KİK Kararı 2026/UH.I-1831

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/026 Gündem No: 83 Karar Tarihi: 03.07.2026 Karar No: 2026/UH.I-1831 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Executive Motorlu Araçlar Limited Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/671248 İhale Kayıt Numaralı “ Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ve Ek Hizmet Binaları İle Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi İçin 36 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 01.06.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ve Ek Hizmet Binaları İle Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi İçin 36 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Executive Motorlu Araçlar Limited Şirketi ’nin 20.05.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 08.06.2026 tarih ve 217433 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.06.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1487 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Zeyilname ile değişen haliyle İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde, ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personelin yol ücretinin yüklenici tarafından 26 gün üzerinden nakdi olarak karşılanacağı ve günlük brüt yol ücretinin 114,28 TL olduğu düzenlenmiş olmakla birlikte, aynı maddenin son cümlesinde toplu taşıma hakkından ücretsiz faydalanan engelli personele ayrıca yol ücreti ödemesi yapılmayacağı düzenlemesine yer verildiği, buna karşılık şartnamenin birim fiyat teklif cetveli ve işe ilişkin bilgiler bölümü incelendiğinde, istihdamı öngörülen 12 hizmet sınıfı arasında 2 kişilik engelli personel kategorisinin de yer aldığının görüldüğü, bu çerçevede idarenin, bir taraftan engelli personelin de istihdam edileceğini bildirerek tüm personelin yol ücretinin karşılanacağına ilişkin düzenleme yapmışken, diğer taraftan aynı maddenin son cümlesindeki düzenlemeyle engelli personele yol ücreti ödenmeyeceğini kayıt altına aldığı, aynı madde içinde yer alan bu iki düzenleme arasındaki çelişkinin açık olduğu ve isteklilerin engelli personel kalemine ilişkin maliyet hesabını hangi düzenlemeye göre yapacakları hususunda tereddüde düşmelerine yol açtığı, anılan düzenlemenin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, Kamu İhale Genel Tebliği ve Tip İdari Şartname'nin nakdi yol yardımına ilişkin dipnot açıklamalarına da aykırılık teşkil ettiği; zira anılan mevzuat kriterlerinin tamamında nakdi yol yardımının ihale kapsamındaki tüm işçilere yönelik, ayrım gözetmeyen bir kalem olarak kurgulandığı ve engelli işçilerin bu kalemin dışında bırakılmasına imkan tanıyan herhangi bir yasal açık bırakılmadığı, idarenin gerekçesini oluşturan “toplu taşımadan ücretsiz yararlanma” hakkı kişiye bağlı ayni nitelikte bir sosyal hak iken, şartnamede yer alan “nakdi yol yardımı”nın işçinin ücretiyle birlikte bordrosunda gösterilen ve işçilik maliyetine dahil olan bir ödeme kalemi olduğu; dolayısıyla işçiye kişiliği nedeniyle tanınmış ayni bir hakkı gerekçe göstererek o işçinin diğer işçilere ödenen nakdi yol yardımından mahrum bırakılmasının bordroya yansıyacak bir ücret unsurunu ortadan kaldıracağı, bu düzenleme yaklaşımının ise hem 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5’inci maddesindeki eşit davranma ilkesi ile engelliliğe dayalı ayrım yasağına hem de işçilik maliyetinin belirlenmesine ilişkin ihale mevzuatına aykırı düştüğü, öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.3’üncü maddesi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyetinin hesabında Kamu İhale Kurumu İşçilik Hesaplama Modülü’nün kullanılmasının zorunlu olduğu, söz konusu modülün nakdi yol ücretinin hesaplanmasında engelli işçiler için ayrı veya düşük bir hesaplama yapılmasına izin vermediği; bu itibarla idarenin engelli işçilerin yol ücretini düşerek hesaplayacağı yaklaşık maliyet ve teklif değerlendirme bareminin, zorunlu modülün ürettiği asgari işçilik maliyetinin altında kalacağı, bu durumun ise tekliflerin değerlendirileceği asgari işçilik maliyetinin mevzuata aykırı biçimde belirlenmesi sonucunu doğuran teknik bir hata olduğu, 2) Sözleşme Tasarısı'nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21'inci maddesinin 21.2.1'inci numaralı alt bendinde, “sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri” hususu için yalnızca “bu madde boş bırakılmıştır” ifadesine yer verilmiş; herhangi bir sigorta türü, kloz veya teminat limiti tanımlanmamış olmasına rağmen, Teknik Şartname’nin 5.13'üncü maddesinde yüklenicinin ihmal, dikkatsizlik ve ehliyetsiz işçi kullanımından kaynaklanabilecek her türlü kazadan ve yemekhanelerde meydana gelebilecek kaza, yangın ve benzeri durumlardan sorumlu olduğu; 11.20'nci maddesinde yüklenicinin ürettiği gıdadan kaynaklanabilecek besin zehirlenmelerinde tedavi giderleri ile maddi ve manevi tazminatları, ayrıca mutfakta yemek pişirilmesi sırasında çıkabilecek yangın zararlarını karşılamakla yükümlü kılındığı; 11.23'üncü maddesinde LPG, doğalgaz ve elektrik gibi yanıcı-patlayıcı maddelerin emniyetinin sağlanması yükümlülüğünün yükleniciye bırakıldığı; 11.33'üncü maddesinde ise yüklenicinin hata, noksan ve kusurlu işlemlerden doğacak maddi-manevi zararlardan, idare adına tahakkuk edenler dahil, tazmin yükümlülüğü ile iş kazası sorumluluğunu üstlendiği yönünde yükleniciye son derece geniş kapsamlı tazminat ve sorumluluk yükümlülüklerinin yüklendiği, idarence yangın, besin zehirlenmesi, iş kazası, üçüncü şahıs zararları ve LPG-doğalgaz patlamaları gibi geniş bir risk kümesini Teknik Şartname yoluyla yükleniciye atfetdiği; ancak bu riskin sigortalanması yükümlülüğünün hangi parametrelerle yerine getirileceğinin Sözleşme Tasarısı’nda boş bırakıldığı, bu durumun, isteklilerin teklif maliyetinde sigorta kalemini hesaplamasını fiilen olanaksız hale getirdiği, isteklilerin sigorta şirketlerinden poliçe primi teklifi alabilmesi için kişi başı bedeni zarar limiti, olay başı maddi zarar limiti ve yıllık toplam teminat tavanı gibi asgari teminat limitlerinin idarece belirlenmiş olmasının teknik bir zorunluluk olduğu, teminat limiti tanımsız olan bir riskin priminin hesaplanamayacağı, her sigorta şirketinin farklı varsayımlar üzerinden farklı primler önereceği, üstelik Teknik Şartname'deki risk kümesinin; işveren mali mesuliyet sigortası, üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası, gıda zehirlenmesini kapsayan ürün sorumluluk sigortası ve yangın-dahili su sigortası gibi birbirinden farklı poliçe türlerinin ancak birlikte karşılayabileceği genişlikte olduğu; ne var ki idarenin bu poliçelerden hangisinin, hangi ek klozlarla zorunlu kılınacağını belirtmediği, bunun kaçınılmaz sonucu olarak, bir isteklinin yalnızca asgari limitli temel bir poliçe maliyetini hesaplarken, başka bir isteklinin yüksek limitli ve geniş kapsamlı poliçeleri esas alarak maliyet çıkarması; bu suretle tekliflerin aynı baz üzerinden yarışamaması nedeniyle bu durumun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5'inci maddesinde sayılan eşit muamele, saydamlık ve rekabet ilkelerini doğrudan zedelediği, daha kritik sonucun ise ifa aşamasında ortaya çıkacağı: gerçekleşebilecek bir gıda zehirlenmesi veya yangın hadisesinde, idarece asgari standartları belirlenmiş bir poliçe bulunmadığından, yüklenicinin tek başına seçtiği düşük limitli bir poliçeyle karşılanamayacak büyüklükte bir zarar doğması halinde hem idarenin hem de hizmetten yararlanan vatandaşların telafisi güç mağduriyetler yaşayacağı hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Sözleşme Tasarısı'nın 21.2.1'inci maddesinin zeyilname yoluyla; talep edilen sigorta türlerinin (işveren mali mesuliyet, üçüncü şahıs mali mesuliyet, ürün sorumluluk sigortası ve benzeri), zorunlu ek klozların (gıda zehirlenmesi, tehlikeli madde, yangın-patlama) ve olay başı ile yıllık toplam asgari teminat limitlerinin açıkça ve tereddüde mahal vermeyecek biçimde düzenlenmesi gerektiği, 3) İdari Şartname’nin 25.3.1'inci maddesinin son cümlesinde, “teknik şartnamede belirtilen diğer tüm giderler teklif fiyata dahildir" düzenlemesine yer verildiği, bu düzenleme ile Teknik Şartname’de yer alan ve maliyet doğurabilecek bütün yükümlülüklerin (sigorta primleri, araç-yakıt giderleri, üniforma, hijyen ekipmanı, kalibrasyon, dezenfeksiyon, yangın söndürücü dolum bedelleri, turnike-elektronik kart-PDKS gibi sistem kurulumları, bakım-onarım ve eğitim giderleri dahil) doğrudan teklif fiyatının, dolayısıyla sözleşme bedelinin bir parçası haline getirildiği, buna karşılık, sözleşmenin ifa aşamasında hakediş ödemeleri ile maliyet kalemlerinin sözleşme bedeline dahil olup olmadığına ilişkin ihtilaflarda asli dayanak teşkil edecek olan Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7.1'inci maddesinde, Teknik Şartname’ye herhangi bir atıf yapılmadığı; yalnızca “ilgili mevzuatı gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile idari şartnamenin 25'inci maddesinde yer alan giderler” ifadesiyle kapsamın daraltıldığı, sözleşme metninin, taraflar arasındaki ilişkide asli ve bağlayıcı kaynak olduğu, ifa aşamasında doğacak bir ihtilafta yüklenicinin, “sözleşme tasarısında Teknik Şartname’ye atıf bulunmadığı için bu kalemi sözleşme bedeline dahil değildir, ek bedel talep edebilirim” savunmasına; idarenin ise “idari şartnamede Teknik Şartname'deki tüm giderlerin dahil olduğu açıkça yazılıdır” karşı savunmasına dayanacağı, iki dokümanın aynı hususta birbirinden farklı kapsam çizmesinin, bu boşluğun salt bir yazım hatası olarak değil, sözleşmenin uygulanması boyunca hakediş kesintileri, ilave iş bedelleri ve ceza uygulamaları noktasında ihtilafları kaçınılmaz kılan somut bir hukuki risk olarak değerlendirilmesini gerektirdiği, bu belirsizliğin, isteklilerin tekliflerini oluştururken risk ve maliyet hesaplamalarını sağlıklı yapmasına da engel olduğu, dokümanlar arası tutarlılık ilkesinin sağlanabilmesi için, Sözleşme Tasarısı'nın 7.1'inci maddesine "ve teknik şartnamede yüklenicinin uhdesinde bırakılan diğer tüm