KİK Kararı 2026/UY.II-2536

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/038 Gündem No: 52 Karar Tarihi: 30.09.2026 Karar No: 2026/UY.II-2536 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Yda İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/770483 İhale Kayıt Numaralı “ Hatay Şehir Hastanesi (1000 Yatak) Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 05.06.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Hatay Şehir Hastanesi (1000 Yatak) Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Yda İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi nin 24.08.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 31.08.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.09.2026 tarih ve 224823 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.09.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2236 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki; Özellikle analiz girdi cinslerinin sayıca fazla olduğu; Ktb.51.2004, İnş.Özel-20, İnş. Özel-12.01, Ktb.51.2002/Anlz poz nolu imalatlar başta olmak üzere birçok analizde hesap hatası yapıldığı, bazılarında çarpım ve toplam hatalarının bulunduğu, bu tutarlar düzeltilerek hesaplama yapıldığında ortaya çıkan tutarın teklif edilen tutarı aştığı, iş kalemleri için kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmemiş olduğu, Açıklama istenilen iş kalemlerinin metrajlarında büyük sapmaların yer aldığı, anahtar teslimi götürü bedel usulüyle gerçekleştirilen ihalelerde aşırı düşük teklif açıklamalarındaki iş kalemi metraj farklarına ilişkin olarak, iş kalemleri arasındaki %10'u aşan metraj farklılığı makul düzeyde kabul edilmediği, ayrıca bu farkın %10’un altında dahi olsa, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada bir değişikliğe neden olup olmadığı da değerlendirilerek sonuca varılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin hesaplanan metrajları ile idarenin hesapladığı metrajlar arasındaki önemli farklılıklar bulunduğu, bu farklılıkların toplamda makul ve kabul edilebilir düzeyde olmadığı, Özel imalat niteliğinde olan ve bir önceki dönem birebir aynı ürünün alım/satımı mümkün olmayan iş kalemleri/malzemeler için düzenlenen tutanak ve beyanların usulen, sırf aşırı düşük teklif açıklamasına uygun beyan vermek için düzenlenmiş olup gerçek kayıtlarla ilgisi bulunmadığı, ihalede özel pozlu bütün imalatlar için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamaların tamamının bu bağlamda değerlendirilmesi gerektiği, örneğin; çok yakın zamanda büyük bir deprem felaketi yaşanmış olan Hatay ilinde, sahaya özgü sismik tehlike analizi sonuçlarıyla uyumlu niteliğe sahip spesifik olarak bu projeye göre tarif edilmiş ve planlanmış nitelikte bir sismik izolatör temini ve montajı imalatı yapılacağının anlaşıldığı, dolayısıyla, Özel Poz Numaralı “Sismik İzolatör Temini ve Montajı” imalatı için sunulan fiyat teklifi ve dayanağı tutanak incelendiğinde, özel Teknik Şartnamesi'nde tarifi verildiği üzere projeye özel nitelikte bir sismik izolatör imalatı söz konusu olduğu, hem izolatör malzemesinin nitelik ve niceliği bakımından, hem de imalat için gerekli olan işçilik ve makine ekipman kalemlerinin belirlenmesi bakımından bahse konu tutanağın fiyat teklifi veren firmanın muhasebe kayıtlarına dayalı olarak düzenlenmesi olanaklı olmadığından, ayrıca satışa dayalı bir açıklamanın da bu spesifik projeye özgü olarak tasarlanmış aynı nitelikte bir sismik izolatör satışının daha evvel yapılması mümkün olamayacağından söz konusu belgelerin reddedilmesi gerektiği, yine benzer şekilde ÖBF-ANA-PTT-01poz numaralı “PC Kontrollü Pnömatik Tüp Taşıma SistemiØ160 113 İstasyon 14 Zone Pnömatik Tüp Taşıma Sistemi” imalatı özelinde bakıldığında, imalatın isminden de anlaşılacağı üzere 113 farklı noktaya (istasyona) ve 14 ayrı bölgeye (zone) sahip, 160 mm çapında borular kullanan, bilgisayar destekli büyük ölçekli bir