocakta üretim faaliyetlerinin sürekli devam etmesi nedeniyle yol genişliği ve eğimlerinin zaman zaman değişkenlik gösterebileceğinin ihale dokümanında açıkça belirtildiği görülmüştür. Bu nedenle başvuru sahibinin saha koşullarında yol genişliklerinin farklılık gösterebildiği yönündeki tespitinin, ihale dokümanında öngörülmeyen veya istekliler açısından bilinmeyen nitelikte bir durum olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Bunun yanında, nakliye yollarının yapım ve bakımına, yağışlı ve kaygan zemin koşullarında çalışmanın sürdürülmesine ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasına ilişkin sorumlulukların Teknik Şartname’de ayrıca düzenlendiği anlaşılmıştır. Basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin, açık ocak işletmeciliğinin niteliği gereği yol geometrisi, trafik yoğunluğu ve mevsimsel koşullarda ortaya çıkabilecek makul değişiklikleri tekliflerine yansıtmalarının beklenebileceği; ayrıca başvuru sahibince dokümanda belirtilen yol aralıklarının fiilen karşılanmadığını ortaya koyan somut ölçüm, teknik rapor veya başkaca objektif bir veri sunulmadığı dikkate alındığında, yalnızca saha gözlemine dayalı değerlendirmelerle ihale dokümanındaki teknik verilerin gerçeği yansıtmadığı veya teklif oluşturulmasını engellediği sonucuna ulaşılması mümkün görülmemiştir. Bu itibarla, söz konusu düzenlemelerin isteklilerin sağlıklı ve karşılaştırılabilir teklif oluşturmasına engel nitelikte bir belirsizlik içermediği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 10) Başvuru sahibinin 10'uncu iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Makine parkı ile ilgili diğer hususlar” başlıklı 5.2’nci maddesinde “5.2.1. Sözleşme konusu iş kapsamında kullanılacak olan iş makinelerinin TEŞEKKÜL yetkilileri tarafından teknik ön incelemesinin yapılabilmesi için en geç işe başlama tarihinden bir gün önce iş yerinde bulundurulması gerekmektedir. İşe başlama tarihinde istenilen özellik ve sayıdaki iş makinesinin iş yerinde hazır olmaması durumunda, TEŞEKKÜL tarafından iş durumuna göre uygun görülmesi koşuluyla eksik kamyon, loader, kazıcı ve yükleyici veya dozer ile işe başlanabilir. Ancak; işe başlama tarihinden itibaren geçecek 48 (kırk sekiz) saatlik sürenin sonunda çalışan iş makinesi sayısı istenilen sayıya tamamlanmaz ise bu süreden sonrası için makine parkı eksikliği cezası uygulanacaktır. 5.2.2. YÜKLENİCİ, taahhüt konusu işin gerçekleştirilmesini sağlamak için iş yerine getirdiği iş makinesi ve diğer teçhizatı TEŞEKKÜL’ün iznini almadan iş yeri dışına çıkaramayacağı gibi başka bir işe de tahsis edemez. 5.2.3. Teknik Şartnamede istenilmekte olan makine ve ekipman; tamir, bakım ve gerekli revizyonları yapılmış olarak, işe başlamadan önce çalışır vaziyette iş yerinde bulundurulacaktır. İşe başlamadan önce ve/veya sonra şantiyeye getirilmiş makinelerin herhangi bir nedenle tamir, bakım ve revizyona girmesi gerektiği taktirde, işin o anki durumu gözetilerek TEŞEKKÜL tarafından makinelerin şantiye dışına tamir, bakım veya revizyon maksadıyla çıkarılmasına izin verilebilir. … 5.2.6. Sözleşme kapsamındaki işlerin; Teknik Şartnamede istenildiği şekilde ve belirlenen termin programına göre aksatılmadan ve kesintisiz olarak sürdürülebilmesi için çalışan loader, kazıcı ve yükleyici, kamyon ve dozer sayısında arıza vs. nedenlerle eksilme olması durumunda; YÜKLENİCİ, 24 (yirmi dört) saat içinde loader, kazıcı ve yükleyici, kamyon ve dozer eksikliğini gidermek zorundadır. 5.2.7. YÜKLENİCİ kış şartlarında ve yağışlı hava koşullarında oldukça güçleşen çalışma şartlarında üretimin kesintisiz olarak devam ettirilebilmesi için iş makinelerinde ve kamyonlarda alması gereken her türlü teknik tedbirleri ve diğer idari önlemleri almak zorundadır.” düzenlemesi, Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 5.2.6’ncı maddesinde arıza veya benzeri nedenlerle eksilen loader, kazıcı-yükleyici, kamyon ve dozerlerin 24 saat içerisinde ikame edilmesi gerektiğinin açık ve objektif şekilde düzenlendiği, söz konusu yükümlülüğün işlerin termin programına uygun, kesintisiz ve aksatılmadan yürütülmesini teminen getirildiği görülmüştür. Ayrıca 5.2.3’üncü maddede iş makinelerinin işe başlamadan önce bakım ve revizyonları tamamlanmış ve çalışır durumda bulundurulmasının, 5.2.7’nci maddede ise özellikle kış ve yağışlı hava koşullarında üretimin kesintisiz sürdürülebilmesi için gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu düzenlenmiştir. Bu çerçevede, iş makinesi arızalarının ihale konusu işin niteliği itibarıyla öngörülebilir işletme risklerinden olduğu, 24 saatlik ikame süresinin de ihale dokümanında önceden açıkça bildirildiği dikkate alındığında, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi beklenen isteklilerin yedek araç, bakım-onarım ve ikame organizasyonlarını bu koşula göre planlayarak buna ilişkin maliyetleri tekliflerine yansıtabilecekleri anlaşılmıştır. Sahanın konumu veya lojistik koşullarının söz konusu sürenin yerine getirilmesini objektif olarak imkânsız kıldığına ilişkin somut bir tespit de ortaya konulmadığından, düzenlemenin belirsizlik oluşturduğu veya isteklilerin sağlıklı teklif vermesini engellediği sonucuna ulaşılamamış ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54’üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden incelenecek herhangi bir husus bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.