KİK Kararı 2026/UH.I-2608

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/039 Gündem No: 54 Karar Tarihi: 07.10.2026 Karar No: 2026/UH.I-2608 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Hy İleri Yönetim Danışmanlık A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/1231595 İhale Kayıt Numaralı “ Personel Taşıma Hizmet Alım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 27.08.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Personel Taşıma Hizmet Alım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Hy İleri Yönetim Danışmanlık A.Ş. nin 21.08.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.09.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.09.2026 tarih ve 224932 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.09.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2246 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Teknik Şartname’de yüklenicinin, taşıma faaliyetleri sırasında meydana gelen kazalar sonucunda araç içinde veya araç dışında İSTAŞ A.Ş. personeli ile üçüncü kişilerin uğrayacağı bedeni ve maddi zararlardan sorumlu tutulduğunun düzenlediği, işin konusu ve yüklenicinin fiili kontrol alanı dışına çıkarak sağlıklı teklif oluşturmayı engellediği ve rekabeti bozduğu, yüklenicinin kendi aracı, sürücüsü ve taşıma faaliyetinden kaynaklanan ve kendisine hukuken atfedilebilen zararlardan sorumluluğunun bulunması tabi olmakla birlikte, araç dışında ibaresinin herhangi bir kusur veya illiyet bağı aranmaksızın uygulanması hâlinde, taşıma hizmetiyle ilgisi bulunmayan zararların da yükleniciye yüklenmesinin mümkün olabileceği bu nedenle, sorumluluğun taşıma faaliyeti ve yüklenicinin faaliyet veya kusur alanıyla bağlantılı zararlarla sınırlandırılması gerektiği, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı düzenlemelerin yer aldığı, 2) Teknik Şartname'nin 9’uncu maddesinde yüklenicinin, İSTAÇ'ın tüm tesislerinde her türlü iş sağlığı ve güvenliği tedbirini alması ve idare mercilerinin talimat/ikazlarına uyacağı yükümlülüğünün, işin kapsamını aşarak yüklenicinin fiili hakimiyet alanı dışındaki riskleri (üretim, işletme, bakım, çevre vb.) kendisine devrettiği, yüklenicinin sorumluluğunun sadece kendi çalışanları, araçları ve taşıma hizmeti ifası sırasında doğan risklerle sınırlı olması gerektiği, idarenin kendi tesislerinin genel iş güvenliği yönetimi ve yürütülen faaliyetlere ilişkin risklerin yükleniciye devredilemeyeceği, 6331 sayılı Kanun ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi çerçevesinde yüklenici sorumluluğunun sınırları olduğu belirtilerek, söz konusu tüm tesislerde her türlü konuda ibaresinin kaldırılarak yükümlülüğün, ihale konusu personel taşıma hizmeti ve yüklenicinin faaliyet alanıyla sınırlı ve ölçülü olacak şekilde düzenlenmesi gerektiği, 3) Teknik Şartname'nin 10’uncu maddesinde yüklenicinin tıbbi atık, bitkisel atık yağ, elektronik atık, hafriyat ve inert atık gibi atık yönetimi yükümlülüklerinin yer almasının, işin ihale konusu dışına çıkarak maliyetlerin öngörülemez hale geldiği, personel taşıma faaliyeti esnasında söz konusu atık türlerinin üretilmeyeceği, atık yönetimi yükümlülüklerinin İSTAÇ'ın tesis faaliyetleriyle ilişkili olduğu ancak taşıma yüklenicisiyle doğrudan bağlantılı olmadığı, belirsiz maliyet yükümlülüğünün sağlıklı teklif hazırlanmasını engellediği, 4) Teknik Şartname’de şoförlerden yüksekte çalışabilir, sıcak işlemde çalışabilir gibi personel taşıma hizmetinin konusu ve fiili çalışma alanıyla ilgisi bulunmayan faaliyetlere ilişkin sağlık muayeneleri ve sertifikaların talep edilmesinin, işin kapsamı dışında gereksiz maliyet ve belge yükü oluşturduğu, sağlık gözetiminin çalışanın yapacağı iş ve maruz kalacağı riskler dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerektiği, şoförlerin anılan faaliyetlerde bulunmayacağı belirtilerek bu faaliyetlere ilişkin sağlık muayenesi ve sertifika yükümlülüklerinin kaldırılması gerektiği, 5) Teknik Şartname'de yer alan "görevlendirilecek personel en az 5 yıl deneyimli olacaktır" düzenlemesinin deneyimin hangi işte, hangi belgeyle ve kesintisiz olup olmadığına dair belirsizlik içermesinin, farklı yorumlara açık hale gelerek eşit muameleyi ihlal ettiği, deneyim şartlarının objektif, ölçülebilir ve işin niteliğiyle orantılı olması gerektiği, belirsiz kriterlerin farklı istekliler ve kontrol görevlileri tarafından farklı yorumlanabileceği belirtilerek, deneyim şartının somutlaştırılması ve belirsizliğin giderilmesi gerektiği, 6) Teknik Şartname'de idarenin mesai saatlerini 3 saat önceden değiştirebilmesi ve aynı gün ilave araç talep edebilmesi düzenlemesinin, vardiya planı ve araç organizasyonunun önceden planlanması gereken bir hizmette belirsiz maliyet yükü yaratarak sağlıklı teklif oluşturmayı engellediği, servis şoförlerinin çalışma/dinlenme süreleri ve araç organizasyonunun önceden planlanması gerektiği, bildirim süresi ve ilave araç taleplerinin miktarı/sıklığının belirlenmemiş olması nedeniyle, söz konusu düzenlemenin açıkça yeniden düzenlenmesi gerektiği, 7) Teknik Şartname'de tesislerin taşınması veya kapatılması durumunda yüklenicinin "hiçbir talepte bulunamayacağı" şeklindeki mutlak feragat ibaresinin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde düzenlenen iş eksilişinde yükleniciye tanınan hakları bertaraf ettiği, anılan Kanun hükmünün iş eksilişinde gerçek gider ve kâr karşılığının ödenmesini emrettiği, mutlak feragat ibaresinin emredici mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği, 8) a) Teknik Şartname'nin "Cezai Müeyyideler" başlığı altında servis aracının herhangi bir sebeple servis başlangıç noktasına 10 dakikadan fazla gecikmesi hâlinde, servis kullanıcıları tarafından ticari taksi tutularak veya İdare tarafından başka araç temin edilerek hizmetin gördürülebileceği, bu durumda İdare tarafından ödenen bedellerin yükleniciden 3 iş günü içinde tahsil edileceği veya ilk hakedişinden kesileceği düzenlenmişken, Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2'nci maddesindeki özel aykırılık halleri tablosunun 5 sıra numaralı düzenlemesinde aynı olay nedeniyle oluşacak giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı, karşılanmaması durumunda ceza uygulanacağı belirtilerek ilk sözleşme bedeli üzerinden on binde 3 ceza oranı ve 30 aykırılık sayısı belirlendiği, bu iki düzenleme birlikte okunduğunda "giderin karşılanmaması" kavramının hangi anda gerçekleşmiş sayılacağının belirsiz olduğu, giderin hakedişten kesilmesi hâlinde ayrıca ceza uygulanıp uygulanmayacağının anlaşılamadığı, fiili giderin tahsili ile cezai yaptırımın birbirinden ayrılıp ayrılmadığı ve iki mali sonucun birlikte uygulanıp uygulanmayacağı konusunda tereddüt oluştuğu, b) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde özel aykırılıklara ilişkin olarak belirlenen 30 aykırılık sayısının, işin 24 aylık olması ve 9 sıra numaralı özel aykırılıkta kontrollerin her ay başında yapılacağının düzenlenmesi karşısında sözleşme süresi içerisinde ulaşılması mümkün olmayan bir eşik oluşturduğu, ayrıca aynı kontrol sırasında birden fazla araçta veya bir araçta birden fazla arızanın tespit edilmesi hâlinde bunların kaç ayrı aykırılık olarak kabul edileceğinin dokümanda açıkça belirlenmediği, bu durumun ceza ve fesih koşullarının uygulanabilirliği ile yükleniciler bakımından öngörülebilirliğini ortadan kaldırdığı, dolayısıyla söz konusu düzenlemelerin açık, belirli, uygulanabilir ve sözleşme süresiyle uyumlu şekilde düzenlenmesi gerektiği bu nedenle söz konusu düzenlemenin iptali veya düzeltilmesi gerektiği, c) Teknik Şartname'de düzenlenmiş olan bazı aykırılık halleri için yalnızca “cezai müeyyide uygulanacaktır” şeklinde genel düzenlemelere yer verildiği, ancak uygulanacak cezanın oranı veya tutarı, ihtar şartı ve tekrar sayısına ilişkin hususların