giderler" ibaresinin eklenmesi suretiyle ilgili maddenin zeyilname ile düzeltilmesi gerektiği, 4) Zeyilname-1 ile İdari Şartname'nin 25.3.1'inci maddesinde yer alan “İ.E.T.T. bilet tarifesi üzerinden” ifadesinin kaldırıldığı ve günlük brüt yol ücretinin 114,28 TL olarak sabit bir nakdi tutara bağlandığı, ne var ki Sözleşme Tasarısı’nın 14.2'nci maddesinde düzenlenen fiyat farkı formülünde, işçi yol bedeli için herhangi bir endekse bağlı fiyat farkı katsayısının tanımlanmadığı; yalnızca asgari ücretten kaynaklı işçilik (a1=0,153), akaryakıt (b1=0,001), malzeme ve diğer hizmetler (b3=0,845) ve makine-ekipman amortismanı (c=0,001) için ağırlık oranlarının belirlendiği, işin süresinin 36 (otuz altı) ay olarak ilan edilmiş olduğu ve bu süre boyunca yol ücretinin 114,28 TL'lik sabit bir tutar üzerinden ödenmesinin öngörüldüğü, ülkemizdeki ekonomik konjonktür ve özellikle 2026, 2027 ve 2028 yıllarına yayılacak üç yıllık bir projeksiyon dikkate alındığında; bu süre içinde asgari ücretin, ulaşım ücretlerinin, akaryakıt fiyatlarının ve şehir içi toplu taşıma tarifelerinin defalarca artacağının izahtan vareste bir gerçek olduğu, üç yıl boyunca aynı 114,28 TL üzerinden yol bedeli ödeneceğinin öngörülmesinin, başlangıçta makul olan bu rakamın sürenin sonunda fiili maliyetin çok altında kalmasına yol açacağı, idarenin fiyat farkı formülünde yol bedeli kalemine yer vermesseniz olmasının, üç yıllık süre boyunca ulaşım maliyetlerinde yaşanacak artışın tamamını yüklenicinin sırtına yıktığı, bu durumda iki sonuçtan birinin kaçınılmaz olduğu: ya isteklilerin 36 aylık projeksiyondaki ulaşım artışını bugünden afaki bir risk primiyle tekliflerine yansıtacakları (ki bu, idarenin zararına yüksek teklifler anlamına gelir) ya da bu primi yansıtmayan isteklilerin sözleşmenin ifası sırasında zarara uğrayarak hizmetin sürekliliğini tehlikeye düşürecekleri, her iki sonucun da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5'inci maddesinde sayılan, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, rekabet ve güvenirlik ilkelerine açıkça aykırı olduğu, esasen fiyat farkına ilişkin esasların varlık sebebinin de, sözleşme süresince fiyat dalgalanmasına açık maliyet kalemlerinin korunarak isteklinin sağlıklı teklif oluşturabilmesini sağlamak olduğu hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Sözleşme Tasarısı'nın 14.2'nci maddesindeki fiyat farkı formülüne işçi yol bedelinin de dahil edilmesi; ya da yol bedelinin tüm sözleşme süresince sabit bir nakdi tutar olarak değil, yıllık olarak güncellenecek bir parametre biçiminde zeyilname ile düzenlenmesi gerektiği, 5) Zeyilname-1 ile Sözleşme Tasarısı'nın 14.2'nci maddesinde ve İdari Şartname'nin 43.1.1'inci maddesinde, fiyat farkı katsayılarından akaryakıtın ağırlık oranının (b1) "0" değerinden "0,001" değerine yükseltildiği; buna karşılık malzeme ve diğer hizmetler oranının (b3) 0,846'dan 0,845'e çekilerek formülün toplam dengesinin korunmuş olduğu, görünüşte akaryakıt için bir ağırlık oranı tanımlanmış olmakla birlikte, 0,001 değerinin, yani onbinde birin, işin gerçek maliyet yapısını yansıtmaktan uzak olduğu, şöyle ki; Teknik Şartname'nin 13.1'inci maddesinin yüklenicinin gerekli her türlü ulaşım ve nakliye aracını kendisinin temin edeceğini, ek hizmet binalarının dağıtımında minibüs tipi ve 10 yaşından büyük olmayan araçların kullanılacağını ve yemeklerin soğuk-sıcak zincirini koruyacak nitelikte taşınacağını düzenlediği; 11.24'üncü maddesinin yemeklerin thermoboxlarda yüklenici tarafından sağlanan araçlarla ifa yerlerine ulaştırılacağını; 11.30'uncu maddesinin et, süt ve süt ürünleri, tavuk ve ciğer gibi sıcaktan etkilenen ürünlerin frigorifik veya soğuk hava tertibatlı araçlarda taşınacağını; 6.17.3'üncü maddesinin ise depo görevlisinin yüklenicinin tahsis edeceği araçla personel, yemek ve malzeme nakliyesini gerçekleştireceğini hüküm altına aldığı, hizmetin ifa yeri tablosunda; Gülbahar Semt Polikliniği, Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi, Kağıthane Eğitim Aile Sağlığı Merkezi ve İstanbul Adliye Polikliniği olmak üzere dört dış birime günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacağının belirtildiği, bu birimler arasında Şişli, Gaziosmanpaşa, Kağıthane ve Çağlayan ekseninde günlük taşımacılık gerektiren bir hizmet ağı kurulmasının zorunlu olduğu ve bu ağın temel girdi maliyetinin tartışmasız biçimde akaryakıt olduğu, bu denli geniş bir taşımacılık altyapısının akaryakıt maliyetinin, işin toplam maliyet sepetindeki ağırlığının onbinde bir mertebesinde gösterilmesinin matematiksel ve mantıksal olarak gerçeği yansıtmadığı, söz konusu sembolik düzeltmenin, biçimsel olarak fiyat farkı verilmiş gibi görünmesini sağlasa da, 36 aylık sürede yaşanacak akaryakıt zammı riskini fiilen yine yüklenicinin üzerinde tutmaya devam ettiği, bu sebeple, Sözleşme Tasarısı'nın 14.2'nci ve İdari Şartname'nin 43.1.1'inci maddelerindeki b1 akaryakıt ağırlık oranının, işin gerçek maliyet yapısını ve emsal yemek hizmeti alımlarındaki uygulamayı yansıtacak şekilde anlamlı bir orana yükseltilmesi ve formülün diğer katsayılarının buna göre yeniden dengelenmesi gerektiği, 6) Teknik Şartname'nin 65 ila 75'inci sayfalarında yer alan yemek tablolarında, ana protein kalemleri için birbirinden tamamen farklı üç standardın benimsenmiş olduğunun görüldüğü; et yemeklerinde (çiftlik kebabı, bahçıvan kebabı, kağıt kebap, çökertme kebabı, biftekli salata kalemleri başta olmak üzere) sürekli “kemikli dana eti 120 gram” ifadesinin kullanıldığı, yani brüt, kemik dahil ağırlığın esas alındığı; tavuk yemeklerinde ise karışık bir uygulamanın benimsendiği: tavuk döner pilav, mantarlı tavuk biftek, sebzeli fırın tavuk, tavuk sote, mantarlı tavuk sote, terbiyeli tavuk haşlama ve fırın tavuk köfte kalemlerinde “tavuk göğüs eti (kemiksiz) 120 gram” ifadesiyle net, kemiksiz ağırlık esas alınmışken; fırın tavuk kaleminde "tavuk baget (kemikli) 140 gram", ızgara tavuk pirzola kaleminde "tavuk pirzola eti (kemikli) 140 gram" ifadeleriyle brüt ağırlığın esas alındığı; balık yemeklerinde ise (balık kızartma, balık buğulama, fırın balık ve fırın balık çeşitleri kalemleri) yalnızca "balık 140 gram" ifadesinin kullanıldığı, balığın brüt mü, yani kafa-kuyruk-iç organlar ve kılçık dahil bütün halinde mi, yoksa net mi, yani ayıklanmış fileto halinde mi hesaplanacağının hiç belirtilmediği, aynı şartname içinde, aynı tür proteinli ana yemekler için üç ayrı standardın benimsenmiş olmasının (et tamamen kemikli, tavuk hem kemikli hem kemiksiz iki ayrı kategoride, balık ise hiçbir tanım yapılmaksızın) isteklilerin menü maliyetini sağlıklı kurgulamasını imkansızlaştırdığı, özellikle balık kalemindeki belirsizliğin kritik nitelikte olduğu, 140 gram balık, eğer baş, kuyruk ve iç organlar dahil bütün halinde anlaşılırsa kilogram başına maliyetin bir aralıkta hesaplanacağı; eğer 140 gram ayıklanmış fileto olarak anlaşılırsa, ayıklama firesi nedeniyle kilogram başına maliyetin bunun iki ila üç katı seviyesinde çıkacağı, bir isteklinin "bütün balık 140 gram" varsayımıyla, başka bir isteklinin “ayıklanmış fileto 140 gram” varsayımıyla teklif verdiğinde, aynı kalem için ciddi bir maliyet farkının doğacağı ve tekliflerin aynı baz üzerinde yarışamayacağı hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Teknik Şartname'nin balık yemekleri tablosunda, balık miktarının ayıklanmış net ağırlık mı yoksa bütün brüt ağırlık mı esas alınacağı hususunun zeyilname ile açıkça belirtilmesi; ayrıca et ile tavuk arasındaki standart farklılıklarının da uygulama birliği sağlanacak şekilde tutarlı hale getirilmesi gerektiği, 7) Teknik Şartname’nin 6.22.1'inci maddesinde engelli personelin görevinin, "garsonların, bulaşıkçıların ve temizlik görevlilerinin yaptığı görevleri yapmakla görevlidirler" şeklinde belirlenmiş olmasının, tek bir engelli personele üç ayrı hizmet sınıfının görev yükünü birden yüklemesi bakımından, hem 4857 sayılı İş Kanunu hem de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu açısından sakıncalı bir nitelik taşıdığı, şöyle ki; garson görevi (yemekhane servisi, sıcak yemek taşıma ve dağıtım), bulaşıkçı görevi (kazan ve tencere yıkama, ağır bulaşık makinesi yükleme-boşaltma) ve temizlik personeli görevi (yemekhane-mutfak temizliği ve dezenfeksiyon) birbirinden tamamen farklı iş tanımlarını, farklı fiziksel yük profillerini ve farklı iş sağlığı-güvenliği risk gruplarını içerdiği, bu görevlerin her birinin ücret kategorisinin dahi farklı belirlenmiş olduğu; İdari Şartname’de garson için brüt asgari ücretin %20 fazlası, bulaşıkçı için %20 fazlası, temizlik personeli için %15 fazlası ve engelli personel için %15 fazlasının öngörüldüğü, bu yapı karşısında isteklilerin: Engelli personel hangi öğünlerde hangi hizmet sınıfının görevini yapacaktır, aynı kişiye birden fazla hizmet sınıfının görevi verildiğinde, ücret kategorisi en yüksek olan sınıfın oranı mı esas alınacaktır, üç farklı görev grubunun iş sağlığı-güvenliği risk değerlendirmesi nasıl yapılacaktır, engelli personelin engellilik türü ve oranı dikkate olduğunda bu üç görev grubundan hangileri o personel için uygun, hangileri uygun değildir, sorularına cevap bulamadığı, görev tanımının bu denli geniş ve belirsiz tutulmasının, hem isteklilerin sağlıklı teklif kurmasını engellediği, hem de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenin yürütmekle yükümlü olduğu risk değerlendirmesini imkansız kıldığı, hem de sözleşmenin ifası aşamasında engelli personelin haklarının ihlal edilmesine zemin hazırladığı hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Teknik Şartname'nin 6.22.1'inci maddesinin zeyilname yoluyla; engelli personelin tek bir görev grubunda istihdam edileceği, görev tanımının açıkça belirleneceği ve engellilik türü ile oranına uygun görevlerin neler olduğunun netleştirilmesi gerektiği, 8) Teknik Şartname'nin 2'nci sayfasında, Hizmetin İfa Yeri başlığı altında düzenlenen tabloda; Gülbahar Semt Polikliniği, Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi, Kağıthane Merkez Eğitim Aile Sağlığı