pnömatik (havalı) tüp taşıma sisteminin imalatının yapılacağı bir tarifleme söz konusu olduğu, zira örneğin 113 istasyonun binanın hangi katlarında, hangi odalarında (laboratuvar, eczane, ameliyathane vb.) yer alacağı her bina için benzersiz olduğu, yine aynı şekilde sistemdeki yoğunluğu yönetmek ve kapsüllerin birbirini beklemesini engellemek için yapılan 14 bölge bölümlemesi, tamamen ilgili tesisin iş akışına ve günlük transfer yükü simülasyonlarına göre hesaplanacağı, sistemin beyni olan otomasyon yazılımı sayesinde ise, 113 istasyonun adresleri, öncelik sıraları ve hatlar arası geçiş senaryoları bu projeye özel olarak kodlanarak devreye alınacağı, özetle; bu sistemin sadece boru çapı (Ø160) ve istasyon modelleri gibi alt bileşenleri standart fabrikasyon ürünler olduğu, ancak bu bileşenlerin bir araya getirilerek 113 istasyonlu ve 14 bölgeli dev bir ağa dönüştürülmesi %100 projeye özel bir mühendislik ve imalat süreci olduğu, dolayısıyla, özel olarak boyutlandırılmış, istasyon ve bölge sayıları özel olarak tanımlanmış, başka bir ifadeyle standart olarak üretilip hazır halde alım-satıma konu edilmeyen veyahut standart olarak alım-satıma konu edilenlerden farklı olarak projeye özel tasarlanmış bir iş kalemi için önceki dönem muhasebe kayıtlarında alım/satım kaydı bulunması mümkün olamayacağından, fiyat açıklamasına konu iş kalemindekinden farklı özellikteki rastgele bir Pnömatik Tüp Taşıma Sistemi imalatı faturasının sadece adının benzerliği söz konusu olacağından, bu şekilde sunulmuş fiyat teklifi ve eki tutanağın Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde ihale konusu işe ait “PC Kontrollü Pnömatik Tüp Taşıma SistemiØ160 113 İstasyon 14 Zone Pnömatik Tüp Taşıma Sistemi” imalatı için Set bazında birim fiyata referans olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, aynı mantıkla, ÖBF-ANA-OTO-01 Poz nolu “Bina Otomasyon Sistemi (duyar elemanları vs. tüm ekipmanların işyerinde temini, kablolama dahil, otomasyon bilgisayarı ve otomasyon programı çalışır halde teslimi) Hastane binası ve TSB binası dahil tüm otomasyon sistemi” imalatı ele alındığında, burada spesifik olarak talep edilen Bina Otomasyon Sistemi Şartnamede de belirtildiği gibi sisteme bağlı ısıtma, soğutma, sıhhi tesisat, yangın tesisatı, VRF, medikal tesisatlarındaki ekipmanların arıza, ayar ve kontrolleri için kullanılan ve hastane işleyişinde mutlaka hepsinin bir mahalden izlenmesi gereken sistem unsuru olduğu, proje ve Teknik Şartname incelediğinde aynı kapasiteye sahip diğer hastane projelerinden farklı dizayn edildiği, bu hastane özelinde kapalı alan/yatak sayısı oranının çok düşük olduğu bu sebeple kullanılan sistemlerdeki; klima santral adetinin ve kapasitesinin, sirkülasyon pompa sayısının ve debi- basınç kaybı farklarının, VRF iç-dış ünite sayısının, bulunduğu şehir özelliklerine göre belirlenen kazan adetinin ve kapasitesinin, her projenin kendine özgü olan pis su deşarj sistemi ekipmanlarının, fan, jetfan, hücreli fanların kapasitelerinin projeye göre özel olarak tasarlanması sebebi ile kapasite ve mahal değişikliklerinin, bulunduğu şehir özelliklerine göre belirlenen su soğutmalı çiller adetinin ve kapasitesinin, bulunduğu şehir özelliklerine göre belirlenen kule adetinin ve kapasitesinin, bulunduğu şehir özelliklerine göre belirlenen hava soğutmalı çiller adetinin ve kapasitesinin, bina içindeki gazlı söndürme sistemlerinin adetinin ve mahallerinin konumunun, binada otomasyon sistemi tarafından izlemesi yapılan medikal kat panosu, medikal hava santrali ve oksijen, vakum, CO2, N2O santrallerinin miktar ve kapasitelerinin, her birinin kapasite ve miktarlarındaki değişiklikler ile inverter adetinde ve gücünde, panoların dizaynının farklı olmasına, çekilecek kablonun boyutu ve uzunluğunun farklı olmasına, kullanılacak iki/üç yollu vanaların çap ve miktarının farklı olmasına, ayrıca yukarıda sıralanmış olan