belirlenmediği, bu nedenle, anılan düzenlemelerin Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesiyle karşılaştırılarak, karşılığı bulunmayan veya yaptırımın kapsamı belirli olmayan hususların Sözleşme Tasarısı’nda açık ve belirli şekilde düzenlenmesi gerektiği, aksi hâlde yüklenici bakımından uygulanacak yaptırımın önceden öngörülemeyeceği, 9) Teknik Şartname'de servis aracı şoförleri için öngörülen 60 yaş üst sınırının, somut ve haklı bir tehlike/gerekçe bulunmaksızın getirilmesi nedeniyle rekabeti daraltan, ölçülülük ve eşit muamele ilkelerine aykırı bir sınırlama olduğu, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde şehirler arası taşımacılıkta yaş kısıtlamasının kaldırıldığı, sürücünün yeterliliği ve sağlık durumunun ehliyet, SRC, psikoteknik ve sağlık belgeleri ile zaten denetlenebildiği, idarenin 60 yaş sınırını zorunlu kılan somut bir risk analizi veya gerekçe göstermediği, KİK kararlarında gerekçesiz yaş sınırının rekabeti engelleyici nitelikte olduğunun kabul edildiği ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu'nun eşit davranma ilkesine aykırılık teşkil ettiği, idarenin gösterdiği gerekçenin somut ve haklı bir tehlike/gerekçe niteliğinde olmadığı, yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 10) Teknik Şartname’de personel servis araçlarına ilişkin koltuk mesafesinin en az 65 cm, koltuk oturma tabanının ise 43 cm ±2 cm olarak belirlenmesinin, işin niteliği bakımından gerekli ve ölçülü olmadığı, söz konusu ölçülerin farklı kapasitedeki araçların tamamı için aynı şekilde öngörülmesinin piyasadaki araç alternatiflerini önemli ölçüde sınırladığı ve özellikle 16+1 ile 19+1 araçlar bakımından belirli marka/model veya koltuk konfigürasyonlarını dolaylı olarak işaret ettiği, (sadece Mercedes-Benz Sprinter) bu nedenle anılan düzenlemenin rekabeti sınırlayıcı ve isteklilerin katılımını daraltıcı nitelikte bulunduğu, ayrıca söz konusu teknik ölçülerin trafik ve servis taşımacılığı mevzuatına uygun, güvenli ve işin gereklerini karşılayabilecek diğer araçların ihaleye konu hizmette kullanılmasını engelleyebileceği, bunun da 4734 sayılı Kanun’un 5 ve 12’nci maddelerinde yer alan rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleriyle bağdaşmadığı, söz konusu ölçü şartlarının kaldırılması veya muadil araçların kabul edilmesi gerektiği, 11) Teknik Şartname ekinde yer alan güzergâh listelerindeki kilometre bilgileri ile aynı güzergâhlara ilişkin harita görsellerinde yer alan mesafe ve süre bilgilerinin birbiriyle uyumlu olmadığı, bazı haritalarda kilometre ve seyahat süresine hiç yer verilmediği, ayrıca kilometrelerin gidiş-dönüş veya tek yön esasına göre belirlenip belirlenmediği hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı, bu nedenle teklif hesabında hangi verilerin esas alınacağının belirsiz olduğu, söz konusu farklılığın akaryakıt giderinin yanı sıra sürücü çalışma süresi ve buna bağlı işçilik maliyetlerini de etkilediği, farklı verilerin isteklileri farklı varsayımlarla maliyet oluşturmaya yöneltebileceği, ayrıca kilometre ve süre bilgilerinin sözleşmenin uygulanması, kilometre artış ve azalışlarının hesaplanması, hakedişler ile aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi bakımından da doğrudan önem taşıdığı dikkate alındığında bu durumun sağlıklı teklif hazırlanmasına engel olduğu ve ihale dokümanının yeniden düzenlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için , ister kalıcı , ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Anılan Şartname’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici, (a) İşlerin yürütülmesine, tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, kararname, genelge, tebliğ ve diğer ilgili mevzuata, (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü, Aynı Şartname’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: PERSONEL TAŞIMA HİZMET ALIM İŞİ b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 24 ay süreyle İSTAÇ A.Ş. Genel Müdürlük ve Bağlı Lokasyonlarda yapılacak olan Personel Taşıma Hizmet Alım işidir. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İSTAÇ A.Ş. Genel Müdürlük ve Bağlı Lokasyonlar” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinde “… Yüklenici, taşıma sırasında meydana gelen kaza sonucu gerek araç içinde , gerekse araç dışında, İSTAÇ A.Ş. personelinin ve üçüncü şahısların maruz kalacakları bedeni ve maddi zararlardan sorumludur. Bedeni zararlar nedeniyle yapılacak her türlü hastane, bakım, ameliyat, iaşe ve işten geri kalma gibi masrafları, ölüm halinde ise maddi ve manevi tazminatın tamamı yüklenicinin sorumluluğundadır. Bu durumda idare tarafından ödenen bedeller yükleniciden tahsil edilecek veya ilk hak edişinden kesilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 27.08.2026 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen başvuruya konu “Personel Taşıma Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak EKAP üzerinden toplam 34 adet ihale dokümanının indirildiği, ihaleye 15 isteklinin teklif sunduğu, inceleme tarihi itibarıyla ihale komisyonunca alınmış ihale komisyonu kararının bulunmadığı, ancak tekliflerin açılmasına ilişkin tutanağın düzenlendiği anlaşılmıştır. Teknik Şartname’nin iddia konusu 4’üncü maddesinin ilgili paragrafı incelendiğinde, yüklenicinin taşıma faaliyeti sırasında meydana gelen kazalar nedeniyle gerek araç içinde gerekse araç dışında İSTAÇ A.Ş. personeli ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği bedeni ve maddi zararlardan sorumlu tutulduğu, bu kapsamda hastane, bakım, ameliyat, iaşe ve işten geri kalma gibi giderler ile ölüm hâlinde doğabilecek maddi ve manevi tazminatların yüklenici tarafından karşılanmasının öngörüldüğü, idare tarafından bu kapsamda yapılan ödemelerin de yükleniciden tahsil edileceğinin veya ilk hakedişinden kesileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anılan düzenleme ile taşıma hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelebilecek kazalardan kaynaklanan zararların hukuki ve mali sonuçlarının yükleniciye ait olması ve bu suretle hizmetin ifasıyla bağlantılı risklerin yüklenici tarafından üstlenilmesinin amaçlandığı, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirtilmekte olup idarenin ise bu kapsamda yükleniciyi takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır. Bu bağlamda, yüklenicinin ihale konusu personel taşıma hizmetinin ifası sırasında meydana gelebilecek kazalardan kaynaklanan zararları karşılamakla yükümlü tutulabileceği, başvuruya konu Teknik Şartname düzenlemesinde yüklenicinin gerek araç içinde gerekse araç dışında meydana gelebilecek bedeni ve maddi zararlardan sorumlu olduğunun belirtildiği, ancak söz konusu sorumluluğun taşıma sırasında meydana gelen kazalarla bağlantılı olarak düzenlendiği, dolayısıyla taşıma faaliyetiyle ilgisi bulunmayan ve yüklenicinin faaliyet alanı dışında gerçekleşen olayların düzenleme kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, söz konusu düzenlemenin yüklenicinin ihale konusu hizmetin ifasıyla bağlantılı risk ve sorumluluklarını belirlemeye yönelik olduğu, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan genel sorumlulukları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Emniyet/İş Sağlığı Güvenliği Şartları” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşin yapılması esnasında işçilerin uğradıkları ve 3. şahıslara verdikleri her türlü zarar, hasar ve ziyandan dolayı sorumluluk Yükleniciye aittir. Taahhüt edilen işin İfasından dolayı meydana çıkabilecek her türlü maddi, manevi ve hukuki mesuliyet Yükleniciye aittir Yüklenici, 4857 Sayılı İş Kanunu, 6331 Sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu ve bağlı yönetmeliklere göre çalışma yapmalıdır. Ayrıca belirtilmesine ihtiyaç duyulmayan tüm İŞG kurallarına uyulmalıdır. … Yüklenici, çalışma sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almalıdır. Yüklenici tüm tesislerde her türlü konulardaki (ilgili kanunlar, yönetmelikler ve fen kurallarının belirlediği) iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almalıdır. Bu konuda İdari ve diğer mercilerin talep ve İkazlarına uymalıdır. Yüklenici bu konuda maddi ve İdari Oluşabilecek her türlü problemin çözümünden sorumludur. Yüklenici, iş sahasında çalıştıracağı tüm personeli sigortalı yapmak zorundadır. Yüklenici, çalışacak personel listesini, personel nüfuz cüzdan fotokopileri (firma kaşeli) ve çalışacak personelin, çalışacağı İşe özgü sağlık muayenelerini (yüksekte çalışabilir, sıcak işlemde çalışabilir vb.) işe başlamadan önce İdare'ye teslim etmelidir. İşin yapılması esnasında meydana gelebilecek hasar ve arızaların giderilmesi Yüklenici' nin sorumluluğundadır. Yüklenici, iş Kanunu, iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre personelinin sağlığını korumak üzere her türlü tedbiri kendi hesabına almalı ve tehlikeli şartlar altında işçi çalıştırmaya meydan vermemelidir. Yüklenici, işin yapılması esnasında işçilerin uğradıkları ve 3. şahıslara verdikleri her türlü zarar, hasar ve ziyandan dolayı sorumludur. Taahhüt edilen işin İfasından dolayı meydana çıkabilecek her türlü maddi, manevi ve hukuki mesuliyet Yükleniciye aittir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Çevresel şartlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “Yüklenici, İdarede çalıştığı süre içinde Çevre Kanunu ve bu kanuna İstinaden yayımlanan tüm hükümlere (yönetmelikler, tebliğler vb.) uymak zorundadır. Yüklenici, faaliyet süresince oluşan tehlikeli atıklar ve Özel atıklar (tıbbi atıklar, bitkisel atık yağ, elektronik atıklar, hafriyat ve inen atıklar vb ) dahil uygun depolama alanlarında (Tehlikeli Atık Geçici Depolama) biriktirilmelidir ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Entegre Çevre Bilgi Sistemi MOTAT (Atik Yönetimi Uygulaması) uygulaması üzerinden lisanslı bertaraf veya geri kazanım firmasına gönderilmelidir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları” başlıklı maddesinde “22.1. Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. 22.2. Yüklenici, tüm giderleri kendisine ait olmak üzere çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu çerçevede; çalışanların iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve zorunlu olması halinde diğer sağlık personeli tarafından sunulan hizmetlerden yararlanması, çalışanların sağlık gözetiminin yapılması, mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hâle getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığının izlenmesi, denetlenmesi ve uygunsuzlukların giderilmesi gibi iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin alınması zorunlu tedbirler yüklenicinin sorumluluğundadır.” düzenlemesi yer almaktadır. Söz konusu Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesi ile 10’uncu maddesinde yer alan düzenlemeler iddia kapsamında incelendiğinde, yüklenicinin işin yapılması sırasında çalışanların uğrayabileceği veya üçüncü kişilere verilebilecek zararlar bakımından sorumlu olduğu, işin ifası kapsamında 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuata ve çevre mevzuatına uymakla, çalışma sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almakla ve faaliyetleri sonucu oluşan atıkların ilgili mevzuata uygun şekilde yönetilmesini sağlamakla yükümlü tutulduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen düzenlemeler kapsamında, yüklenicinin işin ifası sırasında kendi personeli, çalışma alanı ve gerçekleştirdiği faaliyetler bakımından mevzuatta öngörülen iş sağlığı ve güvenliği ile çevre yükümlülüklerini yerine getirmesinin ve bu faaliyetlerden kaynaklanan zarar, hasar ve atıkların ilgili mevzuata uygun şekilde yönetilmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuru konusu düzenlemelerin yükleniciye ihale konusu işin ifasıyla ilişkili yükümlülükler yüklediği, idarenin kendi tesisleri veya personeline ilişkin ve yüklenicinin faaliyet alanı dışında kalan hususlara ilişkin sınırsız bir sorumluluk öngörmediği değerlendirildiğinden, söz konusu düzenlemelerin mevzuata aykırılık teşkil etmediği ve başvuru sahibinin bu yöndeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Teknik özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinde “f) Çalıştırılacak Personelden İstenilen Belgeler; Aylık prim ve hizmet belgesi (SGK' dan onaylı). Nüfus cüzdanı sureti. İkametgâh belgesi. Sabıka kaydı (Savcılıktan). Sağlık belgesi (son 1 (bir) yıl içerisinde tam teşekküllü Devlet Hastanesinden) Yüklenici İle personeli arasında yapılan hizmet sözleşmesinin bir sureti. SRC Belgesi (Her bir şoför için) Pisko Teknik Belgesi (Her bir şoför İçin) Ehliyet fotokopisi Çalıştırılacak personelden istenilen tüm belgelerin bir sureti serviste hazır bulunacaktır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Emniyet/İş Sağlığı Güvenliği Şartları” başlıklı 9’uncu maddesinde “Yüklenici, iş sahasında çalıştıracağı tüm personeli sigortalı yapmak zorundadır. Yüklenici, çalışacak personel listesini, personel nüfuz cüzdan fotokopileri (firma kaşeli) ve çalışacak personelin çalışacağı işe özgü sağlık muayenelerini (yüksekte çalışabilir, sıcak işlemde çalışabilir vb.) işe başlamadan önce idare'ye teslim etmelidir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Teknik Şartnamesi’nde yapılan düzenlemeler incelendiğinde, çalıştırılacak personelden aylık prim ve hizmet belgesi, nüfus cüzdanı sureti, ikametgâh belgesi, sabıka kaydı, son bir yıl içerisinde tam teşekküllü Devlet Hastanesinden alınmış sağlık belgesi, yüklenici ile personel arasında yapılan hizmet sözleşmesinin bir sureti ile şoförler yönünden SRC ve psikoteknik belgeleri ile ehliyet fotokopisinin istenildiği, ayrıca söz konusu belgelerin birer suretinin servis aracında hazır bulundurulmasının öngörüldüğü anlaşılmıştır. Bunun yanında, yüklenicinin işe başlamadan önce çalıştıracağı personele ilişkin liste, nüfus cüzdanı fotokopileri ve yapılacak işe özgü sağlık muayenelerini de idareye sunmasının düzenlendiği, söz konusu belgelerin işe başlanılmasından önce idareye sunulmasının öngörüldüğü tespit edilmiştir. Yukarıda yer alan düzenlemeler ve tespitler neticesinde ihale konusu işte, yüklenicinin iş sahasında çalıştıracağı tüm personeli sigortalı yapmakla ve işe başlamadan önce çalıştıracağı personele ilişkin, nüfus cüzdanı fotokopileri ile “çalışacağı işe özgü sağlık muayenelerini” idareye sunmakla yükümlü tutulduğu, bu kapsamda, parantez içinde yer verilen “yüksekte çalışabilir, sıcak işlemde çalışabilir vb.” ifadelerinin, şoförler bakımından zorunlu olarak sunulması gereken belirli sağlık raporu veya sertifikalarını ifade eden bir düzenleme olmadığı, ihaleye katılım veya teklif kapsamında aranılan bir belge niteliği de taşımadığı, personelin fiilen yerine getireceği işe göre gerekli sağlık muayenelerinin belirlenmesine yönelik örnekleyici ifadeler olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim personel taşıma işiyle iştigal eden basiretli bir tacirin, ihale konusu işin niteliğini ve çalıştıracağı personelin görevlerini dikkate alarak “çalışacağı işe özgü sağlık muayeneleri” kapsamında hangi sağlık belgelerinin aranacağını ve buna ilişkin belgelerin neler olduğunu öngörebileceği beklenmekte olup bu itibarla, söz konusu düzenlemenin şoförlerden personel taşıma hizmetiyle ilgisi bulunmayan faaliyetlere ilişkin sağlık muayenesi veya sertifikaların zorunlu olarak istenilmesi sonucunu doğurmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ … 7.4. İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri: ... 7.5. Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz...” düzenlemesi, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname ” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında “İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde “(1) İhale konusu işin niteliği esas alınarak, çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilir. Ancak, idare tarafından ihaleye katılım ve yeterlik kriteri olarak, personel çalıştırıldığına, çalıştırılacağına veya personelin sayısı ya da niteliklerine ilişkin belge istenemez. (2) Çalıştırılacak personelin nitelikleri ve deneyim süresi ile bunları tevsik edecek belgelere ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılır. Asgari deneyim süresi öngörülmesi halinde, bu süre bir yıldan az beş yıldan fazla olmamak üzere idare tarafından belirlenir. Deneyim süresi mezuniyet tarihi esas alınarak mezuniyete ilişkin belge ile tevsik edilir. Personelin niteliğini ve deneyim süresini gösteren belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulur.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel durumu” başlıklı 66’ncı maddesinde “ 66.1. Hizmet alımı ihalelerinde, personele yönelik yeterlik kriteri belirlenemeyecek ve bu kapsamda aday veya isteklilerden personele ilişkin herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi uyarınca, idarece ihtiyaç duyulması halinde ihale konusu işin ifası sırasında istihdamı öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilecek, yine idarece gerek görülmesi halinde personelin niteliklerine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ile deneyim süresine ilişkin düzenlemeye teknik şartnamede yer verilecektir. Teknik şartnamede yapılan personele ilişkin düzenlemede personelin niteliği ve/veya deneyim süresi ile ilgili bazı belgeler istenmiş ise bu belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulacaktır.” açıklaması, Teknik Şartname’nin “Eğitim şartları” başlıklı 8’inci maddesinde “Görevlendirilecek personel en az 5 (beş) yıl deneyimli olacaktır. Yüklenici, çalıştırdığı personele ait İSG eğitimi vermiş olacak ve sertifikalarını İdari İşler Şefliğine işe başlamadan önce teslim edecektir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Standartlar, Mevzuat ve Sertifikasyon” başlıklı 12’nci maddesinde “Yüklenici TSE ve CE standartlarına uygun malzeme kullanarak hizmetini gerçekleştirecektir. Servis araçları ve sürücüleri Karayolları Trafik Yönetmeliğine öngördüğü şartlar ile yolcu taşımacılığı için gerekli belge ve konforu haiz olacaktır. Bu belgeleri İdareye teslim edecektir. Yüklenici, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu madde 10 ve İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 5‘e göre, belirtilen kanun ve yönetmeliğe göre belirtilen periyot aralığında risk analizi yaptırmakla yükümlüdür...” düzenlemesi yer almaktadır. İhale konusu işin, İSTAÇ A.Ş. Genel Müdürlüğü ve bağlı lokasyonlarda 24 ay süreyle yürütülecek personel taşıma hizmeti alım işi olduğu, hizmetin fiilen şoförler aracılığıyla yerine getirileceği, bu itibarla anılan düzenlemede geçen "görevlendirilecek personel" ifadesinin personel taşımacılığı hizmetinde görevlendirilecek personele yönelik olduğu, ihale dokümanının bütünü içinde değerlendirildiğinde "deneyim" ifadesinin de bu personelin ihale konusu hizmetle ilgili mesleki tecrübesini ifade ettiği anlaşılmaktadır. İdari Şartname incelendiğinde, anılan Teknik Şartname düzenlemesinde belirtilen belgelerin isteklilerce teklifle birlikte sunulmasına ve yeterlik kriteri olarak değerlendirilmesine ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, söz konusu belgelerin ve yükümlülüklerin sözleşmenin uygulanması aşamasında yüklenici tarafından yerine getirileceği anlaşılmıştır. Diğer taraftan, söz konusu deneyim süresinin hangi belge ile tevsik edileceğinin ayrıca belirtilmemiş olması, deneyim şartının belirsiz olduğu sonucunu doğurmamaktadır. Zira personel taşıma hizmeti alanında faaliyet gösteren ve bu alanda teklif sunan isteklilerin, ihale konusu iş kapsamında görevlendirecekleri personelin çalıştırılacağı hizmet faaliyetini, işin konusu ve niteliği ile birlikte makul ölçüde öngörebilecekleri, tüm bu nedenlerle, düzenlemenin isteklilerin teklif hazırlamasını engelleyecek nitelikte bir belirsizlik oluşturmadığı ve 5 yıllık deneyim şartının işin niteliğiyle bağlantılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan inceleme ve tespitlerin, ihale konusu işin personel servis taşımacılığı olduğu, Teknik Şartname'nin 12'nci maddesinde yer alan; servis araçları ve sürücülerin Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde öngörülen şartları ve yolcu taşımacılığı için gerekli belge ve konforu haiz olması, İSG Kanunu ve ilgili yönetmelik uyarınca risk analizi yaptırılması gibi yükümlülükler, ilgili mevzuattan doğrudan kaynaklanan ve bu alanda faaliyet gösteren her yüklenicinin zaten uymakla yükümlü olduğu hususlar olduğu, Şartnamede bu yükümlülüklere yer verilmesi, yeni bir mali yük ya da mevzuatta bulunmayan ilave bir şart getirmemekle birlikte mevcut yükümlülüğün hatırlatılmasından ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, anılan belgelerin tekliflerin sunulması aşamasında istenilmediği, sözleşmenin uygulanması aşamasında yüklenici tarafından idareye teslim edileceği dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımı veya yeterlik değerlendirmesi açısından isteklileri birbirine karşı avantajlı ya da dezavantajlı duruma düşürecek nitelikte olmadığı, ayrıca bu işle iştigal eden isteklilerin ilgili mevzuatın gerektirdiği belge ve yükümlülükleri bildikleri, basiretli tacir olma yükümlülüğü gereği kendi tecrübeleri çerçevesinde teklif fiyatlarını oluşturabilecekleri ve düzenlemenin sağlıklı teklif hazırlanmasını engellemediği değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 5) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü yer almaktadır. Teknik Şartname’nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinde “a) Sözleşmenin Süresi; İşe başlama tarihinden itibaren 2 (iki) yıl olacaktır. b) Personel Servis Araçlarının Hareket Saatleri; Genel Müdürlük: 08:00 - 17:00 saatleri arası olacaktır. Bağlı birimler: 1. Vardiya 08:00 - 16:00 saatleri arası Bağlı Birimler 2. Vardiya 16:00 - 24:00 saatleri arası Bağlı Birimler 3. Vardiya 24:00 - 08:00 saatleri arası olacaktır. c) Personel Servis Araçlarının Kapasiteleri; Araç kapasitesi 8+1 kişilik araç olacaktır. Araç kapasitesi 16+1 kişilik araç olacaktır. Araç kapasitesi 19+1 kişilik araç olacaktır. Araç kapasitesi 27+1 kişilik araç olacaktır. Araç kapasitesi 35+1 kişilik araç olacaktır. d) Personel Servis Araçlarında Bulunması Gereken Diğer özellikler; … İdare, 3 saat önceden haber vermek kaydıyla herhangi bir sebeple mesai saatlerini değiştirebilir. Bu durumda yüklenici bildirilen saatte servisleri hazır bulunduracaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinde sözleşme süresinin işe başlama tarihinden itibaren 2 (iki) yıl olduğu, servis araçlarının hareket saatlerinin Genel Müdürlük için 08:00-17:00, bağlı birimler için ise 08:00-16:00, 16:00-24:00 ve 24:00-08:00 olmak üzere üç vardiya hâlinde belirlendiği, anılan maddenin (d) bendinde ayrıca, İdarenin 3 saat önceden haber vermek kaydıyla herhangi bir sebeple mesai saatlerini değiştirebileceği, bu durumda yüklenicinin bildirilen saatte servisleri hazır bulunduracağı düzenlenmiştir. Teknik Şartname'de Genel Müdürlük ve bağlı birimlere ilişkin mesai saatlerinin ve vardiya düzeninin açıkça belirlendiği, İdarenin mesai saatlerini değiştirme yetkisinin bu düzenleme çerçevesinde ve 3 saat önceden bildirim şartına bağlı olarak kullanılabileceği, dolayısıyla söz konusu yetkinin sınırsız olmadığı, isteklilerin tekliflerini şartnamede belirlenen bu hizmet saatleri üzerinden oluşturabilecekleri ve tüm isteklilerin aynı esaslar dahilinde teklif verebileceği görülmektedir. Buna göre, İdarenin mesai saatlerinin değişmesi hâlinde servis hareket saatlerini yeni belirlenen mesai