Merkezi ve İstanbul Adliye Sarayı Çağlayan Adliye Polikliniği olmak üzere dört dış birime "günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacak" notunun düşülmüş olmasına rağmen, söz konusu dağıtımın hafta içi günleri mi kapsadığı, hafta sonunu da içine alıp almadığı ve resmi tatil günlerinde yapılıp yapılmayacağı hususlarının açıkça düzenlenmediği, bu belirsizliğin, isteklilerin maliyet hesabını doğrudan etkileyen kalemlerden biri olduğu, dış birim hizmetinin hafta sonunu da kapsaması halinde aylık 30 gün, kapsamaması halinde aylık 22 gün üzerinden taşıma maliyetinin hesaplanacağı, hizmetin resmi tatilleri de kapsaması halinde ise ek personel maliyeti, vardiya organizasyonu ve fazla mesai gibi kalemlerin ayrıca devreye gireceği, bir isteklinin dış birim hizmetinin yalnızca hafta içi yapılacağı varsayımıyla, başka bir isteklinin ise haftanın yedi günü üzerinden hesap yaptığında, aynı kalem için birbirinden son derece farklı maliyetlerin ortaya çıkacağı ve tekliflerin aynı baz üzerinde değerlendirilemeyeceği hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Teknik Şartname'nin Hizmetin İfa Yeri başlıklı bölümünün zeyilname ile yeniden düzenlenmesi suretiyle; dış birimlere verilecek yemek dağıtım hizmetinin haftanın hangi günlerini kapsayacağı, hafta sonu yapılıp yapılmayacağı ve resmi tatil uygulamasının nasıl olacağı hususlarının açıkça düzenlenmesi gerektiği, 9) Teknik Şartname'nin 2.1'inci maddesinde, “hizmetin yukarıda belirtilen yerlerde ifa edilmesi öngörülmekle birlikte, ihale veya uygulama sürecinde, yeni sağlık tesislerinin eklenmesi, sağlık tesisine bağlı yeni ünitelerin eklenmesi veya adres değişikliği halinde, yükleniciye ek maliyet getirmeksizin, yeni sağlık tesisi ve ünitelerle yeni adreslerde hizmet ifa edilir” hükmüne yer verilmiş olmasının, idareye sözleşme süresince yüklenicinin hizmet kapsamını “ek maliyet getirmeksizin” tek taraflı genişletme yetkisi tanıdığı; ancak bu yetkinin kapsamı ve sınırının hiçbir şekilde belirlenmediği, eklenecek yeni hizmet noktasının coğrafi sınırının ne olduğu (aynı ilçe içinde mi, aynı il içinde mi, yoksa farklı illere kadar uzanabilir mi?), eklenebilecek azami yeni nokta sayısının ne olduğu, her yeni nokta için günde kaç defa servis yapılacağı, taşıma mesafesinin azami sınırının ne olduğu ile yeni noktalar için ilave personel, ilave araç ve ilave ekipman ihtiyacı doğduğunda bu maliyeti kimin üstleneceğinin belli olmadığı, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında iş artışının belirli usul ve oranlara, sözleşme bedelinin %20'sine kadar bağlanmış olmasına rağmen; Teknik Şartname'nin 2.1'inci maddesindeki bu açık uçlu yetkinin, anyı bir oran tanımlanmaksızın yüklenicinin sınırsız sayıda yeni noktaya hizmet vermek zorunda kalabileceği bir yapı oluşturduğu, bu yapının, hem 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun iş artışına ilişkin sınırlamalarına dolaylı yoldan aykırılık teşkil ettiği, hem de isteklilerin teklif hazırlama aşamasında öngöremeyecekleri bir risk doğurduğu hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple Teknik Şartname'nin 2.1'inci maddesinin zeyilname ile yeniden düzenlenmesi suretiyle; eklenebilecek yeni hizmet noktalarının azami sayısı, coğrafi kapsamı ve taşıma mesafesi sınırı ile eklenen her bir nokta için yüklenicinin tabi olacağı ücretlendirme mekanizmasının, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun iş artışı rejimi çerçevesinde açıkça belirlenmesi gerektiği, 10) Teknik Şartname'nin 6.11'inci maddesinde uzman personel olarak Gıda Mühendisi'nin tanımlandığı; 6.11.13'üncü maddesi ile yüklenici yetkilisi sıfatının verildiği; 11.31'inci maddesi ile hastanede dağıtılan tüm yiyecek ve içeceklerin Türk Gıda Kodeksi'ne uygunluğunun sağlanmasından doğrudan sorumlu kılındığı, yani Gıda Mühendisi'nin, ihale konusu hizmetin teknik ve yönetsel omurgasını oluşturan, en üst düzeyde sorumluluk taşıyan personel olduğu, buna karşılık İdari Şartname'nin 25.3.1'inci maddesi ile Gıda Mühendisi'nin ücretinin “brüt asgari ücretin %120 fazlası” olarak belirlendiği, şirketlerinin sektörel tecrübesi ve Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde tutulan işletme kayıt belgesi mevzuatı çerçevesinde edindiği değerlendirmeye göre, Gıda Mühendisleri için fiilen ödenmesi gereken ücret seviyesinin brüt asgari ücretin %210 fazlası mertebesinde olduğu ve şartnamede öngörülen %120 oranının bu seviyenin belirgin biçimde altında kaldığı, hizmetin yürütüldüğü işletmenin Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde tescilli kalabilmesi ve işletme kayıt belgesinin sürekliliğinin sağlanabilmesi için Gıda Mühendisi'nin, sorumluluk düzeyine ve sektörel emsallere uygun bir ücretle istihdam edilmesi zorunluluğunun doğduğu; ancak şartnamede belirlenen oranın bu zorunluluğu karşılamadığı, bu uyumsuzluğun beraberinde üç ayrı sorunu getirdiği: ilk olarak; isteklilerin ya şartnamedeki %120 oranı üzerinden teklif vererek ifa aşamasında Gıda Mühendisi'ni bu ücretle çalıştıramayacak duruma düşecekleri ya da sektörel gerçeklik üzerinden hesap yaparak şartnameye aykırı bir teklif sunmuş gibi görünme riskine maruz kalacakları, ikinci olarak; %120 oranıyla çalıştırılacak bir Gıda Mühendisi'nin, üstlendiği sorumluluğun ağırlığı karşısında işten ayrılma ihtimali yüksek olduğundan ifa aşamasında sürekli personel değişikliği yaşanmasının kaçınılmaz hale geleceği, üçüncü olarak ise Tarım ve Orman Bakanlığı denetimlerinde işletme kayıt belgesinin sürekliliği tehlikeye düşeceğinden hem yüklenicinin hem de idarenin ciddi idari ve mali yaptırımlarla karşılaşma riskiyle yüz yüze kalacağı hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu; bu sebeple İdari Şartname'nin 25.3.1'inci maddesi ile birim fiyat teklif cetvelindeki Gıda Mühendisi kalemine ilişkin ücret oranının, sektörel emsallere ve işletme kayıt belgesi mevzuatına uygun bir orana zeyilname ile yükseltilmesi gerektiği, 11) Teknik Şartname'nin 120'nci sayfasında, Dana Eti başlığı altında, kullanılacak her karkas etin ağırlığının "200 ile 350 kg arasında" olacağının düzenlenmiş olmasının, güncel kırmızı et sektörü arzıyla uyumsuz bir kısıtlama getirdiği, şirketlerinin sektörel değerlendirmesine göre; Türkiye genelinde besi sektöründe yetiştirilen dana ve genç tosun karkaslarının önemli bir kısmının 350 kg üzerinde olduğu, özellikle Doğu Anadolu ve Kuzey Anadolu kesim merkezlerinden temin edilen karkas etlerin ortalama ağırlığının 380-420 kg bandına ulaştığı, üst sınırın kesin biçimde 350 kg ile sınırlandırılmasının; yüklenicinin tedarik edebileceği karkas et hacmini önemli ölçüde daraltacağı, sözleşmenin 36 aylık uzun ifa süresi boyunca düzenli ve kesintisiz dana eti temininde zorluklar yaratacağı, isteklilerin tedarik maliyetlerini gerçekçi biçimde öngörmesini güçleştireceği hususlarında şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu sebeple Teknik Şartname'nin Dana Eti bölümündeki karkas ağırlığı sınırının piyasa gerçekleri doğrultusunda yeniden değerlendirilerek; üst sınırın daha esnek bir aralıkta (örneğin 200-450 kg) veya tek başına asgari sınır olarak 200 kg üzeri biçiminde zeyilname ile düzenlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde “…engelliler için sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere birlikte yolculuk ettikleri refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanırlar.” hükmü, Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği’nin “Ücretsiz seyahat hakkından yararlanacak kişiler” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) 4736 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanacaklar aşağıda belirtilmiştir: … e) Engelliler için sağlık kurulu raporuyla % 40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin ise kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere beraber seyahat ettikleri refakatçileri…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Ücretsiz veya indirimli seyahat hakkının kullanımı” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Ücretsiz veya indirimli seyahat edebilmek için; … b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamındakiler için Engelliler İçin Kimlik Kartı, engellilere kimlik kartı verilmesine ilişkin 19/7/2008 tarihli ve 26941 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik uyarınca verilmiş bulunan kimlik kartı, anılan Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinde sayılan engelliler için kimlik kartı ile engel oranının yer aldığı nüfus cüzdanı, c) 5 inci madde kapsamındakiler için nüfus cüzdanı, kullanılır. (2) Toplu taşıma araçlarından ücretsiz veya indirimli yararlanma amacıyla birinci fıkrada belirtilen belgelerin ibraz edilmesi halinde, ücretsiz veya indirimli seyahat hakkı herhangi bir gerekçeyle engellenemez. (3) Kişiler, birinci fıkrada belirtilen belgeleri ibraz etmek suretiyle toplu taşıma araçlarından ücretsiz veya indirimli yararlandırılır. Toplu taşıma hizmetini sunan kurum ve kuruluşlar ile belediyeler, ücretsiz veya indirimli seyahat hakkının kullanılması ile ilgili kolaylaştırıcı tedbirler alır.” hükmü, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Gıda Mühendisi (Brüt Asgari ücretin %120 fazlası) 1 kişi Gıda Teknikeri (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 1 kişi Aşçı (Brüt Asgari ücretin %50 fazlası) 4 kişi Aşçıbaşı (Brüt Asgari ücretin %110 fazlası) 1 kişi Aşçı Yardımcısı (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 3 kişi Depo Görevlisi (Brüt Asgari ücretin %30 fazlası) 2 kişi Garson (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 39 kişi Kasap (Brüt Asgari ücretin %30 fazlası) 1 kişi Bulaşıkçı (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 7 kişi Temizlik Personeli (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 3 kişi Meydancı (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 3 kişi Engelli Personel (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 2 kişi … YOL BEDELİ: Söz konusu ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personellerin yol ücreti yüklenici tarafından 26 (yirmi altı) gün üzerinden nakdi olarak karşılanacaktır. Günlük Brüt Yol Ücreti:114,28 Türk Lirası'dır. Yol ücretleri için belirlenen aylık günlük süreler fiyat teklifinin verilmesinde uygulama birliğinin sağlanması için tespit edilmiş olup, sözleşmenin uygulanması sırasında hak ediş ödemelerinde, çalışılmayan günler, raporlu ve yıllık izinli olduğu günler için yol bedelleri hak ediş bedellerinden düşülerek ödeme yapılacaktır. İlgili mevzuat uyarınca toplu taşıma hakkından ücretsiz faydalanan engelli personele ayrıca yol ücreti ödemesi yapılmayacaktır….” düzenlemesi yer almaktadır. Aktarılan doküman düzenlemelerinden, ihale kapsamında istihdam edilecek personelden gıda mühendisi, gıda teknikeri, aşçı, aşçıbaşı, aşçı yardımcısı, depo görevlisi, garson, kasap, bulaşıkçı, temizlik personeli, meydancı ve engelli personele belirtilen oranlarda asgari ücret fazlası ödeneceği, tüm personellerin yol ücretinin yüklenici tarafından 26 gün üzerinden nakdi olarak karşılanacağı, günlük brüt yol ücretinin 114,28 Türk Lirası olduğu, sözleşmenin uygulanması sırasında hak ediş ödemelerinde, çalışılmayan günler, raporlu ve yıllık izinli olunan günler için yol bedellerinin hak ediş bedellerinden düşülerek ödeme yapılacağı, ilgili mevzuat uyarınca toplu taşıma hakkından ücretsiz faydalanan engelli personele ayrıca yol ücreti ödemesi yapılmayacağı görülmektedir. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; engelliler için sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri ile ağır engellilerin birlikte yolculuk ettikleri (birden fazla olmamak üzere) refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere veya belediyelerce kurulan şirket, birlik, müessese ve işletmelere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanacak, toplu taşıma araçlarından ücretsiz veya indirimli yararlanma amacıyla belirtilen belgelerin ibraz edilmesi halinde bu hak herhangi bir gerekçeyle engellenemeyecek, kişiler belgeleri ibraz etmek suretiyle bu hizmetlerden doğrudan faydalandırılacak ve toplu taşıma hizmetini sunan kurum ve kuruluşlar ile belediyeler, ücretsiz veya indirimli seyahat hakkının kullanılması ile ilgili kolaylaştırıcı tedbirler alacaktır. İhale kapsamında çalıştıracak personele yol bedelinin ödenip ödenemeyeceği veyahut hangi personel için yol bedelinin ödenip ödenmeyeceğinin idare tarafından belirlenebileceği, bu hususun belirlenmesi ile ilgili takdir hakkı ile harcama ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması sorumluluğunun idarelere ait olduğu, ihale kapsamında çalıştırılacak personel arasında böyle bir ayrıştırma yapılabilmesinin ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkesinin sonucu olduğu, engelli personel için ihalenin yapıldığı İstanbul İli’nde ulaşımın ücretsiz olduğu, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca engelli personel için toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanma olanağı mevcut olduğundan şikâyete konu düzenlemenin engelli personel aleyhine eşitsizliğe neden olmayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “…76.4. (Değişik madde: 20/06/2021-31517 R.G./5. md., yürürlük: 05/07/2021) İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir. 76.5. (Değişik ibare: 20/06/2021-31517 R.G./5. md., yürürlük: 05/07/2021) İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek (Mülga ibare: 20/06/2021-31517 R.G./5. md., yürürlük: 05/07/2021) sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır.” açıklaması, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “…Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yükleniciler yer almalıdır. Kıymetler tam değer üzerinden sigorta ettirilmelidir. Sözleşmesinde istenilmiş olması halinde, sigortalara ilişkin limitlerin işe başlama tarihinin yıl dönümündeki güncel değerlere yükseltilmesi zorunludur. Yüklenici, idarelerce istenen söz konusu sigortalara ilişkin poliçeleri ve ödeme kanıtlarını, iş fiili olarak başlamadan önce idareye vermek zorundadır. Sigortalar tamamlanmadığı sürece avans ve hakediş ödemesi yapılmaz. Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz. Sigorta yükümlülüğünün kabul süresinin sonuna kadar olan süreçte devam edip etmeyeceği veya ne ölçüde devam edeceği, bu süreci düzenleyen madde hükümleri de göz önünde tutularak sözleşme veya eklerinde belirtilir. Sözleşmenin feshi veya işin/hesabın tasfiyesi halinde bu sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ilişkin sigorta giderleri ilk yükleniciye ait olur. Ancak bu süre, fesih veya tasfiye tarihinden başlamak üzere üç (3) ayı geçemez.” açıklaması, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Tip Sözleşme’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinin “Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri” başlıklı 21.2’nci alt maddesinin atıf yaptığı 35 nolu dipnotta “(Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 50. md.) 21.1. maddesinde işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde burada belirtilecektir. İdare tarafından 21.1. maddesinde işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1. maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır” yazılacaktır.” açıklaması, Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yürütülmesi” başlıklı 5’inci maddesinde “…5.13. Yüklenici, hiçbir ikaz ve ihtara gerek kalmaksızın gerekli emniyet tedbirlerini zamanında almak ve kazalardan korunma usul ve esaslarını personeline öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla taahhüdün ifasında ihmal, dikkatsizlik ve ehliyetsiz işçiler kullanmaktan veya herhangi bir sebeple vuku bulabilecek kazalardan yüklenici sorumludur. Yemekhanelerde yüklenici ve yüklenici personelin hatasından kaynaklanacak her türlü kaza, yangın ve benzeri durumlarda yükleniciden zarar tazmin ettirilir...” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Yemek Hizmeti Sunumuna İlişkin Hususlar” başlıklı 11’inci maddesinde “…11.20. İş ve işyerlerinin korunması, emniyet tedbirleri ve sigortalanması Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 19. maddesinde tanımlanmıştır. Bu madde hükümleri gereğince; yüklenici ürettiği gıdadan kaynaklanabilecek besin zehirlenmelerinde tedavi giderlerini ve ortaya çıkabilecek maddi ve manevi tazminatları karşılamak ve mutfakta yemek pişirilmesi esnasında meydana gelebilecek yangında zarar ve olası tazminatları karşılamakla yükümlü olacaktır. … 11.23. Yüklenici, hastane mutfağında ve yemekhanede ısıtma, pişirme, aydınlatma ve benzeri araçlarla kullanacağı her türlü yanıcı ve patlayıcı cihazların emniyetini temin etmek görev ve sorumluluğundadır. Yüklenici, bu tür maddelerin (LPG veya doğalgaz, elektrik vs.) kullanımı ve İşlemesi İle İlgili yönetmeliklerde belirtilen önlemi almak zorundadır. … 11.33. Yemek pişirilmesi ile ilgili olarak yüklenici; SGK, Maliye, Belediye ve resmi kurumlara yapılması gerekli ve yapılacak beyan, bildirimler ve hususlardaki vergi resim ve harç mükellefiyet ve sorumluluklar, buna ilaveten hata noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı hâsıl olacak maddi ve manevi zarar ziyanı ve tahakkuk edecek cezalar idare adına tecelli edenlerde dâhil, tazmini ve iş kazası ile ilgili sorumlulukta yükleniciye aittir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’nci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir. 21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: 21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanı düzenlemelerinden, yemekhanelerde yüklenici ve yüklenici personelin hatasından kaynaklanacak her türlü kaza, yangın ve benzeri durumlarda yükleniciden zararın tazmin ettirileceği, yüklenicinin ürettiği gıdadan kaynaklanabilecek besin zehirlenmelerinde tedavi giderlerini ve ortaya çıkabilecek maddi ve manevi tazminatları karşılamak ve mutfakta yemek pişirilmesi esnasında meydana gelebilecek yangında zarar ve olası tazminatları karşılamakla yükümlü olacağı, hastane mutfağında ve yemekhanede ısıtma, pişirme, aydınlatma ve benzeri araçlarla kullanacağı her türlü yanıcı ve patlayıcı cihazların emniyetini temin etmek görev ve sorumlulukları ile bu tür maddelerin (LPG veya doğalgaz, elektrik vs.) kullanımı ve işlemesi ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen önlemi almak zorunluluğunun, yemek pişirilmesi ile ilgili olarak; SGK, Maliye, Belediye ve resmi kurumlara yapılması gerekli ve yapılacak beyan, bildirimler ve hususlardaki vergi resim ve harç mükellefiyet ve sorumlulukları, buna ilaveten hata noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı hâsıl olacak maddi ve manevi zarar ziyanı ve tahakkuk edecek cezalar idare adına tecelli edenlerde dâhil, tazmini ve iş kazası ile ilgili sorumluluklarının yükleniciye ait olduğu, iş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumlulukların Genel Şartname’nin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye ait olduğu, sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitlerine ilişkin 21.2.1’inci maddesinin ise boş bırakıldığı anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ile teminat limitleri, günün koşullarına uygun olmak şartıyla Sözleşme Tasarısı’nın "Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri" başlıklı 21.2’nci maddesinde işin nitelik ve özelliğine göre tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenecek, idare tarafından 21.1’inci maddede işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1’inci maddeye bu kısmın boş bırakılacağı yazılacak ve sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ile limitinin belirlenmediği hallerde ise iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. İdarece Teknik Şartname’de belirtilen kaza, zehirlenme ve benzeri sorumlulukların yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, ancak buna ilişkin sigorta limitlerinin belirlenmediği, Tebliğdeki açık düzenleme gereğince sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiğinin kabul edileceği açık olduğundan başvuru sahibinin iddiasının yerinde bulunmadığı anlaşılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: Elektronik Ortamda Yapılan İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.3 alt maddesinin atıf yaptığı 38 nolu dipnotta “…(2) Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, varsa diğer gider kalemleri, ihale konusu işin özelliğine uygun olarak ilgili mevzuatına, ilgili uygulama yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği ile Kurumun diğer düzenleyici işlemlerine aykırı olmamak kaydıyla idare tarafından belirlenerek buraya yazılacaktır, aksi halde “25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır….” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. … Teknik şartnamede belirtilen diğer tüm giderler teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin İlgili mevzuatı gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile idari şartnamenin 25. maddesinde yer alan giderler sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi, İhale dokümanından; Teknik Şartnamede belirtilen diğer tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğu, taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin ilgili mevzuatı gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile İdari Şartnamenin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil olan giderler başlıklı maddesinde yer alan giderlerin sözleşme bedeline dahil olduğu anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, varsa diğer gider kalemlerinin, ihale konusu işin özelliğine uygun olarak ilgili mevzuata, ilgili uygulama yönetmeliğine, Kamu İhale Genel Tebliği'ne ve Kurumun diğer düzenleyici işlemlerine aykırı olmamak kaydıyla idare tarafından belirlenerek İdari Şartname'nin 25.3'üncü maddesine yazılması, aksi hâlde söz konusu maddenin boş bırakılması gerekmektedir. Başvuruya konu personel çalıştırılmasına dayalı olmayan malzemeli yemek hizmeti alımı ihalesinde, idarece İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde Teknik Şartname’de belirtilen diğer tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğunun düzenlenmesinin ilgili uygulama yönetmeliği, Kamu İhale Genel Tebliği ve Kurumun diğer düzenleyici işlemlerine aykırı olmadığı, sadece isteklilerin tekliflerini hazırlarken Teknik Şartname’yi detaylıca inceleyip belirtilen gider kalemlerini de dikkate alarak teklif vermelerini gerekli kıldığı, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nda da giderlerin tek tek sayılmayıp doğrudan İdari Şartname maddesine atıf yapılmasının düzenlemeler arasında bir anlam bütünlüğü sağladığı anlaşıldığından iddia yerinde bulunmamıştır. 4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşmede değişiklik yapılması” başlıklı 6’ncı maddesinde “Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin artırılması ve ek sözleşme yapılması hiçbir şekilde mümkün değildir . ” hükmü, Hizmet Alımları Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların Özlük Hakları, Ücretleri ve Ücretlerin Ödenmesi” başlıklı 38’inci maddesinde “…İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır. … Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır…” açıklaması, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’nci maddesinde “…c) Diğer hizmet alımlarında; F = An x B x ( Pn-1) (Değişik formül: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) İn AYn Yn Gn Mn Pn = a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + c —— İo AYo Yo Go Mo (2) Formüllerde yer alan; a) F: Fiyat farkını (TL), b) B: 0,90 sabit katsayısını, c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, (Ek ibare: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı (Değişik ibare: 30/07/2025-32971 R.G./2.md.; yürürlük: 01/09/2025) idare için kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı (Değişik ibare: 30/07/2025-32971 R.G./2.md.; yürürlük: 01/09/2025) idare için kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, g) (Değişik bent: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) b2: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, ğ) (Ek bent: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) b3: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, … ifade eder. (3) (Değişik fıkra: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2, b3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır. (4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den; a) İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti, b) (Değişik bent: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını, c) Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları, ç) (Değişik bent: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki (Ek ibare: 30/07/2025-32971 R.G./2.md.; yürürlük: 01/09/2025) sayılar ile bunların alt endekslerindeki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, d) (Ek bent: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki (Ek ibare: 30/07/2025-32971 R.G./2.md.; yürürlük: 01/09/2025) sayılar ile bunların alt endekslerindeki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, ifade eder. (5) (Değişik fıkra: 24/02/2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26/03/2022) Yukarıdaki endekslerden Go ve Gn için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise Go ve Gn endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. … YOL BEDELİ: Söz konusu ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personellerin yol ücreti yüklenici tarafından 26 (yirmi altı) gün üzerinden nakdi olarak karşılanacaktır. Günlük Brüt Yol Ücreti:114,28 Türk Lirası'dır. Yol ücretleri için belirlenen aylık günlük süreler fiyat teklifinin verilmesinde uygulama birliğinin sağlanması için tespit edilmiş olup, sözleşmenin uygulanması sırasında hak ediş ödemelerinde, çalışılmayan günler, raporlu ve yıllık izinli olduğu günler için yol bedelleri hak ediş bedellerinden düşülerek ödeme yapılacaktır.….” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 43’üncü maddesinde “43.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 43.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder. Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu veya yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 seçilmiş sınıflar tablosudur. Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n): Katsayı Endeks a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) 0,153 Fiyat Farkına İlişkin Esaslar?ın 6 ncı maddesine göre hesaplanacaktır. a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) 0 b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) 0,001 AYo, AYn Motorin b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) 0 b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) 0,845 Go, Gn Malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks tablosunun 10 numaralı 'Gıda Ürünleri' sütunundaki sayı c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) 0,001 Mo, Mn Endeks tablosunun 28 numaralı 'Makine ve ekipmanlar b.y.s.' sütunundaki sayı ” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ 9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 36 (OtuzAltı) aydır 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanından; ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personelin (engelli personel hariç) yol ücretinin yüklenici tarafından 26 gün üzerinden nakdi olarak karşılanacağı, günlük brüt yol ücretinin 114,28 Türk Lirası olduğu, fiyat farkı hesabına esas katsayılardan a1'in 0,153, a2'nin 0, b1'in 0,001, b2'nin 0, b3'ün 0,845, c'nin ise 0,001 olarak belirlendiği, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 36 ay olduğu ve sürelerin hesabının takvim günü esasına göre yapılacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; diğer hizmet alımlarında fiyat farkı hesabında esas alınacak formülde yer alan katsayılardan a1 haftalık çalışma saatinin tamamı idare için kullanılan ve fiyat farkı hesaplanan işçiliklerin, a2 haftalık çalışma saatinin tamamı idare için kullanılmayan işçiliklerin, b1 akaryakıtın, b2 diğer katı veya sıvı yakıtların, b3 malzeme veya diğer hizmetlerin, c ise makine ve ekipman amortismanının ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıları ifade etmektedir. Bu çerçevede yapılan incelemede, ihale dokümanındaki düzenlemelerden personel için öngörülen yol bedelinin teklif fiyatına dâhil olduğunun anlaşıldığı, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da ihale konusu işlerde çalışan personele ödenen yol bedeli için fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı ve konuya ilişkin düzenlemeleri içeren Esaslar’da yer almayan bir maliyet unsuru için fiyat farkı hesaplanması mümkün olmadığından, idare tarafından ihale dokümanı içerisinde yol bedeli için fiyat farkı belirlemesi yapılmamasının mevzuata aykırı bir husus oluşturmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin 4’üncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır 5) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81'inci maddesinde “81.2. (Ek madde: 18/05/2024-32550 R.G/40. md., yürürlük: 15/06/2024; Değişik: 10/12/2024- 32748 R.G./ 1. md.) 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir. Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde; Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3), Malzeme hariç yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır. a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; 1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6 ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir. 2) Diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebilir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; 36 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı…” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 43’üncü maddesinde “43.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 43.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder. Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu veya yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 seçilmiş sınıflar tablosudur. Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n): Katsayı Endeks a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) 0,153 Fiyat Farkına İlişkin Esaslar?