KİK Kararı 2026/UH.II-2642

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/040 Gündem No: 50 Karar Tarihi: 14.10.2026 Karar No: 2026/UH.II-2642 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Hızır Sağlık Sosyal Hizmetler Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İstaç İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/795541 İhale Kayıt Numaralı “ Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme ve Servis Sonrası Hizmet Alım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İstaç İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 14.07.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme ve Servis Sonrası Hizmet Alım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Hızır Sağlık Sosyal Hizmetler Anonim Şirketi nin 31.08.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.09.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.09.2026 tarih ve 225279 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.09.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2292 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin ihale üzerinde bırakılan istekli olarak belirlendiği ancak bu işlemin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, şöyle ki; 1) Anılan isteklinin İdari Şartname’nin 7.3.1’inci maddesinde düzenlenen iş deneyimini gösteren belgeler kriteri yönünden sunulan iş deneyim belgesinin teklif bedelinin %25'ini karşılamadığı ve ihale konusu iş veya benzer iş tanımına uymadığı, 4734 sayılı Kanun ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca sunulan iş deneyim belgesinin ihale konusu iş veya benzer iş tanımına birebir uyması ve güncellenmiş tutarının asgari %25 oranını sağlaması gerektiği gerekçesiyle iş deneyimi yeterliğinin tevsik edilemediği ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, 2) Aynı isteklinin İdari Şartname'nin 7.1.a.2'nci maddesinde istenilen yeterlik kriteri olan belgelerin şekil ve içerik yönünden eksiksiz olmaması nedeniyle hatalı düzenlendiği, İdari Şartname'de açıkça sayılan ve yeterlik kriteri olan belgelerin şekil ve içerik yönünden eksiksiz olmasının esas olduğu ve hatalı düzenlenen belgelerin esasa etkili eksiklik niteliğinde olduğu, 3) Aynı isteklinin sunduğu geçici teminat mektubu üzerinde yer alması gereken ibarenin bulunmaması ve geçerlik tarihinin İdari Şartname'de istenilen tarihi karşılamaması nedeniyle usulsüz olduğu, geçici teminat mektuplarının standart formlara uygunluğu ve geçerlilik süresinin emredici kurallar olduğu ve bu eksikliğin bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılamayacağı, 4) Aynı isteklinin sunduğu bilanço bilgilerinin standart forma uygun olarak düzenlenmediği, söz konusu belgede YMM, SMMM veya vergi dairesi onayının bulunmadığı, bilanço bilgilerinin İdari Şartname'de istenilen kriterleri karşılamadığı, Aynı isteklinin sunduğu serbest meslek kazanç defterinde YMM, SMMM veya vergi dairesi onayının bulunmadığı ve son yıla ait toplam gelirin son yıla ait toplam gidere oranının 1,25 olması şartının sağlanmadığı, 5) Aynı isteklinin sunduğu cironun İdari Şartname'de istenilen şartları karşılamadığı ve toplam ciroyu tevsik eden belgelerde YMM, SMMM veya vergi dairesi onayının bulunmaması nedeniyle usulsüz olduğu, mali yeterliği tevsik eden belgelerde meslek mensubu (YMM/SMMM) veya vergi dairesi onayı bulunmasının mevzuatın amir hükmü olduğu ve onaysız belgelerle mali yeterliğin tevsik edilemeyeceği, 6) MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması yönünden; a- Açıklama kapsamında 'ana girdi', 'işçilik' ve 'yardımcı gider' oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli sunulmadığı, formda belirtilen oranların Kamu İhale Genel Tebliği'nde belirtilen oranlara uygun olmadığı, formun standart forma uygun düzenlenmediği, b- Kırmızı et, beyaz et, balık, kuru gıdalar, sebze ve meyve maliyetlerinin bir kısmının fiyat teklifi ile açıklandığı, c- Örnek menüdeki yemeklerin birim maliyetlerinin hesaplanmadığı ve toplam tutar üzerinden açıklama yapıldığı, d- Ek-O.7 no’lu Maliyet-Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nda alım/satış miktarı şartları olan en az yarısı ve 1/20'si oranlarının karşılanmadığı, faturaların sahte olduğu ve geriye dönük düzenlendiği, fiyat tekliflerinin tarihleri ve sayıları ile sunulan tutanaklarda yer alan tarih ve sayıların birbirleri ile uyuşmadığı, faturaların ihale tarihinden sonra düzenlendiği ve sisteme yüklendiği, e- Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyat tarifeleri mevcutken usulsüz olarak üçüncü kişilerden fiyat teklifi kullanıldığı, f- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.3’üncü maddesi kapsamında sunulan belgelerde ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki fiyatların kullanılmadığı, g- Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, h-Ticaret borsası bültenlerinin son 1 yılı kapsamadığı; silor salatalık, hurma, kavurma, rafine zeytinyağı, meyve suyu ve kaymak ürünlerinin bültende yer almadığı ve ortalama birim fiyatların değil en düşük fiyatların kullanıldığı, i- Perakende satış kuruluşları tarafından internet sitelerinde belirtilen birim fiyatlara göre açıklama sunulduğu, bunların evsafa uygun olmadığı; ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak su gibi ürünlerin fiyatının tevsiki için kullanılan kamu kurumu fiyat listelerinin ilan tarihinden önceki tarihli olduğu ve gramajlara uygun olmadığı, j- Gıda Malzemeleri Özellikleri Teknik Şartnamesi'nde yer alan ürün özelliklerine uygun olarak açıklama yapılmadığı, ticaret borsası bültenlerinde teknik şartnamede istenen baldo, tam yağlı, pastörize, UHT gibi spesifik özelliklerin karşılanmadığı, k- Kabuklu ürün fiyatları olan fındık ve ceviz fiyatları kullanılarak iç ürün olan fındık içi ve ceviz içi