saatlerine göre ileriye veya geriye çekmeye yetkili olduğu, yüklenicinin ise bu değişikliğe uygun şekilde servisleri hazır bulundurmakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır. Yapılan incelemede, söz konusu servis saati değişikliklerinin, idarenin mesai saatlerinin değişmesi hâlinde uygulanacağı, böyle bir değişiklik olmasının kat’i ve ihale konusu işin yürütümü sırasında sürekli gerçekleşecek durumlar olmadığı, bahse konu düzenlemenin gerekli şartların gerçekleşmesi halinde ihale konusu işin niteliği gereği aksama olmaksızın yerine getirilmesini temin etmek üzere yapılmış bir düzenleme şeklinde olduğu ve işin yürütümü esnasında sürekli uygulama imkanı bulacak bir düzenleme olmadığı, bu çerçevede basiret sahibi tacir isteklilerin bahse konu durumları göz önünde bulundurarak tekliflerini hazırlamalarına engel teşkil edecek bir düzenleme olmadığı anlaşılmış olup ayrıca böyle bir durumun olması hâlinde de idare ile yüklenici arasında işin yürütülmesi aşamasında söz konusu hususun karşılıklı anlaşma yoluyla çözüme kavuşturulabileceği dikkate alındığında başvuru sahibinin 6’ncı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 6) Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. … İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur. Sözleşme bedelinin %80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü, Teknik Şartname’nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinde “… d) Personel Servis Araçlarında Bulunması Gereken Diğer özellikler; … İdareye bağlı tesislerin kısmi ya da tamamının taşınması veya tasfiye edilip kapatılması durumunda yeni belirlenen güzergahlar sözleşmede belirlenen birim fiyat üzerinden hesaplanır. Yüklenici fiyat farkı vb.taleplerde bulunamaz…” düzenlemesi yer almaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1 Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin; a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, sözleşme bedelinin %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir. İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur. Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin %80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuru sahibinin iddiası kapsamında yapılan incelemede; Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinin (d) bendinde yer alan düzenleme ile idareye bağlı tesislerin kısmen veya tamamen taşınması ya da kapatılması hâlinde, yeni belirlenen güzergâhların sözleşmede belirlenen birim fiyat üzerinden hesaplanacağı, bu durumda yüklenicinin fiyat farkı ve benzeri taleplerde bulunamayacağı öngörülmüş olup başvuru sahibinin iddiasında yer verilen "hiçbir talepte bulunamayacağı" şeklindeki ifadenin Teknik Şartname'nin ilgili düzenlemesinde aynen yer almadığı, düzenlemenin yalnızca yeni belirlenen güzergâhların birim fiyatla hesaplanmasına ve bu güzergâhlara ilişkin fiyat farkı vb. taleplerde bulunulamayacağına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Öncelikle, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde iş artışı ve iş eksilişi halleri açık ve emredici biçimde düzenlenmiş; sözleşme bedelinin %80’inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması hâlinde yüklenicinin işi bitirmek zorunda olduğu, ancak bu durumda yükleniciye yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80’i ile yaptığı iş tutarı arasındaki farkın %5’inin ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Aynı yöndeki düzenleme Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde de aynen yer almakta olup, sözleşme kapsamında iş eksilişi yapılması hâlinde uygulanacak usul ve esaslar açıkça belirlenmiştir. Bu çerçevede, Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinin (d) bendinde yer alan düzenlemenin, 4735 sayılı Kanun'un 24'üncü maddesinde öngörülen sistemden bağımsız ve yüklenicinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırıcı şekilde yorumlanamayacağı; zira kanun ve sözleşme hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, teknik şartname düzenlemelerinin bu hükümlere aykırı sonuç doğuracak biçimde uygulanmasının hukuken mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de yer alan “ Yüklenici fiyat farkı vb.taleplerde bulunamaz ” ibaresinin, 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde düzenlenen ve sözleşme bedelinin %80’inin altında gerçekleşme hâlinde ödenecek bedel farkına ilişkin hükmü ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmasının mümkün olmadığı, anılan ifadenin, idareye bağlı tesislerin taşınması veya kapatılması nedeniyle yeni belirlenen güzergâhlara ilişkin olarak sözleşmede belirlenen birim fiyatlar dışında ek fiyat farkı ve benzeri taleplerde bulunulamayacağı anlamında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla düzenlemenin mutlak bir feragat niteliği taşımadığı, Kaldı ki Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde açıkça 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesine atıf yapılmış ve iş eksilişi hâlinde uygulanacak %80 ve %5’lik hesap yöntemi düzenlenmiş olup, sözleşmenin ayrılmaz parçası olan bu hüküm karşısında teknik şartnamedeki düzenlemenin kanuni çerçeveyi bertaraf ettiğinin söylenemeyeceği, ihale dokümanının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, iş eksilişi yapılması hâlinde yüklenicinin kanundan doğan asgari haklarının korunacağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 7) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme Tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar. (2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir. (3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir. (4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir. (5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 3 'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran %50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 100 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Aykırılık Sayısı 1 Servis araçlarının Karayolları ve Trafik Kanunu'nun ön gördüğü şartlara ve teçhizatlar sahip olmaması durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 2 Servis araçlarının İdare'nin bilgisi olmadan güzergâh dışına çıkarılması veya uzatılan güzergâha gitmemesi durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 3 Hareket saatinden itibaren servis hizmeti bitinceye kadar yaz döneminde klimaların, kış döneminde kaloriferlerin çalışır olmaması durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 4 Yüklenici, devamlı arıza yapan düşük modelli araçların yenileri ile değişimini 1 (bir) işgünü içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde ceza uygulanır On Binde 3 30 5 Servis aracının herhangi bir sebeple servis başlangıç noktasına 10 dakikadan fazla gecikmesi halinde veya o gün sefere hiç çıkmaması gibi durumlarda İdare personeli ticari taksi(ler) tutularak veya İdare tarafından başka araç(lar) temin edilerek ve servis güzergâhları izlenmek suretiyle hizmet gördürülebilir. Bu nedenle oluşacak giderler Yüklenici tarafından karşılanacaktır. Karşılanmaması durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 6 Yüklenici, araçların üzerinde bulunan lastiklerin karayolları kanununun ön gördüğü şekilde yasal tarihler içerisinde kışlık-yazlık lastik taktırmak zorundadır. Bu lastiklerin diş derinliği yine karayolları kanununun öngördüğü sınırlarda olmak zorundadır. Değişikliğin olmadığı takdirde ceza uygulanır On Binde 3 30 7 Servis araçlarının İdare'nin bilgisi olmadan değiştirilmesi durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 8 Servis araçlarının ve şoförünün güvenli seyahate uygun olmadığı hallerde (uykusuzluk, araç arızası, bakım eksikliği) ceza uygulanır On Binde 3 30 9 Yüklenici, her aybaşı yapılacak kontroller neticesinde arızalı emniyet kemeri, koltuk, otomatik kapı, klima ve benzeri arızaları 