ın 6 ncı maddesine göre hesaplanacaktır. a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) 0 b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) 0,001 AYo, AYn Motorin b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) 0 b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) 0,845 Go, Gn Malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks tablosunun 10 numaralı 'Gıda Ürünleri' sütunundaki sayı c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) 0,001 Mo, Mn Endeks tablosunun 28 numaralı 'Makine ve ekipmanlar b.y.s.' sütunundaki sayı ” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Hizmetin İfa Yeri” başlıklı 2’nci maddesinde “Aşağıda belirtilen Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ve ek hizmet binaları ile Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi binalarında olacaktır. Sıra No Sağlık Tesisi/Hastane Adı Bağlı Birim/Ünite Adı(varsa) Ulaşım/Dağıtım 1 Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Ana Bina Mutfak+Yemekha ne 2 Gülbahar Semt Polikliniği GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Ek Hizmet Binası Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Kağıthane Eğitim Aile Sağlığı Merkezi GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK 3 Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi İstanbul Adalet Sarayı Çağlayan Adliye Polikliniği GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Ana Bina Yemekhane “ düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Hizmet Kapsamında Çalıştırılacak Personel ve Görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “…6.17. Depo görevlisi: … 6.17.3. Malzemelerin bu şartnamede belirtilen şartlara göre görevlilere teslim edilmesini sağlamak, yapılan ambar işleri ile ilgili kayıtları tutmak, kendisine yüklenici tarafından ihdas edilen araçla personel, yemek, kahvaltı, malzeme ve benzeri ürünlerin istenilen yerlere nakledilmesini sağlamakla görevlidir….” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Yemek Hizmeti Sunumuna İlişkin Hususlar” başlıklı 11’inci maddesinde “…11.24. Mücbir sebepler (Deprem, afet vb.) hariç dışarıdan yemek getirilmesi söz konusu olduğunda; normal öğle ve akşam yemeği, diyet öğle ve akşam yemeği, diyet kahvaltısı, sabah kahvaltısı, gece kahvaltısı, diyet ara öğünleri, R1 ve R2 öğle ve akşam yemekleri, R1 ve R2 kahvaltısı ayrı ayrı bu teknik şartnamede belirtilen saatlere kadar hazırlanarak hizmetin ifa yerlerine ulaştırılacak, kesinlikle bir sonraki öğün yemekleri bir önceki öğün yemekleri ile birlikte erkenden pişirilmeyecek, öğünlere ait tüm yemekler tek seferde thermoboxlarda yüklenici tarafından sağlanan araçlarla hizmetin ifa yerlerine getirilecektir. Tüm taşıma ve nakliyeden yüklenici sorumlu olacaktır (personel dahil). Yemeklerin pişirilmesi, dağıtılması ve bulaşıkların yıkanması teknik şartnamedeki hükümlere göre gerçekleştirilecektir. … 11.30. Et ve et ürünleri, tavuk, ciğer, süt ve süt ürünleri, kahvaltılıklar vb. sıcaktan etkilenecek tüm yiyecekler, hastaneye koruma soğukluğunu muhafaza edecek 'frigofirik' veya soğuk hava tertibatlı arabalarda getirilecektir. Bu taşıma vasıtalarında da ısıölçer bulundurulacak ve soğuk zincirleri bozulmadan nakledilmeleri sağlanacaktır (özellikle yaz aylarında trafik vb. nedenlerle nakilde gecikmeler olabileceği de göz önüne alınarak kontrollü getirilmeleri yüklenicinin sorumluluğundadır)…” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Ulaşım ve Nakliye” başlıklı 13’üncü maddesinde “13.1. Yüklenici işin yürütülmesi sırasında gerekli her türlü ulaşım ve nakliye aracını ve personelini, kendisi temin edecek ve idareden hiçbir nedenle taşıt ve personel talebinde bulunmayacaktır. Hizmet sunumunda ek hizmet binalarının dahil edilmesi durumunda, dağıtılacak yemeklerin taşımasında kullanılacak olan nakliye araçlarının; minibüs tipi, 10 yaşından büyük olmayan araçlarla, hizmeti aksatmayacak şekilde yeterli kapasitede ve yemeklerin soğuk-sıcak zincirini bozmamak kaydıyla uygun nitelikte olacaktır. Kaza, arıza v.b. söz konusu sistemde aksaklık oluşması durumunda yüklenici hastane idaresi ile iletişime geçerek idarenin onayladığı şekilde hizmetin devamını sağlayacak olup; aksi halde doğabilecek her türlü zarardan yüklenici sorumludur.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 36 (OtuzAltı) aydır.” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan Tasarı'nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde İdari Şartname’nin 43’üncü maddesindeki düzenlemenin aynısı yer almaktadır. İhale dokümanından; fiyat farkı katsayılarından akaryakıtın ağırlık oranının (b1) 0,001 olarak belirlendiği, yüklenicinin işin yürütülmesi sırasında gerekli her türlü ulaşım ve nakliye aracını kendisinin temin etmesi masrafının yükleniciye ait kılındığı, dağıtılacak yemeklerin taşımasında kullanılacak nakliye araçlarının minibüs tipi ve 10 yaşından büyük olmayan araçlar olmasının istendiği, öğünlere ait tüm yemeklerin tek seferde thermoboxlarda yüklenici tarafından sağlanan araçlarla hizmetin ifa yerlerine getirilmesi zorunluluğu yüklenerek tüm taşıma ve nakliyeden yüklenicinin sorumlu tutulduğu, et, süt, tavuk, ciğer gibi sıcaktan etkilenecek tüm yiyeceklerin hastaneye koruma soğukluğunu muhafaza edecek 'frigofirik' veya soğuk hava tertibatlı arabalarda getirilmesi şartı koşulduğu, depo görevlisinin kendisine yüklenici tarafından ihdas edilen araçla personel, yemek, kahvaltı, malzeme ve benzeri ürünlerin istenilen yerlere nakledilmesini sağlamakla görevlendirildiği, Gülbahar Semt Polikliniği, Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi, Kağıthane Eğitim Aile Sağlığı Merkezi ve İstanbul Adalet Sarayı Çağlayan Adliye Polikliniği adreslerinde günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacağı ve işin süresinin 36 ay olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde, tüm katsayıların toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekli olup; bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayılarının belirlenmesi, tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğunun kabul edilmesi, malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdilerin (b3) asli unsur olarak belirlenebilmesi, hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin İdari Şartname ve Sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması ve sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Anılan mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi yetki ve sorumluluğunun tamamen idarede olduğu, nitekim idarenin de bu doğrultuda akaryakıt girdisinin ağırlık oranını 0,001 belirleyerek takdir yetkisini bu yönde kullandığı, idarece mevzuatta tanınan yetki sınırları içinde yapılan bu belirlemenin bir yerindelik denetimine tabi tutulamayacağı, kaldı ki ihale dokümanında gerçekleştirdiği söz konusu katsayı düzenlemesinin hukuki ile mali tüm sonuçlarını idarenin kendisinin üstleneceği açık olduğundan iddia yerinde bulunmamıştır. 6) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Yiyecek Maddelerinin Özellikleri” başlıklı EK-7 maddesinde “ET (DANA) Taze kesim olacak, gövdeler 4'e bölünmüş, rengi pembe kırmızıya yakın, kıvamı sert, kendine has görünüş ve kokusunda olacaktır. … But olarak gelen etlerin her birinin ağırlığı 40 kg dan az olmayacak. 40 kg az olanlar kabul edilmeyecektir. Kaburga eti tek başına kol olmadan gelmeyecektir. … Her karkas eti ağılığı 200 ile 350 kg ağırlığı arasında olacaktır. … Karkas halinde gelen etlerin kemiklerinin sıyrılma işlemi hastane mutfağında firmanın kendi elemanı tarafından yapılacak, yemeğin çeşidine göre et işlenecektir.(kıyma, kuşbaşı vb.) … TAVUK ETİ … Tavuklar, göğüs/bonfile, kalçalı but, baget, pirzola vb. olarak alınacaktır. ... BALIK ETİ Taze balığın gözleri parlak, lekesiz, solungaçları kırmızımsı pembe, pulları dik, yüzgeçleri diri, kasları sert ve esnek durumda, etine parmak basılınca iz kalmayan, kendine özgü renk ve kokuda olmalıdır. … Satın alınan balıklar temizlenmiş olacaktır." … Donmuş alabalık ve palamutta fileto şeklinde hazırlanarak teslim edilecektir.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin EK-6 maddesinde “Malzemelerin Çiğ Olarak Cins ve Miktarlarını Gösterir Liste”si yer almaktadır. Söz konusu listedeki yemek tabloları incelendiğinde; püreli rosto et, tas kebabı, çoban kavurma ve et sote gibi et yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan dana etinin kemikli ve 120 gram; tavuk döner pilav, mantarlı tavuk biftek, sebzeli fırın tavuk, tavuk sote, mantarlı tavuk sote, terbiyeli tavuk haşlama ve fırın tavuk köfte gibi tavuk yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan tavuk göğüs etinin kemiksiz ve 120 gram; fırın tavuk yemeğinin malzemeleri arasında yer alan tavuk bagetin kemikli ve 140 gram; ızgara tavuk pirzola yemeğinin malzemeleri arasında yer alan tavuk pirzola etinin kemikli ve 140 gram; balık kızartma, balık buğulama ve fırın balık gibi balık yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan balığın ise 140 gram olacağının düzenlendiği görülmüştür. İhale dokümanı düzenlemelerinden; “et (dana)” başlığı altında, karkas halinde gelen etlerin kemiklerinin sıyrılma işleminin hastane mutfağında yüklenicinin kendi elemanı tarafından yapılacağının belirtilmesiyle etlerin kemikli olarak teslim alınacağı; “tavuk eti” başlığı altında, tavukların göğüs/bonfile, kalçalı but, baget, pirzola vb. çeşitlerine göre kemikli veya kemiksiz olarak tedarik edileceği; “balık eti” başlığı altında ise satın alınan balıkların genel olarak temizlenmiş olacağı düzenlenmekle birlikte, balık türlerinden donmuş alabalık ve palamudun özel olarak fileto şeklinde hazırlanarak teslim edileceği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda; et yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan dana etinin kemikli ve 120 gram; bazı tavuk yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan tavuk göğüs etinin kemiksiz ve 120 gram, tavuk bagetin kemikli ve 140 gram, tavuk pirzola etinin kemikli ve 140 gram; balık yemeklerinin malzemeleri arasında yer alan balığın ise 140 gram olacağı düzenlenmiştir. İdarece; ihale konusu işin niteliği, menü planlaması ve hizmetten yararlanacakların beslenme ihtiyaçları esas alınarak et yemeklerinde kullanılacak dana etinin kemikli, tavuk yemeklerinde ise yemeğin türüne göre tavuk etinin kemikli veya kemiksiz olacağının belirlenmesi ile gramajlarında farklılaşmaya gidilebileceği düşünülmektedir. Öte yandan, balık yemeklerine ilişkin olarak ise, malzeme listelerinde sadece "balık 140 gram" ibaresi yer almakla birlikte, doküman bir bütün olarak değerlendirildiğinde balıkların genel olarak temizlenmiş olacağının öngörüldüğü, yalnızca donmuş alabalık ve palamutta "fileto şeklinde hazırlanarak teslim edilecektir" düzenlemesine yer verildiği, buradan hareketle donmuş alabalık ve palamut dışındaki balık türleri için fileto zorunluluğu bulunmadığı ve bu balıklar dışındaki balıkların genel temizleme kriterlerine uygun olarak teslim edilmesinin yeterli olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 7) Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik’in Engellilerin çalıştırılamayacağı işler” başlıklı 19’uncu maddesinde “(1) Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz. (2) engelliler, sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen işlerde çalıştırılamaz.