bütün cihazların farklı olması sebebi ile kullanılacak sensör, ekipmanın da nitelik ve nicelik olarak farklı olmasına, otomasyon yazılımının her proje için ayrı bir tasarım eseri olduğu için farklı olmasına sebep olduğu, ayrıca, diğer şehir hastanesi Şartname'lerinde ve projelerinde bulunmayan “Donanım ve yazılım asgari %15 yedek kapasiteye sahip olacaktır.” maddesi ile birlikte tüm bu hususlar değerlendirildiğinde; bu spesifik projeye özgü olarak tasarlanmış aynı nitelikte bina otomasyon sistemi uygulamasının ve dahi satışının daha evvel yapılması mümkün olamayacağından, bilinçli veya sehven aynı isimle yer verildiği gibi, geçmiş dönem muhasebe kayıtlarından aynı proje şartlarında bir faturalandırma yapılmış olması mümkün olmadığı, bu nedenle anılan iş kalemi için sunulan fiyat teklifi ve bu fiyat teklifine dayanak teşkil eden faturaların birim fiyatı ile ihale konusu “Bina Otomasyon Sistemi (duyar elemanları vs. tüm ekipmanların işyerinde temini, kablolama dahil, otomasyon bilgisayarı ve otomasyon programı çalışır halde teslimi) hastane binası ve TSB binası dahil tüm otomasyon sistemi” imalatının birim fiyatının mukayese edilemeyeceği, bu nedenle açıklamalara esas fiyat teklifi ve tutanakların uygun kabul edilmesinin mümkün olmadığı halde kabul edilmesinin ihale dokümanına, teklife konu imalatın piyasaya arz şartlarına uygun olmadığının açık olduğu, diğer özel poz numaralı iş kalemleri (Örneğin İNŞ.ÖZEL-04 Metal Konstrüksiyon ve Genişletilmiş Saç Levha ile Yükseltilmiş Döşeme Yapılması” imalatı, ÖBF-TSB-SOG-01 Poz Nolu “Açık Tip Su Soğutma Kulesi 5600 kw” imalatı vb.) de projeye özel imalatlar olup başka bir ifadeyle hazır halde alınıp satılan ve sadece montajının şantiye mahallinde yapılması gereken imalatlar olmadığından detayı projesinde verilen malzeme ve tasarım şartlarına uygun imal edilmesi gerektiği, nitekim tüm bunlar için fiyat teklifleri ekinde yer verilen faturalardaki rakamlarla iş özelinde teklif edilen rakamlar arasındaki ciddi mertebe farkı da bu durumu açıkça ortaya koyduğu, anahtar götürü bedel teklif alınan kısımlarda imalat miktarlarının istekliler tarafından hesaplanmasının esas olduğu, açıklama istenilen iş kalemleri arasında projeye özel imalatlardan olan iş kalemleri için imalat projesi ihale dokümanı kapsamında yer aldığı, dolayısıyla bunlar için gereken her bir cins ve evsaftaki malzeme miktarı hesaplanarak kullanılacak malzemeler ayrı ayrı fiyat teklifi alınması suretiyle paçal olarak belgelendirilmesi gerekirken sanki fiyat teklifi alınan firmanın geçmiş dönem muhasebe kayıtlarında bu özel imalatların bire bir aynısı varmış gibi fiyat teklifi alındığı, şayet geçmiş dönem kayıtlarında bu özel imalat kalemlerine ait faturalar var ise kullanılan malzemenin miktar ve teknik özelliklerinin ihale konusu işte istenilenlerle uyumlu olması gerektiği, aksi halde birbiriyle ilgisi olmayan fiyat teklifi ve mali kayıtların birbirine dayanak gösterilmiş olacağı, burada Mali Müşavir tarafından tasdik edilmiş ve Tebliğ’deki beyanın harfiyen doğru yazılmış olması, ihale komisyonunun sunulan belgelerin gerçeğe veya en azından ihalede istenilen iş kaleminin şartlarına uygun olmadığını tespit etmesine engel teşkil etmeyeceği, aksine ihale komisyonlarının gerçek duruma uygun olmayan beyanları inceleme ve tespit etme görev ve yetkisi bulunduğu, bahse konu iş kalemleri için önceki dönem muhasebe kayıtlarında bire bir aynı imalatların yapılmış olması hayatın olağan akışına aykırı olduğundan, ihaleye özel olarak tasarlanan bir imalatın “bir bütün olarak” varsa önceki dönem kayıtlarındaki fiyatların referans alınarak açıklanması halinde sadece imalatın adı bağlamında bir benzerlik olabileceği, fiziki özellikleri, kullanılan malzeme cins ve miktarları ve işçilik giderleri gibi maliyet bileşenlerinin aynı olamayacağı dikkate alındığında ihale konu işe özgü imal edilen iş kalemleri için Kamu İhale