1(bir) işgünü içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde ceza uygulanır On Binde 3 30 10 Yüklenici, araç içi ve araç dışı temizliğini her gün yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde ceza uygulanır On Binde 3 30 11 Yüklenici, Arıza ve bakım süresi içerisinde gönderilen araçlar şartnameye uygun olmakla yükümlüdür. Olmadığı takdirde ceza uygulanır On Binde 3 30 12 Yüklenici, Şartnameye uygun olmayan araç ile çalışmaya başlamayacaktır. Başladığı taktirde ceza uygulanır On Binde 3 30 13 Yüklenici, Şoförün kılık kıyafeti (temizliği) , konuşma üslubu düzgün değil ise şoför değişikliği yapmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezalar uygulanır On Binde 3 30 14 Yüklenici, Şoförün 25 yaşından küçük, 60 yaşından büyük servis aracı şoförü çalıştıramaz. çalıştırması durumunda ceza uygulanır On Binde 3 30 15 Servis araçlarının mesai giriş ve çıkış saatlerinde hazır bulundurulmaması durumunda ceza uygulanır. On Binde 3 30 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Teknik özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinin (g) bendinde “g) Cezai Müeyyideler; Yüklenici, personelinden kaynaklanan zarar ve hasarı karşılamak ile yükümlüdür. Servis aracının herhangi bir sebeple servis başlangıç noktasına 10 dakikadan fazla gecikmesi halinde; servis kullanıcıları tarafından ticari taksi(ler) tutularak veya idare tarafından başka araç(lar) temin edilerek ve servis güzergâhları izlenmek suretiyle hizmet gördürülebilir. Bu durumda idare tarafından ödenen bedeller yükleniciden 3 iş günü içerisinde tahsil edilecek veya ilk hak edişinden kesilecektir. … Yüklenici, arızalı emniyet kemeri, koltuk, otomatik kapı ve benzeri arızaları 1 (bir) işgünü içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, araç içi ve araç dışı temizliğini her gün yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, araçların üzerinde bulunan lastiklerin karayolları kanununun ön gördüğü şekilde yasal tarihler içerisinde kışlık-yazlık lastik taktırmak zorundadır. Bu lastiklerin diş derinliği yine karayolları kanununun öngördüğü sınırlarda olmak zorundadır. Değişikliğin olmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, devamlı arıza yapan araçların yenileri ile değişimini 1 (bir) işgünü içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, Arıza ve bakım süresi içerisinde gönderilen araçlar şartnameye uygun olmakla yükümlüdür. Olmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, Şartnameye uygun olmayan araç ile çalışmaya başlamayacaktır. Başladığı taktirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, arızalı klimayı l(bir) işgünü içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. Yüklenici, Şoförün kılık kıyafeti (temizliği), konuşma üslubu düzgün değil ise şoför değişikliği yapmakla yükümlüdür. Yaptırmadığı takdirde cezai müeyyide uygulanacaktır. İdare tarafından iş bu teknik şartname ve ekte verilen ihale dokümanlarına göre eksik veya yetersiz görülen araçlar hizmete konulmayacak ve yüklenici tarafından yerine uygun vasıfta araç en geç 1 (bir) iş günü içerisinde temin edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. a) İhale dokümanı bir bütün olarak incelendiğinde, Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinin (g) bendinde servis aracının gecikmesi veya sefere çıkmaması hâlinde İdarenin alternatif araç temin edebileceği ve bu nedenle ödenen bedellerin yükleniciden tahsil edileceği, Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2'nci maddesinin 5 sıra numaralı düzenlemesinde ise aynı durumda oluşacak giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı, karşılanmaması durumunda ceza uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Teknik Şartname'de yer alan "3 iş günü içinde tahsil veya ilk hak edişten kesinti" ifadesinin, idarece hizmetin aksamaması için yapılan fiili harcamanın yükleniciye rücu ettirilmesine, yani zararın giderilmesine ilişkin tahsil usulünü belirlediği, Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2'nci maddesinin 5 sıra numaralı düzenlemesinde yer alan "karşılanmaması durumunda ceza uygulanır" ifadesinin ise yüklenicinin giderleri karşılama yükümlülüğüne aykırı davranması hâlinde uygulanacak yaptırımı, Sözleşme Tasarısında belirlenen oran ve usule göre ortaya koyduğu, dolayısıyla söz konusu düzenlemelerin birbirinden farklı amaç ve sonuçlara yönelik olduğu, bu nedenle ilgili düzenlemelerin çelişki teşkil etmediği anlaşılmaktadır. b) Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2'nci maddesinin 9 sıra numaralı özel aykırılık halinde aylık kontrol sonucunda tespit edilen arızaların bir işgünü içinde giderilmemesi hâlinde ceza uygulanacağı, tekrarlanan aykırılıklar için ise 30 sayısının esas alınacağı, yapılan düzenlemede yüklenicinin yerine getirmesi gereken yükümlülüğün arızaların bir iş günü içinde giderilmesi olduğu, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinin sonucunun (on binde 3 oranında ceza) ve aykırılık sayısının açıkça yazıldığı, dolayısıyla isteklilerin bu hususları dikkate alarak tekliflerini oluşturmalarının mümkün olduğu, Başvuru sahibinin, kontrollerin ayda bir yapılması nedeniyle 24 aylık sürede 30 aykırılığa ulaşılamayacağına ilişkin iddiası yönünden ise; ihale konusu hizmetin 74 güzergâhta ve farklı farklı araçla yürütüleceği, kontrol sonucunda birden fazla araçta arıza tespit edilmesinin mümkün olduğu, ayrıca aykırılık sayısına ilişkin eşiğe ulaşılıp ulaşılamayacağının, yüklenicinin yükümlülüğünü yerine getirmesi hâlinde herhangi bir yaptırıma konu edilmesinin söz konusu olmayacağı dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin yükleniciyi sözleşme süresince belirsiz bir yükümlülük altına sokmadığı, Anılan düzenlemede yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinin her bir aykırılık bakımından ayrı ayrı değerlendirileceği, tespit edilen her bir aykırılığın kendi içinde bir (1) aykırılık olarak kabul edileceği anlaşılmakta olup, bu durumun ihale dokümanından açıkça anlaşılabilir olduğu, dolayısıyla aykırılıkların sayımına ilişkin bir belirsizlik bulunmadığı, ceza ve fesih koşullarının uygulanabilirliği ile öngörülebilirliğini ortadan kaldıran bir husus da bulunmadığı, isteklilerin tekliflerini bu esaslar çerçevesinde sağlıklı biçimde oluşturabilecekleri anlaşılmıştır. Yukarıda yer verildiği üzere Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde ceza düzenlemelerine yer verildiği görülmekle birlikte mevzuat hükümleri doğrultusunda cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin dikkate alınmayacağı hükmünün açık olduğu, dolayısıyla incelemeye konu ihaleye ait Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen 4’üncü maddesinde cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine yönelik düzenlemelere yer verilmişse de Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi çerçevesinde dikkate alınamayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla, Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde düzenlenen fiillerin gerçekleşmesi durumunda ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer verilen ceza oranı ve aykırılık sayısının dikkate alınması gerektiği, Teknik Şartname’de ceza oranlarına ve aykırılık sayısına ilişkin düzenlemelerin uygulanabilirliğinin bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 8) Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.” hükmü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Eşit davranma ilkesi” başlıklı 5’inci maddesinde “İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde “(1) İhale konusu işin niteliği esas alınarak, çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilir. Ancak, idare tarafından ihaleye katılım ve yeterlik kriteri olarak, personel çalıştırıldığına, çalıştırılacağına veya personelin sayısı ya da niteliklerine ilişkin belge istenemez. (2) Çalıştırılacak personelin nitelikleri ve deneyim süresi ile bunları tevsik edecek belgelere ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılır. Asgari deneyim süresi öngörülmesi halinde, bu süre bir yıldan az beş yıldan fazla olmamak üzere idare tarafından belirlenir. Deneyim süresi mezuniyet tarihi esas alınarak mezuniyete ilişkin belge ile tevsik edilir. Personelin niteliğini ve deneyim süresini gösteren belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulur.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel durumu” başlıklı 66’ncı maddesinde “ 66.1. Hizmet alımı ihalelerinde, personele yönelik yeterlik kriteri belirlenemeyecek ve bu kapsamda aday veya isteklilerden personele ilişkin herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi uyarınca, idarece ihtiyaç duyulması halinde ihale konusu işin ifası sırasında istihdamı öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilecek, yine idarece gerek görülmesi halinde personelin niteliklerine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ile deneyim süresine ilişkin düzenlemeye teknik şartnamede yer verilecektir. Teknik şartnamede yapılan personele ilişkin düzenlemede personelin niteliği ve/veya deneyim süresi ile ilgili bazı belgeler istenmiş ise bu belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulacaktır.” açıklaması, Söz konusu Teknik Şartname'nin "Yüklenicinin Uyması Gereken Yükümlülükler ve Kurallar" başlıklı (e) bendinde "Yüklenici… 60 yaşından büyük servis aracı şoförü çalıştıramaz." düzenlemesine yer verildiği, buna göre ihale konusu işte çalıştırılacak servis aracı şoförleri için alt ve üst yaş sınırı getirildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, ihale konusu işin niteliği esas alınarak, idarelerce rekabet, eşit muamele, ihtiyacın uygun şartlarla karşılanması ile verimlilik ve fonksiyonellik ilkeleri çerçevesinde çalıştırılması öngörülen personelin niteliklerine ilişkin belirlemelerin ihale dokümanında yapılmasının mümkün olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Eşit davranma ilkesi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.” hükmüne yer verildiği, ayrıca Kanun’un çeşitli maddeleriyle özellik arz eden bazı durumlarda belirli yaş ve cinsiyet gruplarının belirli hallerde ve işlerde çalıştırılmasına kısıtlama getirilmiş olmakla birlikte, çalıştırılacak işçilere üst yaş sınırı getirilmesine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır. Çalışma hakkının yaş bakımından sınırlandırılmasına ilişkin iş mevzuatı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bir işte çalıştırılacak işçilere üst yaş sınırı getirilmesinin, ancak söz konusu Kanun’da sayılan bu sınırı gerektirecek hâllerin bulunması veya işin niteliği gereği bünyesinde tehlike barındırması gibi nedenlerle belirli bir yaşın üzerindekilerin çalışmasını sakıncalı kılacak haklı gerekçelerin varlığı hâlinde mümkün olacağı kabul edilmelidir. İhale konusu işin sürücülü personel taşıma hizmeti olduğu, şoförlerin yolcu taşıma sorumluluğu dikkate alındığında bu işin bir ölçüde tecrübe ve sağlık yeterliliği gerektirdiği açık olmakla birlikte, idarenin başvuruya cevabında, hizmetin niteliği gereği can ve mal güvenliğinin temel öncelik olduğu, bu kapsamda sürücülere ilişkin yaş, ehliyet, SRC, psikoteknik ve sağlık belgeleri gibi şartların birlikte düzenlendiği, 60 yaş sınırının da hizmetin güvenli ve düzenli yürütülmesi amacıyla belirlendiği belirtilmiş ise de, idarece sunulan bu açıklamanın genel nitelikte kaldığı, 60 yaş üst sınırının kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından neden zorunlu olduğuna, bu yaş aralığı dışındaki sürücülerin hizmetin güvenli ifasını nasıl tehlikeye düşüreceğine ilişkin somut bir gerekçenin ortaya konulmadığı, güvenlik ve sağlık yönünden aranan ehliyet, SRC, psikoteknik ve sağlık belgeleri ile ilgili şartların ise bu amacı karşılamak için düzenlendiği, şoförlerin ehliyet ve ticari taşıt kullanma belgesine sahip olma şartını karşılamalarının söz konusu yaş şartına tabi olmadığı, dolayısıyla ek olarak yaş şartının aranmasının uygun olmadığı, yapılan düzenlemenin ihalede sağlıklı rekabet, ve eşit davranma ilkelerini engelleyici nitelikte olduğu sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür. 9) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, Anılan Kanun'un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “… İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir...” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü yer almaktadır. Teknik Şartname'nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4'üncü maddesinin (d) bendinde “Araç koltuklarında emniyet kemeri ve kolçaklarının olması zorunludur. Koltuk arası mesafe (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasındaki mesafe); 8+1 servisler için en az koltuk mesafesi 65 cm olacaktır, (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasındaki mesafe) 16+1 servisler için en az koltuk mesafesi 65 cm olacaktır, (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasmdaki mesafe) 19+1 servisler için en az koltuk mesafesi 65 cm olacaktır, (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasındaki mesafe) 27+1 servisler için en az koltuk mesafesi 65 cm olacaktır, (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasındaki mesafe) 35+1 servisler için en az koltuk mesafesi 65 cm olacaktır, (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasmdaki mesafe) Koltuk oturma taban ölçüsü; 8+1 servisler için 43 cm ±2 cm olacaktır. 16+1 servisler için 43cm ±2 cm olacaktır. 19+1 servisler için 43 cm ±2 cm olacaktır. 27+1 servisler için 43 cm ±2 cm olacaktır. 35+1 servisler için 43 cm ±2 cm olacaktır Servis araçları benzin veya dizel yakıtla çalışan tipte olacaktır...” düzenlemesi yer almaktadır. 4734 sayılı Kanun'un 12'nci maddesinde, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği, belli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemeyeceği hüküm altına alınmış olup söz konusu düzenlemenin, personel servis taşımacılığında yolcuların günlük ve uzun süreli kullanımı nedeniyle koltuk düzeninin yolcu konforu ve güvenliği açısından işin niteliğiyle ilgili olduğu, idarenin bu yönde ihtiyacını belirleme konusunda takdir yetkisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinin “Personel Servis Araçlarında Bulunması Gereken Diğer Özellikler” başlıklı (d) bendinde; koltuk arası mesafenin (ön koltuğun üst arka sırt kısmından, oturulan koltuğun sırt üst ön kısmı arasındaki mesafe) 8+1, 16+1, 19+1, 27+1 ve 35+1 kişilik servis araçlarının her biri için en az 65 cm olacağı, koltuk oturma taban ölçüsünün ise aynı kapasitelerin her biri için 43 cm ±2 cm olacağı düzenlenmiştir. Anılan düzenlemede ölçünün marka veya model belirtilmeksizin, araç kapasitesine göre ayrı ayrı sayılarak belirlendiği, koltuk mesafesinin "en az" şeklinde alt sınır olarak, oturma taban ölçüsünün ise belirli bir değer ve tolerans aralığı belirlenerek mesafelerin öngörüldüğü anlaşılmıştır. Koltuk mesafesine ilişkin düzenleme yönünden; Teknik Şartname'de bu ölçünün araç kapasitesine göre ayrı ayrı sayılarak ve "en az 65 cm" şeklinde alt sınır olarak öngörülmesi nedeniyle bu değeri sağlayan veya aşan her aracın, marka, model ve üretici ayrımı gözetilmeksizin teklif edilebileceği, bu yönüyle anılan düzenlemede herhangi bir marka, model veya üretici adına yer verilmediği gibi, ölçünün yalnızca belirli bir araç tarafından karşılanabileceği de ihale dokümanından anlaşılmamakta olup belirlenen değerlerin ihale konusu hizmetin ifası için gerekli konfor düzeyine ilişkin genel bir teknik kriter niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Teknik Şartname'de yer alan koltuk mesafesi ve oturma taban ölçülerine ilişkin düzenlemelerin, idarenin ihtiyacı ve işin niteliği ile uyumlu olduğu, belirli