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şhir Hastanesi ve Ek Hizmet Binaları İle Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi İçin 36 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı İhalesi…” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Gıda Mühendisi (Brüt Asgari ücretin %120 fazlası) 1 kişi Gıda Teknikeri (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 1 kişi Aşçı (Brüt Asgari ücretin %50 fazlası) 4 kişi Aşçıbaşı (Brüt Asgari ücretin %110 fazlası) 1 kişi Aşçı Yardımcısı (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 3 kişi Depo Görevlisi (Brüt Asgari ücretin %30 fazlası) 2 kişi Garson (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 39 kişi Kasap (Brüt Asgari ücretin %30 fazlası) 1 kişi Bulaşıkçı (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 7 kişi Temizlik Personeli (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 3 kişi Meydancı (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 3 kişi Engelli Personel (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 2 kişi …” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Hizmetin Tanımı” başlıklı 1’nci maddesinde “…T.C Sağlık Bakanlığı İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlığına bağlı tüm birimlerde Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ile bağlı bulunan ek hizmet binaları ile Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi ve açılacak olan tüm birimlerde, çalışan ve çalışacak olan kadrolu hastane personeline, nöbetçi personele, kurum içinde zorunlu staj dahilinde çalışan stajyerlere, hastanede çalışan ve şartnamesinde belirtilen yüklenici personellerine; yatarak tedavi gören hasta, ve refakatçilerine, resmi tatil günleri dahil İdarenin öngördüğü ilkeler doğrultusunda haftanın 7 (yedi) günü, kahvaltı, yemek, diyet yemeği, ara öğün v.b hizmeti verilmesini ve hizmet süresince yapılması gerekli (malzeme ve personel giderleri dahil) hazırlanması, pişirilmesi, dağıtılması, toplanması, bulaşıkların yıkanması kullanılan alanların temizlenmesi, bakım-onarım, atıkların toplanması ve atılması, servis ve dağıtım hizmetlerini hijyen ve sanitasyon kurallarına ve konu ile ilgili Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygun şartlarda gerçekleştirilmesini sağlamaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Hizmet Kapsamında Çalıştırılacak Personel ve Görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “…6.18. Garsonun Görevleri: 6.18.1. Mutfaktan yataklı servislere gönderilen her türlü yiyecek ve içeceği eksiksiz alarak yemeklerin servis kurallarına uygun biçimde, zamanında dağıtılmasını sağlamak. Yemek dağıtımı bitiminde görev yerinin temiz bırakılmasını, artıkların uygun çöp poşetleriyle çöpe atımını ve bulaşıkların bulaşıkhanede yıkanmasını sağlamak 6.18.2 Yemek dağıtımını servis sorumlu hemşiresi refakatinde, rasyonlara uygun olarak, diyet ve normal yemek alan hastaların isim listelerine göre yapmak ve dağıtılan yemeklerin miktarlarının teknik şartnameye uygun olmasını sağlamak. 6.18.3 Servis esnasında sıcak yemeklerin soğumasını önleyici tedbirler almak. 6.18.3 Yemek dağıtımı bitiminde görev yerinin temiz bırakılmasını, artıkların uygun çöp poşetleriyle çöpe atımını ve bulaşıkların bulaşıkhanede yıkanmasını sağlamak. 6.18.4 En az ilkokul mezunu, bonservisli ve en az 1 yıl iş deneyimli olacaklardır. 6.19. Bulaşıkçı Görevlileri: 6.19.1. En az okuryazar veya ilkokul mezunu olmalıdır. 6.19.2. Yemekhane ve mutfakta bulunan bulaşıkların yıkanmasından sorumludur. 6.21. Temizlik Personeli Görevleri: 6.21 1.. En az okuryazar veya ilkokul mezunu olmalıdır 6.21.2. Yemekhane ve mutfakta bulunan alanların temizliğinden sorumludur. 6.22. Engelli Personeller: 6.22.1. Garsonların, bulaşıkçıların ve temizlik görevlilerin yaptığı görevleri yapmakla görevlidirler. 6.22.2. En az ilkokul mezunu veya okuryazar olmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanından şikayete konu 36 aylık malzeme dahil yemek hizmeti alımı işi kapsamında 12 farklı unvanda toplam 63 personelin çalıştırılacağı, bu çalışanlar arasında brüt asgari ücretin %20 fazlası ücretle 39 garson, brüt asgari ücretin %20 fazlası ücretle 7 bulaşıkçı, brüt asgari ücretin %15 fazlası ücretle 3 temizlik personeli ve brüt asgari ücretin %15 fazlası ücretle 2 engelli personelin yer aldığı, ayrıca yemek hizmetinin hazırlanması, pişirilmesi, dağıtılması, toplanması, bulaşıkların yıkanması, kullanılan alanların temizlenmesi, bakım-onarımı ile atıkların toplanması ve atılması işlerinin bu personel vasıtasıyla yerine getirileceği, dokümanda tüm personel unvanlarının görevlerinin de tek tek belirtildiği, bu doğrultuda engelli personelin garsonların, bulaşıkçıların ve temizlik görevlilerinin yaptığı görevleri yapmakla görevlendirildiği anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; işverenlerin çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlayacakları, bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacaklarının Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamayacağı gibi engelliler sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen işlerde çalıştırılamayacaktır. Nitekim, engelli personelin çalışacağı alanların kanun ve sağlık kurulu raporu ile sınırlandırıldığı, bu çerçevede idarece dokümanda yapılan düzenlemenin ise genel nitelikte kaldığı, öngörülen ücret skalası dikkate alındığında söz konusu engelli personelin ağırlıklı olarak temizlik personeli unvanı altında istihdam edileceği, diğer garsonluk ve bulaşıkçılık gibi görevlerin ise tamamen kendilerine yaptırılmayarak yalnızca bu unvanların temizliğe yansıyan kısımlarında görevlendirilebilecekleri değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır. 8) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; … d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartnamenin Hizmetin İfa Yeri başlıklı 2. maddesinde belirtilen adresler” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. … RESMİ TATİLDE ÇALIŞTIRILACAK PERSONELLER; Gıda Mühendisi (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma (Brüt Asgari ücretin %120 fazlası) 15 gün Gıda Teknikeri (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 30 gün Aşçıbaşı (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %110 fazlası) 45 gün Aşçı (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %50 fazlası) 45 gün Aşçı Yardımcısı (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %40 fazlası) 45 gün Depo Görevlisi (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %30 fazlası) 45 gün Garson (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 495 gün Bulaşıkçı (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %20 fazlası) 180 gün Temizlik Personeli (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 90 gün Meydancı (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma) (Brüt Asgari ücretin %15 fazlası) 90 gün…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Hizmetin Tanımı” başlıklı 1’nci maddesinde “… T.C Sağlık Bakanlığı İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlığına bağlı tüm birimlerde Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ile bağlı bulunan ek hizmet binaları ile Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi ve açılacak olan tüm birimlerde, çalışan ve çalışacak olan kadrolu hastane personeline, nöbetçi personele, kurum içinde zorunlu staj dahilinde çalışan stajyerlere, hastanede çalışan ve şartnamesinde belirtilen yüklenici personellerine; yatarak tedavi gören hasta, ve refakatçilerine, resmi tatil günleri dahil İdarenin öngördüğü ilkeler doğrultusunda haftanın 7 (yedi) günü, kahvaltı, yemek, diyet yemeği, ara öğün v.b hizmeti verilmesini ve hizmet süresince yapılması gerekli (malzeme ve personel giderleri dahil) hazırlanması, pişirilmesi, dağıtılması, toplanması, bulaşıkların yıkanması kullanılan alanların temizlenmesi, bakım-onarım, atıkların toplanması ve atılması, servis ve dağıtım hizmetlerini hijyen ve sanitasyon kurallarına ve konu ile ilgili Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygun şartlarda gerçekleştirilmesini sağlamaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Hizmetin İfa Yeri” başlıklı 2’nci maddesinde “Aşağıda belirtilen Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ve ek hizmet binaları ile Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi binalarında olacaktır. Sıra No Sağlık Tesisi/Hastane Adı Bağlı Birim/Ünite Adı(varsa) Ulaşım/Dağıtım 1 Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Ana Bina Mutfak+Yemekhane 2 Gülbahar Semt Polikliniği GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Ek Hizmet Binası Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Kağıthane Eğitim Aile Sağlığı