Genel Tebliği'nde düzenlenen hususlar çerçevesinde referans teşkil etmeyeceği açık olup düzenlemelerin amacına da aykırı olduğu, Özellikle özel imalat niteliğinde olan ve bir önceki dönem birebir aynı ürünün alım/satımı mümkün olmayan iş kalemleri/malzemeler için düzenlenen tutanak ve beyanlar; usulen, sırf aşırı düşük teklif açıklamasına uygun beyan vermek için düzenlenmiş olup gerçek kayıtlarla ilgisi bulunmadığından, bunların bir kez de ilgili faturalar üzerinden teyit ve tespit edilmesi ve Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, örneğin Özel Poz Numaralı imalatlardan ÖBF-ANA-PTT-01 poz nolu “PC Kontrollü Pnömatik Tüp Taşıma SistemiØ160 113 İstasyon 14 Zone Pnömatik Tüp Taşıma Sistemi” imalatı özelinde, taraflarınca ihale hazırlık sürecinde teklif toplanan başlıca pnömatik tüp taşıma sistemi firmalarınca (aerocom, ıntegral, as mühendislik, renesmed, senamed vb. firmalar) hiç birinde bu şekilde projeye özgü spesifik bir sistem satışının yapılmadığı taraflarınca tespit edilmiş olup pnömatik tüp taşıma sistemi firmalarının geçmiş dönem satış kayıtlarından böyle spesifik bir faturanın bulunma ihtimalinin söz konusu dahi olmadığı, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifi ekindeki satış tutarı tespit tutanağında “PC Kontrollü Pnömatik Tüp Taşıma SistemiØ160 113 İstasyon 14 Zone Pnömatik Tüp Taşıma Sistemi” veya benzeri bir isimle yer verilen faturanın/faturaların ilgili meslek mensuplarından ve/veya bu faturaların sistemine kayıt edildiği gelir idaresi başkanlığından talep edilmek suretiyle incelenmesi ve gerçekten de fatura konusu imalatın 113 farklı noktaya (istasyona)ve 14 ayrı bölgeye (zone) sahip, 160 mm çapında borular kullanan, bilgisayar destekli büyük ölçekli bir pnömatik (havalı) tüp taşıma sisteminin imalatına ilişkin olup olmadığı tespit edilerek Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş. firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, Sunulan açıklamalarda yer alan analiz girdileri için, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının cari (2026 Mayıs) rayiç ve birim fiyatlarının altında fiyatlar teklif edildiği, ayrıca yapılan açıklamada hukuka aykırı şekilde cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin fiyatların kullanıldığı, fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenilen pozların birbiriyle uyuşmadığı, ayrıca analizlerdeki işçilik bedelleri 2025 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında belirlendiği, işçilik maliyetlerinin de fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilmek suretiyle mevzuata aykırı açıklama yapıldığı, Tüm özel pozlu imalatlar için sunulan fiyat tekliflerini imzalayan kişilerin, teklifi veren firmaların yetkili kişileri olmadığı, bunların yetkili olduğuna dair kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin sunulmadığı gibi tutanak ekinde sunulan belgeler de belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı, tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükelleflerin imza sirkülerleri/imza beyannameleri veya vekaletnamelerinin sunulmadığı, sunulan imza sirküleri ve vekaletnamelerin ise hem münferiden imza yetkisini hem de üçüncü kişilere fiyat teklifi verilmesi yetkisini içermediği, imza sirküleri, imza beyannamesi ve vekaletnamelerdeki geçerlilik sürelerinin sona erdiği, meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri, fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihi kapsamadığı, tutanaklarda ve fiyat tekliflerinin tüm sayfalarında meslek mensuplarının kaşeleri ve imzaları bulunması gerekirken bazı sayfalarda imza/kaşe bulunmadığı, dolayısıyla ilgili fiyat teklifi ve tutanakların sıhhatini sakatlayan bu durumun düzeltilerek gerçekten meslek mensubunca kaşelenerek imzalanan her sayfanın hesaplanan ortalama maliyet/satış tutarlarını yansıtıp yansıtmadığının kontrolünün sağlanması ve uygun olmayan fiyat teklifleri ile