maliyetlerinin düşürüldüğü, l- Ayçiçek yağı ve zeytinyağı ürünleri için litre (L) bazlı fiyatlar yerine kilogram (Kg) bazlı fiyatların kullanıldığı, m- Örnek menüdeki yemeklerin çiğ girdi gramajlarına uygun açıklama yapılmadığı, n- Kritik girdiler olan kavurma, kaymak, simit, çabuk çorba, tereyağı, karper peynir, hurma ve börek gibi ürünlerin gramajlarının eksik gösterildiği veya düşük nitelikli emsallerle ikame edildiği, Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: ... b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; … 2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; … d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler…” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin, … istenilmesi zorunludur. … (6) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyimini gösteren belgenin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyimini gösteren belgeyi kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyimini gösteren belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “ İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler ” başlıklı 47’nci maddesinde “(1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır: (a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri ile sözleşmeye ait damga vergisinin ihale ilan tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgeler, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz. … (c) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan kurum ve kuruluşlara gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme tutarının % 10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır. … (d) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabulü gerçekleştirilen işlerde, iş deneyimini gösteren belge tutarı tam olarak dikkate alınır. Kabulü, ihale ve son başvuru tarihi ile ilk ilan veya davet tarihi arasında yapılmış olan işler de bu kapsamda değerlendirilir. Sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor ise, iş deneyimini gösteren belgeler kapsamında sunulan faturalardan en son düzenlenen faturanın tarihi kabul tarihi olarak dikkate alınır. (e) Birim fiyat üzerinden bağıtlanan ve toplam sözleşme tutarı bulunmayan süresi belirli bir sözleşmeye dayalı olarak ve sözleşme süresi içinde gerçekleştirilen işin tutarını gösteren faturalardaki tutarların toplamı, toplam sözleşme tutarı olarak kabul edilir. (f) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde varsa fiyat farkları ile KDV hariç olarak belirlenen tutarlar dikkate alınır. İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerde, ortakların iş ortaklığındaki hisse oranı esas alınarak iş deneyim tutarı hesaplanır. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, iş ortaklığının iş deneyim tutarı, ortakların hisse oranlarına bakılmaksızın belge tutarı esas alınarak hesaplanır...” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz. (2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. (3) İş deneyimini gösteren belgeler, belge sahibi gerçek veya tüzel kişiler dışındaki aday veya istekliler tarafından kullanılamaz, devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. Bu belge sahiplerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişiliklerin ihaleye girebilmesinde; en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olması, teminat süresi sonuna kadar bu şartların muhafaza edilmesi zorunludur. (4) Birim fiyat üzerinden bağıtlanan ve toplam sözleşme tutarı bulunmayan süresi belirli bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, sözleşme süresi ile sınırlı olmak üzere yapılan işin tutarı iş deneyim tutarı olarak kabul edilir. (5) İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerde ortakların iş deneyim tutarı, iş ortaklığındaki hisse oranı esas alınarak belirlenir. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, iş ortaklığının iş deneyim tutarı, ortakların hisse oranlarına bakılmaksızın belge tutarı esas alınarak hesaplanır…” hükmü Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir: a) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir...” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.3.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri, sunması zorunludur.İlk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleri, ilgisine göre (a) veya (b) bendi kapsamında değerlendirilir. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir. İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. 7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Kamu veya özel sektörde malzemeli yemek hazırlama ve dağıtım ve sunumu hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir. 7.3.1.2. Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, e-forma uygun belgenin kullanılması zorunludur. 7.3.1.3. 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belgelerin sunulması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır. MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından 223.949.918,00 TL teklif sunulduğu, sunulan teklif bedelinin %25’i oranına denk gelen tutardan az olmamak üzere iş deneyiminin sunulması gerektiği tespit edilmiştir. Anılan isteklinin ihaleye katılım belgesi incelendiğinde EKAP’ta kayıtlı olan iş deneyim belgesinin sunulduğu; EKAP üzerinden yapılan sorgulamada belgenin “2023/1218809-8749862-1-1” sayılı yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, belgede idarenin adının “Hazine Ve Maliye Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Hazine Ve Maliye Bakanlığı Bakan Yardımcılıkları” , işin adının “Bakanlığımız Birimlerinde istihdam edilip yemek talep eden 1800 personel için 01/01/2024-31/12/2024 tarihleri arası 248 (İkiyüz Kırk sekiz) gün üzerinden Yemek Hazırlama ve Dağıtım İhalesi-(446,400 Öğün ), 2023/1218809” , işin tanımının “Bakanlığımız birimlerinde