bir marka veya modeli işaret etmediği, rekabeti ve eşit muameleyi engelleyici nitelikte bulunmadığı, bu nedenle 4734 sayılı Kanun'un 5’inci ve 12'nci maddelerine aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 10) Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini görmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir. 12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini görmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır. 12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir. 12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi, Teknik Şartname'nin “Teknik Özellikler” başlıklı 4'üncü maddesinin (d) bendinde “Personel Taşıma Hizmet Alım İşi' ne ait "Güzergâh, Km ve Harita" bilgileri Ek' te verilmiş olup buna göre çalışma yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhaleye ilişkin Birim Fiyat Teklif Cetveli aşağıdaki şekildedir; A 2 B 3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 7 Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 1 GENEL MÜDÜRLÜK/BAŞAKŞEHİR-KAYAŞEHİR sefer 523 2 GENEL MÜDÜRLÜK/BEYLİKDÜZÜ-ESENYURT sefer 523 3 GENEL MÜDÜRLÜK/İKİTELLİ-BAĞCILAR sefer 523 4 GENEL MÜDÜRLÜK/ KÜÇÜKKÖY SERVİSİ sefer 523 5 BEYLİKDÜZÜ-BAHÇEŞEHİR SERVİSİ sefer 523 6 GENEL MÜDÜRLÜK/SULTANBEYLİ sefer 523 7 GENEL MÜDÜRLÜK/TUZLA sefer 523 8 GENEL MÜDÜRLÜK/ÜMRANİYE sefer 523 9 KÖMÜRCÜODA/ŞİLE GÜNDÜZ sefer 731 10 KÖMÜRCÜODA/AĞVA KÖYLER GÜNDÜZ sefer 731 11 KÖMÜRCÜODA/ŞİLE GECE 2 sefer 1.462 12 KÖMÜRCÜODA/SANCAKTEPE/SULTANBEYLİ GÜNDÜZ sefer 731 13 KÖMÜRCÜODA/SANCAKTEPE/SULTANBEYLİ GECE 2 sefer 1.462 14 KKÖMÜRCÜODA/TUZLA /AVCIKORU HAFRİYAT 1 sefer 731 15 KKÖMÜRCÜODA/TUZLA /AVCIKORU HAFRİYAT 2 sefer 1.462 16 KÖMÜRCÜODA/BEYKOZ-1 sefer 731 17 KÖMÜRCÜODA/BEYKOZ-2 sefer 1.462 18 KÖMÜRCÜODA/BULGURLU/ÜMRANİYE GÜNDÜZ sefer 731 19 KÖMÜRCÜODA/TUZLA sefer 731 20 KÖMÜRCÜODA/TEPEÜSTÜ/FİKİRTEPE GÜNDÜZ sefer 731 21 KÖMÜRCÜODA/ATAŞEHİR GÜNDÜZ sefer 731 22 KÖMÜRCÜODA/YEŞİLVADİ-SAHİLKÖY HAFRİYAT-1 sefer 731 23 KÖMÜRCÜODA/YEŞİLVADİ-SAHİLKÖY HAFRİYAT-2 sefer 1.462 24 KÖMÜRCÜODA/KARTAL sefer 731 25 KÖMÜRCÜODA / FİKİRTEPE GECE 2 sefer 1.462 26 KÖMÜRCÜODA / SANCAKTEPE GÜNDÜZ sefer 731 27 KÖMÜRCÜODA / HEKİMBAŞI GÜNDÜZ sefer 731 28 KÖMÜRCÜODA/AĞVA KÖYLER 2 GÜNDÜZ sefer 523 29 SEYMEN / YALIKÖY SERVİSİ sefer 2.193 30 SEYMEN / KAĞITHANE SERVİSİ sefer 2.193 31 SEYMEN / ESENYURT SERVİSİ sefer 731 32 SEYMEN/BAYRAMPAŞA sefer 731 33 SEYMEN / BAĞCILAR SERVİSİ sefer 731 34 SEYMEN / HAFRİYAT SERVİSİ sefer 1.462 35 SEYMEN / ESENLER SERVİSİ sefer 2.193 36 SEYMEN/KIRAÇ KENT TEMİZLİK-SİLİVRİ sefer 731 37 SEYMEN / ÇATALCA SERVİSİ sefer 731 38 SEYMEN - ARNAVUTKÖY SERVİSİ sefer 2.193 39 DEĞİRMENKÖY - SEYMEN SERVİSİ sefer 731 40 SEYMEN - SİLİVRİ SERVİSİ sefer 731 41 KAPAKLI - SEYMEN SERVİSİ sefer 731 42 BİNKILIÇ - SELİMPAŞA KIYI TEM. SERVİSİ sefer 523 43 SEYMEN/KALFA SERVİSİ sefer 731 44 ODAYERİ-KOMPOST/ARNAVUTKÖY GÜNDÜZ sefer 523 45 ODAYERİ KOMPOST / ARNAVUTKÖY VARDİYA sefer 1.462 46 ODAYERİ KOMPOST / KAĞITHANE. GÜNDÜZ sefer 523 47 ODAYERİ KOMPOST/Z.BURNU-FATİH GÜNDÜZ sefer 523 48 ODA-KOM-ZEYTİNBURNU-KASIMPAŞA VARDİYA sefer 1.462 49 ODAYERİKOMPOST/GÜNGÖREN-BAĞCILAR GÜNDÜZ sefer 523 50 ODAYERİ KOMPOST/GÜNGÖREN-GAZİ. VARDİYA sefer 1.462 51 ODAYERİ-KOMPOST/KIRAÇ GÜNDÜZ sefer 523 52 ODAYERİ KOMPOST / KIRAÇ VARDİYA sefer 1.462 53 ODAYERİ-KOMPOST/KÜÇÜKÇEKMECE sefer 523 54 ODAYERİ-KOMPOST/SARIYER GÜNDÜZ sefer 523 55 ODAYERİ KOMPOST / SULTANGAZİ GÜNDÜZ sefer 523 56 ODAYERİ KOMPOST/S.GAZİ-500 EVLER VARDİYA sefer 1.462 57 ODAYERİ-KOMPOST/KADIKÖY SERVİSİ sefer 547 58 ODAYERİ KOMPOST / BAHÇEŞEHİR GÜNDÜZ sefer 523 59 ODAYERİ KOMPOST / 500EVLER GÜNDÜZ sefer 523 60 ODAYERİKOMPOST/ESENLER-GAZİ.GÜNDÜZ sefer 523 61 ODAYERİ KOMPOST / YENİBOSNA GÜNDÜZ sefer 523 62 ODAYERİKOMPOST/SARIYER-KAĞITHANEVARDİYA sefer 1.462 63 ODAYERİKOMPOST/KÜÇÜK.-YENİBOSNA VARDİYA sefer 1.462 64 HAFRİYAT / ARNAVUTKÖY 1 sefer 548 65 HAFRİYAT / ARNAVUTKÖY 2 sefer 548 66 HAFRİYAT / ARNAVUTKÖY 3 sefer 548 67 HAFRİYAT / ARNAVUTKÖY 4 sefer 549 68 HAFRİYAT ÇİFTALAN 1 sefer 548 69 HAFRİYAT ÇİFTALAN 2 sefer 548 70 HAFRİYAT ÇİFTALAN 3 sefer 548 71 HAFRİYAT ÇİFTALAN 4 sefer 549 72 ODA-KOM-KARABURUN ARNAVUTKÖY GÜNDÜZ sefer 523 73 ODAYERİ KOMPOST / SANAYİ MAH. GÜNDÜZ sefer 523 74 ODAYERİ KOMPOST / KASIMPAŞA GÜNDÜZ sefer 523 TOPLAM TUTAR (KDV Hariç) İhale konusu işte, Genel Müdürlük ve bağlı lokasyonlarda görev yapan personelin belirlenen güzergâhlarda servis araçlarıyla taşınmasının öngörüldüğü, birim fiyat teklif cetvelinde 74 adet iş kaleminin güzergâh bazında "sefer" birimi ve iş kalemi başına belirlenmiş sefer miktarlarıyla sıralandığı, Teknik Şartname'nin 4'üncü maddesinde hizmetin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 2 yıl olduğu, servis araçlarının hareket saatlerinin Genel Müdürlük ve bağlı birimler (1, 2. ve 3. vardiya) bakımından ayrı ayrı belirlendiği, araç kapasitelerinin 8+1, 16+1, 19+1, 27+1 ve 35+1 olarak düzenlendiği, her bir güzergâhın adı, araç kapasitesi, bir sefere ait kilometre bilgisi ile harita görselinin Teknik Şartname'nin eki olarak isteklilere sunulduğu, bu kapsamda ihale konusu işte hangi güzergâhta, hangi kapasitede araçla ve kaç sefer üzerinden hizmet verileceğinin ihale dokümanında belirlendiği anlaşılmaktadır. Teknik Şartname eki güzergâh listelerinde yer alan kilometre bilgileri ile harita görsellerinde yer alan mesafe ve süre bilgilerinin bazı güzergâhlarda birbirinden farklı olduğu, bazı haritalarda mesafe ve süre bilgisine yer verilmediği ve listelerde yer alan kilometre bilgisinin tek yön ya da gidiş-dönüş esasına göre belirlendiğinin açıkça düzenlenmediği görülmekle birlikte, ihale konusu işte isteklilerce çalıştırılacak tüm araçlara ait akaryakıt, bakım, onarım, personel, sigorta, vergi, ücretli geçişi olan yol, köprü ve tünel bedelleri dâhil tüm giderlerin teklif fiyata dâhil edilmesi gerektiği, teklifin güzergâh bazında sefer başına birim fiyat üzerinden oluşturulacağı, güzergâhların başlangıç ve bitiş noktalarının, saatlerinin ve sefer miktarlarının belirli olduğu, İdari Şartname’nin 12’nci maddesi gereği işin yapılacağı yerin ve çevrenin görülmesi inceleme yapılması, teklifin hazırlanması ve teklifin sunulması için gerekli olabilecek tüm bilgilerin temin edilmesindeki tüm sorumluluğun istekli üzerinde olduğu, isteklilerin bu minvalde işin yapılacağı yeri ve güzergâhları inceleyerek tekliflerini hazırlamakla yükümlü olduğu, güzergâhın bilinen başlangıç ve bitiş noktaları ile hareket saatleri dikkate alındığında isteklilerin kendi tecrübeleri çerçevesinde araç ve personel maliyetlerine yönelik hesaplama yapabilmelerinin mümkün olduğu dolayısıyla ihale konusu iş kolunda faaliyet gösteren ve basiretli tacir olması beklenen isteklilerce işin ifa şekli ve niteliği de göz önünde bulundurularak dokümanda yer alan düzenlemeler çerçevesinde (işin süresi, araçlar için istenilen asgari özellikler, yakıt ve şoförlerin maliyetleri) ve personel servis hizmet faaliyet alanını dikkate alarak teklif fiyatlarını oluşturabilecekleri, bu nedenle söz konusu farklılıkların sağlıklı teklif hazırlanmasına engel teşkil etmediği, Kaldı ki bu hususta idare tarafından bütün maliyet kalemlerini ortaya koyacak şekilde bir düzenleme yapılmamasının veya ihale konusu işin mahiyeti gereği çok ayrıntılı düzenleme yapılamıyor olmasının ihalede teklif verilmesine engel olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasında belirtmiş olduğu hususlar yerinde bulunmamıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü 11 (on bir) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/11 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırılması gerektiği dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 23.292,90 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi hâlinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.