tutanaklar nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, tutanaklarda yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda tutanakların hazırlanmış olduğu üç aylık dönemde kesilen tüm faturaların beyan edilmemiş olup bu durumda tutanaklarda yer alan ortalama fiyatların gerçeği yansıtmadığı, sunulan fiyat teklifleri ve ekindeki tutanaklarda imzaları bulunan meslek mensubu ile mükellef arasında sözleşmenin bulunmadığı, sunulan fiyat teklifleri üzerinde Tebliğ'in 45.1.13.1'inci maddesinde yer verilen ilgili ibarelerin meslek mensupları tarafından yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmekte iken fiyat teklifleri üzerinde bu şekilde ibare, bilgi ve imzaların bulunmadığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, sunulan tespit tutanaklarında tespit edilen maliyet ve satış tutarı hesaplarının hatalı olduğu, fiyat tekliflerindeki birim fiyatlarla tutanaklar kapsamında hesaplanan maliyet/satış tutarları arasında uyumsuzlukların bulunduğu, fiyat teklifleri ve tespit tutanakları ihale tarihinden önceki son veya bir önceki üç aylık dönemdeki kayıtlar dikkate alınarak düzenlenmediği, fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, tutanakların tarih ve sayısı, hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği, fiyat teklifini veren ve meslek mensubuna ait bilgiler de dahil olmak üzere içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlıkların mevcut olduğu, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki hesaplamalarda hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, Fiyat teklifi alınarak açıklanan iş kalemlerinde; fiyat teklifi ile açıklanan imalatların ve analiz girdilerinin ihale konusu işte ihtiyaç duyulan miktarı ile tutanaklarda bir önceki dönem kayıtlarına ait olan faturalardaki alış/satış miktarı kıyas edilerek açıklanmadığı, bu durumda Kamu İhale Genel Tebliği'nde fiyat teklifi ile yapılan açıklamalarda ihtiyacın 1/20’si kadar alım/satım yapılmış olma şartının yerine getirilmediği, Açıklama istenilen iş kalemleri kapsamındaki nakliye girdileri için ilgili analizlerde yer alan formüllerde belirtilen mesafeler düşürülmek suretiyle haksız şekilde avantaj sağlandığı, ayrıca ilgili malzemelerin naklindeki hesaplamalarda kullanılması gereken malzeme yoğunlukları ilgili poz tarifleri ve Teknik Şartname'lere aykırı şekilde düşürüldüğü, nakliye formüllerindeki K katsayısı cari rayicinden düşük alındığı, bazı nakliye maliyetleri formül kullanılmaksızın fiyat teklifi ile veya “nakliye dahil” fiyat teklifi sunulmak suretiyle açıklanmış olup ilgili rayiçlerinde depo teslimi olarak öngörülen girdiler için nakliye dahil şeklinde teklif alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olup ilgili rayicinde depo teslimi şeklinde hesaba dahil edilen mal/mamul/malzeme girdilerinin referans alınan rayiç ve analizlerdeki teslim şekline aykırı olarak nakliye dahil şeklinde teklif alınmasının mevzuata aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13'üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiğinin düzenlendiği, bahse konu tevsik edici belgeler sayma yoluyla tanımlandığı, sadece Tebliğ'de sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabildiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından tevsik edici belge olarak alış faturası vb. mevzuatta tanımlanmamış belgelerin sunulduğu, Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklif edilen motorin birim fiyatının EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında olduğu, ayrıca kesafet değeri olarak kullanılan katsayının da güncel değerlerle uyumlu olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.16. maddesinde hazır beton için fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafeye riayet edileceği, daha uzak yerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı düzenlendiği halde ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyat teklifinin bu şartları taşımadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.17'nci maddesi uyarınca tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabileceği, ancak istekli tarafından Tebliğ'in 45.1.13.17'nci maddesindeki düzenlemeye aykırı biçimde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifiyle açıklamada bulunulduğu, ayrıca bu istekli tarafından kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapılan açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin sunulmadığı, iş makinesine ilişkin tutar olarak; Tebliğ'in 45.1.13.17'nci maddesindeki katsayı hesabı ve gerekli hesaplamaların hatalı yapıldığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.7'nci maddesinde inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının kabul edileceğinin düzenlendiği, ancak istekli tarafından bahse konu iş kalemleri için sunulan fiyat tekliflerinde malzeme+montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği iddiasına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Yeminli Mali Müşavirlik Mühürünün Şekil ve Temini” başlıklı 40’ıncı maddesinde “Yeminli malî müşavirler tasdik işlerinde mühür kullanırlar. Mühürler çalışma izni olan yeminli malî müşavirlere Birlik tarafından verilir. Mühürler içiçe iki daireden müteşekkil olup; en üste "T.C." rumuzu, ay ve yıldız ile 1923 tarihini ve Yeminli Malî Müşavir ibaresini ve mühür numarasını taşır. Meslekten ayrılanlar veya herhangi bir nedenle yeminli malî müşavir sıfatını kaybedenler, mühürlerini ayrılma veya yapılacak tebligat tarihinden itibaren on gün içinde Birliğe iade etmek zorundadırlar. Vefat hâlinde, aynı yükümlülük yasal mirasçıları tarafından yerine getirilir. Bu takdirde iade süresi, yapılacak tebligat tarihinden itibaren bir aydır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 8’inci maddesinde “…İhale dokümanında istenen ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenerek ya da onaylanarak başvuru veya teklif kapsamında idareye sunulan belgelerde, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşenin kullanılması gerekmektedir. …” açıklaması, “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; … b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel birim fiyatların yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış birim fiyatlar kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenerek ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel rayiçlerin yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış rayiçler kullanılabilir. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. (Ek cümle: 16/03/2019-30716 R.G./15. md.) Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. … 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Hatay Şehir Hastanesi (1000 Yatak) Yapım İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Toplam İnşaat Alanı 225.000 m2 olan, İZ+2B+Z+2+ÇK Katlı Betonarme Yapı Hastane Binası Yapım İşi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Hatay” düzenlemesi, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. 19.2. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu edilen ihalenin Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 05.06.2026 tarihinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Hatay Şehir Hastanesi (1000 Yatak) Yapım İşi” ihalesi olduğu, söz konusu ihalede sınır değerin 10.953.478.819,00 TL olarak hesaplandığı ve teklifi sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi 2 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Bahadır Müh. Pro. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Dkr İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye sunulmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, yapılan değerlendirmeler neticesinde Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu, 15.08.2026 tarihinde isteklilere tebliğ edilen 14.07.2026 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Yda İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür. Başvuru sahibi Yda İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin iddialarının ihale üzerinde bırakılan istekli Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığına yönelik olduğu anlaşılmıştır. Yapılan incelemede, idare tarafından EKAP üzerinden Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş.ye gönderilen 12.06.2026 tarihli ve “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının ekinde 124 adet açıklanması istenilen iş kalemine, açıklanması istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri listelerine ve sıralı analiz girdileri tablolarına yer verildiği görülmüştür. Bu kapsamda, başvuru sahibi isteklinin iddiaları çerçevesinde ihale üzerine bırakılan istekli Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş.ye ait aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde; Anılan istekli tarafından açıklanması istenilen 124 adet iş kaleminden 94 adedi için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış güncel(2026 yılı Mayıs ayı) kar ve genel giderden arındırılmış birim fiyatların üzerine kendi belirledikleri kar ve genel gider ilave edilerek birim fiyatların oluşturulduğu , bu kapsamda söz konusu 94 adet iş kalemi için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesi gereği analiz düzenlenmesinin zorunlu olmadığı, 124 adet iş kaleminden kalan 30 adet iş kalemi için ise analiz düzenlendiği, sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olduğu, analiz girdi ve miktarlarının değiştirilmediği, analiz girdilerinin tamamına yer verildiği, açıklama istenen analiz girdileri ile açıklama istenmeyen analiz girdilerine ilişkin miktarların ve fiyatların belirtildiği, analizlerde çarpım ve toplam hatalarının bulunmadığı, açıklanan her bir iş kalemi için %10 oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetvelinde belirtilen metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarları karşılaştırıldığında, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen metrajların açıklama istenilen 124 adet iş kaleminden; 94 adedinde isteklinin metrajlarının idarenin metrajları ile aynı veya daha yüksek olduğu, 30 adet iş kaleminde daha düşük miktarlar öngörüldüğü, 124 iş kaleminin tamamı üzerinden yapılan hesaplama sonucunda istekli lehine tutar farkı oluştuğu, ancak söz konusu tutar farkının teklif sıralamasında değişikliğe neden olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.6’ncı maddesi uyarınca analizlerde, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel rayiçlerin kullanılmasının esas olduğu, istekli tarafından sunulan açıklama dosyasındaki analizler incelendiğinde; girdilere ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2026 yılı Mayıs ayı için ilan edilen güncel fiyatların kullanıldığı, Sunulan analizlerde yer alan işçilik girdileri için belirlenen 160,00 TL tutarının ihale tarihi (05.06.2026) itibariyle yürürlükte bulunan saatlik asgari işçilik ücretinin (146,80 TL) altında olmadığı Anılan istekli tarafından 15 adet girdiye ilişkin olarak açıklamaların üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak yapıldığı; söz konusu fiyat tekliflerinin fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösteren üçüncü kişilerden alındığı, teklifler üzerinde teklif veren şirket yetkilisine ait imza ve meslek mensubunun bilgileri, TÜRMOB kaşesi ile imzasının yer aldığı, fiyat teklifi üzerinde ilgili tutanakların tarih ve sayı bilgisine yer verildiği, fiyat teklifinde yer alan birim fiyatın satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığına dair beyanın yer aldığı, fiyat tekliflerinde teklif konusu ürün/malzemeye ilişkin bilgilerin yer aldığı, Açıklama kapsamında, fiyat tekliflerinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, tutanaklara esas alınan üç aylık sürenin 2025 yılı Kasım ve Aralık ayı ile 2026 yılı Ocak ayı veyahut 2026 