istihdam edilip yemek talep eden 1800 personel için 01/01/2024-31/12/2024 tarihleri arası 248 (iki yüz kırk sekiz) gün üzerinden yemek hazırlama ve dağıtım ihalesi-(446,400 öğün)” , yüklenicinin ticaret unvanının “MFS yemekçilik turizm temizlik bilgisayar gıda inşaat özel sağlık hizmetleri sanayi ve ticaret limited şirketi” , kabul tarihinin “31.12.2024” , belge tutarının “61.430.828,16 TRY” şeklinde belirtildiği görülmüştür. Söz konusu istekli tarafından sunulan yemek hazırlama ve dağıtım ihalesindeki iş deneyim belgesindeki tutarın 61.430.828,16 TRY, anılan isteklinin teklif bedelinin ise 223.949.918,00 TL olduğu tespit edilmiş olup, yapılan incelemede asgari iş deneyim tutarının karşılandığı, belgeye konu işin ihale konusu işe ve benzer iş tanımına uygun olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya İsteklinin Mesleki Faaliyetini Sürdürdüğünü ve Teklif Vermeye Yetkili Olduğunu Gösteren Belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından, a) Gerçek kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde, noter tasdikli imza beyannamesinin, b) Tüzel kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde, başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. Yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekir. (2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur.” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “EKAP üzerinden gerçekleştirilecek iş ve işlemler” başlıklı 6’ncı maddesinin yedinci fıkrasında “Kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler tarafından kamu alımı süreçlerine ilişkin yapılması gereken iş ve işlemler, EKAP’ta tanımlı alanlar üzerinde gerçekleştirilir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Başvuru veya tekliflerin gönderilmesinde e-teklif kullanılır. E-teklifler; başvuru/teklif mektubu ile idari şartname düzenlemeleri esas alınarak oluşturulan ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. (2) İhaleye katılım belgesinin hazırlanmasında; a) Doğrudan EKAP’ta oluşturulan, b) Entegrasyonlar aracılığıyla erişilen, c) (a) veya (b) bendi kapsamı dışındakilere ilişkin EKAP’a yüklenen, bilgi ve belgeler kullanılır. Entegrasyonlardan kaynaklanan teknik sorunlar nedeniyle gerekli bilgi ve belgelere ulaşılamaması durumunda bunlara ilişkin belgeler de (c) bendi kapsamında EKAP’a yüklenir. (c) bendi kapsamında yüklenecek belgelerde, ilgili uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümleri esas alınır. (3) Aday ve istekliler, ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür…” hükmü, “Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Başvuru veya tekliflerin gönderilmesinde e-teklif kullanılır. E-teklifler; başvuru/teklif mektubu ile idari şartname düzenlemeleri esas alınarak oluşturulan ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. (2) İhaleye katılım belgesinin hazırlanmasında; a) Doğrudan EKAP’ta oluşturulan, b) Entegrasyonlar aracılığıyla erişilen, c) (a) veya (b) bendi kapsamı dışındakilere ilişkin EKAP’a yüklenen, bilgi ve belgeler kullanılır. Entegrasyonlardan kaynaklanan teknik sorunlar nedeniyle gerekli bilgi ve belgelere ulaşılamaması durumunda bunlara ilişkin belgeler de (c) bendi kapsamında EKAP’a yüklenir. (c) bendi kapsamında yüklenecek belgelerde, ilgili uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümleri esas alınır. (3) Aday ve istekliler, ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür. (4) Ortak girişimlerde, ihaleye katılım belgesi her bir ortak tarafından ayrı ayrı hazırlanır ve başvuru/teklif ortakların tamamı tarafından imzalanır. (5) Kısmi teklife açık ihalelerde, ihaleye katılım belgesi kısım bazında belirlenen yeterlik kriterleri dikkate alınarak hazırlanır. (6) Tekliflerin gönderilebilmesi için ihaleye katılım belgesindeki zorunlu alanların doldurulması ve geçici teminat tutarının yeterli olması gerekir. (7) Başvuru ve teklifler EKAP tarafından güvenli şifreleme yöntemleri ile saklanır.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: a) Teklif mektubu b) Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler: 1) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler. 2) Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler…” düzenlemesi, “Tekliflerin açılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1. Teklifler, ihale komisyonu tarafından ihale tarih ve saatinde EKAP’ta açılır. Yaklaşık maliyet tutarı ile teklif verenler ve teklif fiyatları isteklilerin erişimine açılır. 29.2. Bu aşamada, isteklilerin geçici teminatlarının uygun olup olmadığı ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamalara göre; ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı ile kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Yabancı isteklilerin; ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığına yönelik kontrol Türkiye’deki borçları yönünden yapılır, kendi ülkelerinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığına ilişkin kontrol ise sözleşmenin imzalanması aşamasında gerçekleştirilir. İlgisine göre yaklaşık maliyet tutarı, teklif verenler, teklif fiyatları ve açılamayan teklifler ile yapılan diğer işlemlere ilişkin hususlar tutanağa bağlanır ve bu tutanak isteklilere bildirilir. 29.3. Teklifler açıldıktan sonra 29.2 nci madde kapsamında uygun bulunmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. 29.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 29.5. 29.3 üncü ve 29.4 üncü maddelere göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, aşırı düşük tekliflerin tamamı değerlendirilir. 29.6. Değerlendirme işlemi, bu Şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. İhaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. İhaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden belirtilen yöntemlerle teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. 