yılı Şubat, Mart ve Nisan ayları olduğu, söz konusu girdiler için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığı, sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması şartının sağlandığı, tutanaklar üzerinde tarih ve sayı bilgisinin yer aldığı, söz konusu bilgilerin fiyat teklifinde belirtilen bilgilerle uyumlu olduğu, ayrıca tutanaklarda teklif veren şirket yetkilisine ait imza ve meslek mensubunun bilgileri, TÜRMOB kaşesi ile imzasının yer aldığı, ayrıca teklifin ekinde teklif veren üçüncü kişiye ait ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri/beyannamesi ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, tutanaklarda defter tasdik bilgilerinin yer aldığı, fiyat teklifine konu malzeme ile tutanakta yer alan malzemelerin uyumlu olduğu, tutanağın Fatura Bilgileri Tablosu kısmında fatura konusu malın adı, nevi, fiyat ve miktarı bilgilerinin yer aldığı, Diğer taraftan, anılan istekli tarafından “43" Sıra Yönlendirme ve Bilgi Ekranı, İçerik Yönetim Yazılımı ve Askı Aparatı Dahil Komple Set” girdisinin tevsiki için alınan fiyat teklifi ekinde yer alan Satış Tutarı Tespit Tutanağının fatura bilgileri tablosu bölümünde aynı ifadenin yer aldığı, ancak tutanağın düzenlenmesine dayanak teşkil eden fatura incelendiğinde fiyat teklifi ve tutanakta yer alan söz konusu ifadenin değil,“43" Led Monitör” ifadesinin yer aldığı, “4500 KW Santrifüj frekans inverterli kompresörlü su soğutmalı su soğutma grubu” girdisinin tevsiki için alınan fiyat teklifi ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağının fatura bilgileri tablosu bölümünde aynı ifadenin yer aldığı, ancak tutanağın düzenlenmesine dayanak teşkil eden fatura incelendiğinde 4500 Kw bilgisinin yer almadığı, “Açık Tip Su Soğutma Kulesi 5600 Kw” girdisinin tevsiki için alınan fiyat teklifi ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağının fatura bilgileri tablosu bölümünde aynı ifadenin yer aldığı, ancak tutanağın düzenlenmesine dayanak teşkil eden fatura incelendiğinde “5600 Kw” bilgisinin yer almadığı, Öte yandan, “Açık Tip Su Soğutma Kulesi 5600 kw” girdisi için alınan fiyat teklifi ve fiyat teklifi ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı üzerinde meslek mensubuna(YMM) ait imzanın yer aldığı ancak YMM mührünün bulunmadığı “VAV-4-Q200” girdisi ve “Laminer Flow – 320x320” girdisi için alınan fiyat teklifleri ve fiyat teklifleri ekinde sunulan Satış Tutarı Tespit Tutanakları üzerinde Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Yeminli Mali Müşavirlik Mühürünün Şekil ve Temini” başlıklı 40’ıncı maddesine yer alan hükme uygun olarak olması gereken mührün yer almadığı tespit edilmiş olup söz konusu durumların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklama istenilen analiz girdileri içerisinde nakliye girdisi bulunmadığından buna ilişkin olarak herhangi bir açıklama yapılmasına gerek olmadığı, Anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesi belirtilen yöntemler kullanılarak yapıldığı, bu yöntemler dışında diğer bilgi ve belgeler kullanılarak bir açıklama yapılmadığı, Motorin girdisine yönelik olarak açıklamaların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2026 yılı Mayıs ayı için ilan edilen güncel fiyatların kullanılarak yapıldığı, Anılan istekli tarafından tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman analiz girdilerine ilişkin açıklamaların isteklinin kendi malı olan iş makineleri üzerinden yapılmadığı, İş kalemi içerisinde montaj bedeli bulunan iş kalemleri için açıklamaların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2026 yılı Mayıs ayı için ilan edilen güncel fiyatların kullanılarak yapıldığı tespit edilmiştir. Yukarıda yer verilen tespitler neticesinde anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Ahes İnş. Tic. ve San. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1)Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.