29.7. İhale komisyonu Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar ve aşırı düşük teklifleri 31 inci maddeye göre değerlendirir. 29.8. Aşırı düşük teklif açıklamaları, 29.5 inci ve 29.6 ncı maddelere göre yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir…” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, anılan istekli tarafından başvuruya konu ihaleye vekâleten teklif sunulmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. …İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz. Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir…” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “( 1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü, “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi, c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini, … izleyen günden itibaren başlar.” hükmü, “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle; … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, …yönlerinden sırasıyla incelenir…” hükmü, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir…” hükmü yer almaktadır. İdarece, Tekliflerin Açılmasına İlişkin Tutanak’ın EKAP üzerinden 14.07.2026 tarihinde gönderildiği, söz konusu tutanakta tüm isteklilerin geçici teminatlarının uygun olup olmadığının incelendiği, ayrıca bahse konu tutanakta “ Tutanakta karara bağlanan hususlara ilişkin bu tebligatın yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde idaremize EKAP üzerinden e-şikayet başvurusunda bulunulabilir. ” ifadesinin de yer aldığı görülmüştür. 4734 sayılı Kanun’un yukarıda aktarılan 55’inci maddesinin birinci fıkrasından, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren anılan Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün olduğu anlaşılmaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, başvuruların süresinde yapılıp yapılmadığı yönünden inceleneceği, anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise söz konusu Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır. İtirazen şikâyet başvurusunda dile getirilen söz konusu iddianın farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihin, Tekliflerin Açılmasına İlişkin Tutanak’ın EKAP üzerinden gönderilme tarihi olan 14.07.2026 tarihi olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesine göre söz konusu iddiaların farkına varıldığı tarihi izleyen 10 gün içinde idareye yapılacak şikâyet başvurusunda dile getirilmesi gerekirken, başvuru sahibinin bu süre geçtikten sonra bahsi geçen iddiaları, 31.08.2026 tarihinde yapmış olduğu şikâyet başvurusuna konu ettiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Kaldı ki; Takasbank üzerinden elektronik geçici teminat mektuplarının düzenlenme koşulları ve Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükümler dikkate alındığında, ihale dokümanında belirlenen elektronik geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihinin öngörülen tarihten önce olamayacağı ve geçici teminat tutarının yeterli olmasının EKAP üzerinden tekliflerin gönderilebilmesinin ön koşulu olduğu hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin, b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin, her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur. (2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında; a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar. (3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. (4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. … (7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir…” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve/veya tekliflerin değerlendirilmesi ile ihalenin karara bağlanması” başlıklı 12’nci maddesinde “…(2) Birinci fıkraya göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Bu değerlendirme, idari şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Değerlendirme işlemi; aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, teklifi aşırı düşük olan isteklilerin tamamı için gerçekleştirilir. Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde tüm başvurular ve/veya teklifler değerlendirilir. (3) İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. … (11) Bu madde kapsamında yer alan hükümler, niteliğine uygun düştüğü ölçüde ön yeterlik/yeterlik başvurularının değerlendirilmesinde de uygulanır.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin yeterlik kriterlerine ilişkin 7’nci maddesinde “…7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.2.1 İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri. a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunmaları gerekmektedir. Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır. Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir. Serbest meslek erbabı tarafından sunulan, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidereoranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir. İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hüküm ve açıklamalarından, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin belgelerin istenebileceği, İsteklilerin ekonomik ve mali yeterliğini tevsik etmek üzere istenen bilanço veya eşdeğer belgelerde, cari oranın en az 0,75; öz kaynak oranının en az 0,15; kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması gerektiği, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait belgelerde bu oranları sağlayamayanların, son iki yıla kadar olan yılların belgelerini sunabileceği, isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve belirtilen kriterleri sağlaması gerektiği, Elektronik ihalelerde, katılım belgeleri ve yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmenin, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise ihaleye katılım belgesinde beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılacağı, bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı anlaşılmaktadır. MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan ihaleye katılım belgesinin ilgili satırında 2025 yılı bilançosuna ilişkin “Cari oran (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) 4,70743821; öz kaynak oranı (öz kaynaklar/toplam aktif) 0,4106319; kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı 0,45900802” bilgilerinin beyan edildiği, serbest meslek kazanç defterinin sunulmadığı, EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde anılan isteklinin 2025 yılı bilanço verileriyle mevzuatta aranılan oranları karşıladığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun, b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur. (2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir. (3) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. (4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. (5) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. (6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir: a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. … (8) Altıncı ve yedinci fıkralardaki kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. (9) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. (10) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır. (11) Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir…” hükmü yer almaktadır. Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve/veya tekliflerin değerlendirilmesi ile ihalenin karara bağlanması” başlıklı 12’nci maddesinde “ …(2) Birinci fıkraya göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Bu değerlendirme, idari şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Değerlendirme işlemi; aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, teklifi aşırı düşük olan isteklilerin tamamı için gerçekleştirilir. Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde tüm başvurular ve/veya teklifler değerlendirilir. (3) İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. … (11) Bu madde kapsamında yer alan hükümler, niteliğine uygun düştüğü ölçüde ön yeterlik/yeterlik başvurularının değerlendirilmesinde de uygulanır.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin yeterlik kriterlerine ilişkin 7’nci maddesinde “…7.2.2 İstekli tarafından; a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun, b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler, birinin sunulması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir. Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. Toplam cironun teklif edilen bedelin % 20'sinden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 12'sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır. Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur. İsteklinin, ortak girişimin ortağı olarak gerçekleştirdiği hizmet işleri ile ilgili ciro tutarı; iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt ettikleri iş kısımları üzerinden hesaplanır. İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hüküm ve açıklamalarından ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin belgelerin istenebileceği, iş hacmini gösteren belgelerde, isteklinin toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin %20’sinden, hizmet işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin %12’sinden az olmaması gerektiği, söz konusu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait belgelerde bu oranları sağlayamayanların, son iki yıla kadar olan yılların belgelerini sunabileceği, bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacağı, iş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanmasının zorunlu olduğu, Elektronik ihalelerde, katılım belgeleri ve yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmenin, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise ihaleye katılım belgesinde beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılacağı, bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı anlaşılmaktadır. MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin teklif tutarının 223.949.918,00 TRY olduğu, dolayısıyla ihalede karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının 44.789.983,60 TL olduğu; ihaleye katılım belgesinde 2025 ve 2024 yılına ait toplam ciro tutarının sırasıyla ******667,50 TRY, ******986,39 TRY olarak beyan edildiği görülmüş olup, EKAP’tan ulaşılan 2025 ve 2024 yılı gelir tablosundaki bilgilerle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Verilen hizmetin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.6 Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile girdi miktarları belirtilir. Bu ihalelerde; aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı girdi” oranlarının belirtildiği malzemeli yemek sunumu hesap cetveline ilişkin e-form kullanılır. Bu cetvelde belirtilen “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’ten çok olmaması gerekir. Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında; kırmızı et, beyaz et, balık, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi), kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve, toz şeker, süt, yoğurt, ayran, yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı), kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi), ambalajlı su, ekmek ile bu girdilerin dışında yemeğin içeriğinde bulunan tali girdiler dışındaki tüm malzemeler ana girdi olarak dikkate alınır. Yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir. 79.2.6.1. İdarece, örnek öğün menüsüne ilişkin e-forma uygun şekilde hazırlanan iki haftalık örnek menüde açıklama istenecek girdiler belirtilir ve bu form aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilir. Açıklama istenecek girdilerin belirlenmesinde aşağıdaki kurallar uygulanır: a) Örnek menüdeki öğünlerde yer alan ve reçetesi düzenlenen her bir yemeğin karakteristiğini yansıtan yalnızca bir ana girdisi, açıklama istenecek girdi olarak belirlenir. Ancak idarece yemeğin türü ve niteliğine göre ihtiyaç duyulması halinde, en fazla bir ana girdi daha açıklama istenecek girdi olarak belirlenebilir. Ana girdi; bakliyat yemeklerinde ağırlıklı kullanılan bakliyat ürününü, sebze yemeklerinde ağırlıklı kullanılan sebze ürününü ifade eder. Ancak bir yemeğin içeriğinde kırmızı et, beyaz et, balık ve/veya işlenmiş et ürünlerinin bulunması durumunda, yemeğin ana girdisi olarak sadece bu girdilerin belirlenmesi zorunludur. İçeriğinde yemek bulunmayan kahvaltı, ara öğün gibi öğünlerde ise yalnızca bir ana girdi açıklama istenecek girdi olarak belirlenir. Herhangi bir öğünde açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenen bir girdi için, yer aldığı tüm öğünlerde de açıklama istenir. b) (a) bendine göre belirlenen girdilerin yanında varsa her bir öğün içindeki ekmek, ambalajlı su, yoğurt, süt, ayran, reçel ve bal gibi paketli gıdalar ile meyve ve reçetesi düzenlenmeyen hazır tatlıların da her durumda açıklama istenecek girdiler olarak belirlenmesi zorunludur. c) İşçilik girdisine açıklama istenecek girdiler içinde yer verilir. ç) Yardımcı girdiler için açıklama istenmez. Örneğin; Tulum peyniri, zeytin, domates, salatalık, çay, ambalajlı su ve ekmek girdilerinden oluşan bir kahvaltı öğününde; öğün girdilerinden tulum peyniri ile ekmek ve ambalajlı su girdileri, Omlet, beyaz peynir, zeytin, çay, ambalajlı su ve ekmekten oluşan bir kahvaltı öğününde; omlet yemeğinin karakteristiğini yansıtan yumurta ile ekmek ve ambalajlı su girdileri, Yeşil mercimek çorbası, haşlama tavuk, yoğurtlu semizotu salatası, armut, ekmek ve ambalajlı su girdilerinden oluşan bir öğle öğününde; yemeklerin karakteristiğini yansıtan yeşil mercimek, tavuk but ve yoğurt girdileri ile ekmek, ambalajlı su ve armut girdileri, Ezogelin çorba, etli karışık dolma, kış salatası, hazır baklava, ekmek ve ambalajlı su girdilerinden oluşan bir akşam öğününde; yemeklerin karakteristiğini yansıtan kırmızı mercimek, dana eti, kıvırcık girdileri ile ekmek, ambalajlı su ve hazır baklava girdileri, Cevizli kurabiye, elma, çay ve ambalajlı su girdilerinden oluşan bir ara öğünde; ceviz içi girdisi ile elma ve ambalajlı su girdileri, İşçilik girdisi, açıklama istenecek girdiler olarak belirlenebilecektir. Örnek: Öğle Yemeği Yemekler Girdiler Miktar Birim Fiyat Tutar Yeşil Mercimek Çorbası Yeşil mercimek 30 gr Açıklama istenecektir. Domates salçası 10 gr - Domates 10 gr - Ayçiçek yağı 5 gr - Şehriye 10 gr - Buğday unu 5 gr - Haşlama Tavuk Tavuk but 250 gr Açıklama istenecektir. Patates 100 gr - Havuç 30 gr - Ayçiçek yağı 5 gr - Buğday unu 10 gr - Limon 5 gr - Yoğurtlu Semizotu Salatası Yoğurt 100 gr Açıklama istenecektir. Süzme yoğurt 50 gr - Semizotu 100 gr - Zeytinyağı sızma 5 gr - Kuru sarımsak 1 gr - Armut 200 gr Açıklama istenecektir. Ekmek 1 adet Açıklama istenecektir. Su 1 adet Açıklama istenecektir. Öğün Maliyeti Toplamı 79.2.6.2. Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından yapılan açıklamalar kapsamında malzemeli yemek sunumu hesap cetveline ilişkin e-form sunulur. Bu cetvelde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranını belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’ten çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir. Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 100 TL teklif veren bir isteklinin, 100.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 90.000 TL’sinin ana girdi ile işçilik toplamını içerdiği ve teklifin 10.000 TL’lik kısmının ise yardımcı girdilere ilişkin olduğu kabul edilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece gönderilen sorgulama yazısı ekindeki forma uygun şekilde yapılması gerekmekte olup işin tamamı için toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. İsteklilerce her bir öğün için teklif edilen birim fiyatın, iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ile bu menünün üretimi için gerekli işçilik girdisi üzerinden ulaşılan ortalama öğün maliyetleri esas alınarak açıklanması gerekmektedir. Yardımcı girdiler ile örnek menüde açıklama istenmeyen ana girdiler için fiyat öngörülmesi yeterli olup bu girdilere ilişkin açıklama sunulmayacaktır. Açıklama istenecek ana girdi fiyatlarının tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ve isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Açıklama istenen ana girdilere ilişkin istekliler tarafından öngörülen fiyatın, 79.2.2 nci maddede sayılan yöntemlere uygun olarak tevsik edilmesi koşuluyla, teknik şartname ve/veya örnek menü düzenlemeleri ile aşırı düşük teklif açıklamaları arasında bu ana girdilerin nitelikleri bakımından uyumsuzluk bulunması durumunda, uyumsuzluk bulunan ana girdilerin iki haftalık örnek menüdeki toplam tutarının, örnek menü ana girdi maliyetinin yüzde birinin altında olması halinde açıklama uygun kabul edilir. Örneğin; açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenen “baldo pirinç” fiyatının tevsiki için “pirinç” girdisine ilişkin ticaret borsası fiyatının kullanıldığı bir aşırı düşük teklif açıklamasında, örnek menünün tüm öğünlerinde yer alan “baldo pirinç” girdisine ilişkin miktar ile birim fiyatın çarpılması sonucunda 25 TL olarak bulunan toplam girdi tutarı, malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde gösterilen iki haftalık menünün tüm ana girdilerinin toplam maliyeti olarak hesaplanan 3.000 TL tutarının yüzde biri olan 30 TL’nin altında olduğu için açıklama uygun kabul edilecektir. Bununla birlikte, aynı açıklama kapsamında “sızma zeytinyağı” fiyatının tevsiki için “zeytinyağı” girdisine ilişkin ticaret borsası fiyatının kullanılması durumunda, toplam girdi tutarının 10 TL olarak hesaplanması ile uyumsuzluk bulunan girdilerin (baldo pirinç ve sızma zeytinyağı) toplam tutarı, örnek menü ana girdi maliyetinin yüzde biri olan 30 TL’lik tutarı aşacağından (25 TL + 10 TL = 35 TL) açıklama reddedilecektir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir” düzenlemesi yer almaktadır. İhaleye ilişkin birim fiyat teklif cetveli standart formu aşağıdaki gibidir. A 2 B 3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 4 Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 Birimi İşçi Sayısı Ay/Gün/Saat 1 Gıda Mühendisi(Brüt asgari ücretin %110 fazlası) Ay 1 24 2 Aşçı Başı(Brüt asgari ücretin %165 fazlası) Ay 4 24 3 Aşçı(Brüt asgari ücretin %90 fazlası) Ay 6 24 4 Soğuk Mutfak Aşçısı(Brüt asgari ücretin %60 fazlası) Ay 4 24 5 Aşçı Yardımcısı(Brüt asgari ücretin %60 fazlası) Ay 7 24 6 Bulaşıkçı / Temizlikçi(Brüt asgari ücretin %45 fazlası) Ay 10 24 7 Garson / Şoför(Brüt asgari ücretin %40 fazlası) Ay 6 24 I. ARA TOPLAM (KDV Hariç) 6 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 7 Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 1 MALZ. YEMEK PİŞ. DAĞIT. SERV. ET. VE S.S öğün 693.600 2 KAHVALTI DAĞITIM VE SERVİS HİZMETİ öğün 77.280 3 DİYET YEMEK DAĞITIM VE SERVİS HİZMETİ öğün 2.400 4 RAMAZAN KUMANYASI İFTAR HİZMETİ öğün 36.000 5 RAMAZAN KUMANYASI SAHUR HİZMETİ öğün 44.000 6 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Gıda Mühendisi gün 31 7 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Aşçı Başı gün 124 8 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Aşçı gün 186 9 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Soğuk Mutfak Aşçısı gün 124 10 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Aşçı Yardımcısı gün 217 11 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bulaşıkçı / Temizlikçi gün 310 12 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Garson / Şoför gün 186 II. ARA TOPLAM (KDV Hariç) 8 TOPLAM TUTAR (KDV Hariç) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesindeki hükümden; ihale komisyonunun, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği , bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, K amu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde ise malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerine yönelik aşırı düşük teklif sorgulamasında, açıklama istenecek girdilerin idarece nasıl belirleneceğine ve bu kuralların nasıl uygulanacağına dair açıklamalara yer verildiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede, alım konusu öğünlere ilişkin iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılması ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile girdi miktarlarının belirtilmesi ve isteklilere gönderilecek aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde “KİK103.1 Örnek Öğün Menüsü” e-formuna uygun şekilde hazırlanan iki haftalık örnek menüde açıklama istenecek ana girdilerin belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıca açıklama isteme yazısında işçilik girdisine de açıklama istenecek girdiler içerisinde yer verilmesi gerekmekte olup yardımcı girdiler için açıklama istenmeyecektir. İki haftalık örnek menüde açıklama istenecek ana girdilerin belirlenmesinde; 1) İlk olarak örnek menüde yer alan ve reçetesi düzenlenen her bir yemek bakımından ana girdilerin belirleneceği, bu girdiler arasından yemeğin karakteristiğini yansıtan bir ana girdi için açıklama istenmesi gerekmekte olup yemeğin türü ve niteliğine göre idarece ihtiyaç duyulması hâlinde, bu ana girdiye ilave olarak en fazla bir ana girdi daha açıklama istenecek girdi olarak belirlenebilmektedir. Her bir yemeğin karakteristiğini yansıtan ana girdinin ya da istisnai olarak ikinci bir ana girdinin belirlenmesinde et içeren yemekler, bakliyat yemekleri, sebze yemekleri ve içeriğinde yemek bulunmayan kahvaltı, ara öğün gibi öğünler özelinde ayrıca belli birtakım kurallara yer verilmiştir. Bu kapsamda; hazırlanan yemeğin içeriğinde kırmızı et, beyaz et, balık ve/veya işlenmiş et ürünleri bulunuyorsa, yemeğin ana girdisi olarak yemeğin karakteristiğini yansıtan tek bir ana girdinin belirlenecek olması durumunda sadece bu et ürünlerinin ana girdi olarak belirlenmesi gerekmektedir. İçeriğinde et ürünleri bulunmayan bakliyat ya da sebze yemeklerinde ise ağırlıklı kullanılan bakliyat veya sebze ürünleri ana girdi olarak belirlenmelidir. İdarenin takdir yetkisi kapsamında yemek içerikleri dikkate alınmak suretiyle ikinci bir ana girdinin açıklama istenecek girdi olarak belirlenmesine de imkân bulunmaktadır. Öte yandan yemek içermeyen kahvaltı veya ara öğün gibi öğünlerde ise her durumda yalnızca bir ana girdi açıklama istenecek ana girdi olarak seçilmelidir. Bu kurallar çerçevesinde örnek menüde yer alan her bir öğün için, öğünde yer alan her bir yemeğin karakteristiğini yansıtan açıklama istenecek ana girdilerin belirlenmesi işlemi tamamlanır. 2) Bu işlemin tamamlanmasının ardından ikinci adım olarak; herhangi bir öğünde açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenen bir ana girdi, girdi olarak yer aldığı diğer tüm öğünlerde de açıklama istenecek ana girdi şeklinde belirlenmesi gerekmektedir. Bu adım kapsamında yapılan işlemler için, idare ve açıklama sunacak istekliler açısından açıklama istenecek ana girdilerin takibini kolaylaştırmak ve denetlenebilirliği sağlamak adına ayırt edici bir bilgi veya işarete yer verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. 3) Her iki adım kapsamında açıklama istenecek ana girdilerin tespit edilmesinin ardından üçüncü adım olarak, her koşulda açıklanması zorunlu olan diğer ana girdilere ilişkin belirlemelerin yapılması ve bu doğrultuda; teknik şartnamede yer verilen iki haftalık örnek menü veya ilgili diğer maddeler kapsamında, öğünlerde yer alması halinde ekmek, ambalajlı su, yoğurt, süt, ayran, reçel ve bal gibi paketli şekilde servis edilen gıdalar, öğün içerisinde verilen meyveler ve reçetesi düzenlenmeyen hazır tatlıların açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu adımının tamamlanması ile iki haftalık örnek menüde açıklama istenecek ana girdilerin belirlenmesi işlemi tamamlanmaktadır. Bu değerlendirmeler ışığında; aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikâyet başvurularında, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır. İdarece, 23.07.2026 tarihinde MFS Yemekçilik Turizm Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında “…Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme ve Servis Sonrası Hizmet Alım İşi ihalesinde 13.07.2026 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 30.07.2026 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir…” ifadelerine yer verildiği ve yazı ekinde iki haftalık örnek öğün menüsüne yer verildiği, söz konusu menünün öğle yemeğine ilişkin olduğu, Örnek öğün menüsü incelendiğinde, -Kremalı domates çorbasında açıklama istenen girdi olarak belirlenen domates girdisinin, anılan örnek menüde yer alan tavuklu bezelye, kaşarlı köfte, soslu makarna, arpa şehriye çorbası, çökertme kebabı etli, tavuk haşlama, bulgur pilavı, etli taze barbunya, karışık ızgara, kıymalı yaprak sarma, karnıyarık, tavuk sote, İzmir köfte, orman kebabı, fırın tavuk kızartma, kadınbudu köfte, karışık dolma, kuru köfte, etli nohut, etli türlü, çoban kavurma, kabak biber dolma yemeklerinde de yer almasına karşın, yukarıda aktarılan Tebliğ maddesinde yer alan “…Herhangi bir öğünde açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenen bir girdi için, yer aldığı tüm öğünlerde de açıklama istenir…” açıklaması doğrultusunda sayılan yemeklerde de açıklama istenilen girdi olarak belirlenmesi gerekirken belirlenmediği, Arpa şehriye çorbasında açıklama istenen girdi olarak belirlenen arpa şehriye girdisinin anılan örnek menüde yer alan pirinç pilavında “A.şehriye” olarak yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, Yayla çorbası, sebze çorbası, pirinç pilavı ve sütlaçta açıklama istenen girdi olarak belirlenen pirinç girdisinin anılan örnek menüde yer alan kıymalı ıspanak, ezogelin çorba, kıymalı yaprak sarma, lahana sarması, kadınbudu köfte, ezogelin çorba, karışık dolma, döner kebap, tavuk döner, kabak biber dolmada yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, Kabak gratende açıklama istenen girdi olarak belirlenen kabak girdisinin anılan örnek menüde yer alan karışık dolma, etli türlü ve kabak biber dolmada da yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, Nohutlu pirinç pilavında açıklama istenen girdi olarak belirlenen nohut girdisinin anılan örnek menüde yer alan aşure tatlısı ve etli nohut yemeğinde de yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, Bulgur pilavında açıklama istenen girdi olarak belirlenen bulgur girdisinin anılan örnek menüde yer alan ezogelin çorbada da yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, Sütlaçta açıklama istenen girdi olarak belirlenen süt girdisinin anılan örnek menüde yer alan kaşarlı köfte, lahana sarması, kabak graten, beşamal soslu tavuk, kremalı domates çorbasında da yer aldığı ancak açıklama istenilen girdi olarak belirlenmediği, - Öğünlerin birçoğunda “Açıklama istenmektedir” olarak belirtilen içecek için, Perşembe, Cuma ve Cumartesi gününe ait öğle yemekleri için açıklama isteneceğine ilişkin ifadeye yer verilmediği, yukarıda aktarılan Tebliğ maddesinde yer alan “…b) (a) bendine göre belirlenen girdilerin yanında varsa her bir öğün içindeki ekmek, ambalajlı su, yoğurt, süt, ayran, reçel ve bal gibi paketli gıdalar ile meyve ve reçetesi düzenlenmeyen hazır tatlıların da her durumda açıklama istenecek girdiler olarak belirlenmesi zorunludur…” açıklaması doğrultusunda Teknik Şartname ekinde yer alan Ek-1 Porsiyon Malzeme İhtiyaç Listesinde kutu ayran bardak paket, meyve suyu olarak düzenleme yapılan içeceklerin her bir öğünde açıklama istenilen girdi olarak belirlenmesi gerektiği, -Yukarıda yer verilen birim fiyat teklif cetveli standart formundan da görüleceği üzere, ihale konusu iş kapsamında kahvaltı, diyet yemek ve ramazan menüsü de verileceği; ancak örnek menünün sadece öğle yemeğine ilişkin belirlemeler içerdiği tespit edilmiştir. Bu itibarla, söz konusu eksikliklerin aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi imkânını ortadan kaldırdığı, bu çerçevede; alıma konu her bir öğün grubu için “iki haftalık” örnek menülere ilişkin açıklama istenecek ve istenmeyecek ana girdilere ilişkin belirlemelerin 79.2.6.1’inci maddesinde açıklanan hususlar göz önünde bulundurularak oluşturulması ve sınır değerin altında teklif veren istekliye tekrar gönderilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam altı iddiasından bir iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/6 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 43.997,70 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, belirtilen eksikliklerin aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi imkânını ortadan kaldırdığı, bu çerçevede; alıma konu her bir öğün grubu için “iki haftalık” örnek menülere ilişkin açıklama istenecek ve istenmeyecek ana girdilere ilişkin belirlemelerin 79.2.6.1’inci maddesinde açıklanan hususlar göz önünde bulundurularak oluşturulması ve sınır değerin altında teklif veren istekliye tekrar gönderilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun’un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi hâlinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.