Merkezi GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK 3 Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi İstanbul Adalet Sarayı Çağlayan Adliye Polikliniği GÜNDE 1 DEFA YEMEK DAĞITIMI YAPILACAK Ana Bina Yemekhane .” düzenlemesi yer almaktadır. Doküman düzenlemelerinden, ihale konusu işin yapılacağı yerin Teknik Şartname’nin Hizmetin İfa Yeri başlıklı 2’nci maddesinde belirtilen adresler olduğu, hizmetin ifa yerlerinden Gülbahar Semt Polikliniği Ek Hizmet Binası, Hürriyet Aile Sağlığı Merkezi, Kağıthane Eğitim Aile Sağlığı Merkezi ve İstanbul Adalet Sarayı Çağlayan Adliye Polikliniği olmak üzere dört dış birime günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacağının düzenlendiği, resmi tatilde de çalışma yapılacağının ve hizmetin resmi tatil günleri dahil haftanın 7 (yedi) günü kahvaltı, yemek, diyet yemeği ve ara öğün hizmetlerinin verilmesini kapsadığı anlaşılmaktadır. Şikâyete konu Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde yer alan tabloda dört dış birim için sadece “günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacak” bilgisine yer verilerek bu birimlerin çalışma günlerine yönelik sınırlayıcı başka bir kurala verilmediği; dolayısıyla günde 1 defa yemek dağıtımı yapılacak yerlerde de haftanın 7 günü kesintisiz şekilde yemek hizmetinin sunulacağının açık olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır. 9) Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir…” hükmü, Teknik Şartname’nin “Hizmetin İfa Yeri” başlıklı 2.1 maddesinde “…Hizmetin yukarıda belirtilen yerlerde ifa edilmesi öngörülmekle birlikte, ihale veya uygulama sürecinde, yeni sağlık tesislerinin eklenmesi, sağlık tesisine bağlı yeni ünitelerin eklenmesi veya adres değişikliği halinde, yükleniciye ek maliyet getirmeksizin, yeni sağlık tesisi ve ünitelerle yeni adreslerde hizmet İfa edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilecektir. Şikâyete konu düzenleme ile idarece ihale veya uygulama sürecinde yeni sağlık tesislerinin veya ünitelerin eklenmesi ya da adres değişikliği yapılması durumunda, yükleniciye ek bir maliyet öngörülmeksizin hizmetin yeni adreslerde ifa edilmesinin amaçlandığı, idarenin bu düzenleme ile hizmetin sürekliliğini ve kesintisiz olarak yürütülmesini hedeflediği, nitekim sözleşme sürecinde ortaya çıkabilecek bu tür öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, bu durumun 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde birim fiyat sözleşmeler için öngörülen %20’lik yasal iş artışı limiti ve usulleri çerçevesinde yerine getirilmesinin mümkün olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır. 10) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler" başlıklı 78’inci maddesinde “…78.7. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 28.md.; Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./41. md.) İdarelerce yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak, çalıştırılacak personel için brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası ücret belirlenebilecek; ancak “brüt asgari ücretin işverene maliyetinin (%) fazlası” şeklinde bir belirleme yapılmayacaktır… …. 78.3.1. (Ek madde: 18/05/2024-32550 R.G/37. md., yürürlük: 15/06/2024) Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır…” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Gıda Mühendisi (Brüt Asgari ücretin %120 fazlası) 1 kişi … RESMİ TATİLDE ÇALIŞTIRILACAK PERSONELLER; Gıda Mühendisi (Resmi ve Dini Bayramlarda Çalışma (Brüt Asgari ücretin %120 fazlası) 15 gün…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Uzman Personel'in (Gıda Mühendisi) Görevleri” başlıklı 6.11’inci maddesinde “6.11.1. Hastane çalışanları ve hastaların tüketimine sunulacak olan her türlü gıda ürününün gramaja uygun, leziz, yeterli besin değerine sahip ve sağlıklı bir şekilde tüketilmeye hazır hale getirilmesi için malzemelerin teslim alınmasından pişirilmesine ve tüketilmesine kadar tüm aşamalarda gerekli tedbirleri alır. 6.11.2. Hastane idaresi ve hastanenin diyetisyenleri ile diyalog halinde bulunarak uygun beslenme standartları ve özellikleri ile hastanenin yiyecek ve sağlık politikasını doğru yorumlamak, bütün hasta, refakatçi ve personel için optimum beslenme standartlarının devam etmesini sağlamaktan sorumludur. Yemeklerin servis esnasında uygun sıcakta olması için gereken tedbirleri alır. 6.11.3. Mutfak ve yemekhane hizmetlerinin düzenli ve verimli bir şeklide yürütülmesini sağlar ve kontrol eder. 6.11.4. Erzak, eşya ve malzemenin iyi bir şekilde korunmasını, bozulan-zarara uğrayan sağlığı tehdit edici hale gelenlerin bertaraf edilmesini sağlar. 6.11.5. Yemekhane ve mutfakta meydana gelebilecek kazalara karşı Hastane Sivil Savunma Uzmanı ile birlikte gerekli tedbirleri alır ve kontrollerini yapar. 6.11.6. Çalışmalarında idareye karşı sorumludur. İdare ile yüklenici arasındaki iletişimi sağlar. 6.11.7. Mutfak ve yemekhanelerin temizliği, elemanların çalışma düzeni, temizliği, soyunma odalarının temizliği, çöplerin döküm aşamasına kadar her anı kontrol edecektir. 6.11.8. Gıda mühendisi dışarıda giydiği ayakkabılarla mutfak içerisinde dolaşmayacak, mutlaka sabo terlik giyecektir. Ayrıca bone, maske takacak ve beyaz önlük giyecektir. Gıda mühendisinde de Hijyen Eğitimi ile ilgili gerekli şartlar aranacaktır. 6.11.9. Personel yemekhanelerinde, yemek dağıtım saatlerinde yemek dağıtım hizmetlerinin düzenli yürütülmesinden sorumlu olup; özellikle öğlen yemek servisinde personel yemekhanelerinde bulunmaları gerekmektedir. En az 2 (iki) yıllık iş deneyimine sahip olmalıdır. 6.11.10. Üniversitelerin 4 yıllık Gıda Mühendisliği bölümünden mezun olduğunu gösterir diplomalı olmalıdır. Hizmet sunumunda çalışanlara gerekli eğitimleri vermelidir. 6.11.11. Hizmetin ifasında İdare, Muayene Kabul Komisyonu ve Kontrol Teşkilatı ile yüklenici arasındaki irtibatı sağlar. Çalışan tüm personelin görev yetki ve sorumluluklarını yürürlükteki mevzuat ve bu şartname hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla belirler ve görevlerini düzenli ve verimli bir şekilde yapmalarını sağlar. 6.11.12. Bu şartnamede belirtilen hizmetlerin yerine getirilmesi için gerekli tüm organizasyonları yapar ve aylık cetveller halinde hastanenin Kontrol Teşkilatına sunar. Çalışmalarında Yemek Hizmeti Kontrol Teşkilatına karşı sorumludur. 6.11.13. Yükleniciye, yer teslimi yapıldıktan sonra Gıda Mühendisi, yüklenici yetkilisi olarak idareye yazılı olarak bildirecektir. Yüklenici yetkilisi olarak belirtilen personelin değişikliği durumunda yeni yüklenici yetkilisi (Gıda Mühendisi) bilgileri idareye yazılı olarak bildirilecektir.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Yemek Hizmetleri Sunumuna İlişkin Hususlar” başlıklı 11’inci maddesinde “…11.31 Hastanede dağıtılan tüm yiyecek ve içeceklerin, su, ekmek, etler, süt ve süt ürünleri vb; vasıfları, dağıtımları, üretimleri, ambalajlanmaları, depolanmaları ve saklanma koşulları ile etiketlenme, işaretlenmeleri, etiket bilgileri ve tanımları, raf ömrü, üretim ve son tüketim tarihleri, gıdaların taşınmaları, numune alma ve analiz metotları Türk Gıda Kodeksinde belirtildiği şekilde ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliklerine uygun olarak yapılacak ve bu şartların yerine getirilmesinden yüklenici gıda mühendisi sorumlu olacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır. Doküman düzenlemelerinden, gıda mühendisi unvanlı personel için brüt asgari ücretin %120 fazlası ücret öngörüldüğü ve bu kadro için 1 kişi istihdam edileceğinin belirtildiği, çalışmalarında idareye karşı sorumlu olduğu, idare ile yüklenici arasındaki iletişimi sağladığı, çalışmalarında Yemek Hizmeti Kontrol Teşkilatına karşı sorumlu olduğu, yer teslimi yapıldıktan sonra yüklenici yetkilisi olarak idareye yazılı olarak bildirileceği, personel değişikliği durumunda yeni yüklenici yetkilisi (Gıda Mühendisi) bilgilerinin idareye yazılı olarak bildirileceği, hastanede dağıtılan tüm yiyecek ve içeceklerin, su, ekmek, etler, süt ve süt ürünleri vb; vasıfları, dağıtımları, üretimleri, ambalajlanmaları, depolanmaları ve saklanma koşulları ile etiketlenme, işaretlenmeleri, etiket bilgileri ve tanımları, raf ömrü, üretim ve son tüketim tarihleri, gıdaların taşınmaları, numune alma ve analiz metotlarının Türk Gıda Kodeksinde belirtildiği şekilde ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliklerine uygun olarak yapılacağı ve bu şartların yerine getirilmesinden yüklenici gıda mühendisinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. İhale mevzuatı uyarınca; idarelerce yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak, çalıştırılacak personel için brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası ücret belirlenebilmektedir. Bu doğrultuda, idarece gıda mühendisi ücretinin asgari ücretin %120 fazlası olarak belirlendiği görülmüştür. Kaldı ki söz konusu asgari ücretin %120 fazlası tutarındaki ücretin, TMMOB Gıda, Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odası tarafından 01.01.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, "Çalıştırılması Zorunlu Personel" unvanı ile tam zamanlı çalışacak üyeleri için net 87.500,00 TL olarak belirlenen (yol, yemek, kıdem gibi ödemeler hariç) ücretten yüksek olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır. 11) Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Yiyecek Maddelerinin Özellikleri” başlıklı EK-7 maddesinde “ET (DANA) … Her karkas eti ağılığı 200 ile 350 kg ağırlığı arasında olacaktır. Hayvanların kesim yaşı 1,5-3 yaş aralığında olacaktır. Kemik oranı %20’yi geçmeyecektir.…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “…Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 36 aydır…” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece kesilecek hayvanların yaşının 1,5-3 aralığında bulunmasının, kemik oranının %20’yi geçmemesinin ve her karkas etin ağırlığının 200 ile 350 kg arasında olmasının istenildiği ve sözleşmenin ifa süresinin 36 ay olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Kesimi yapılmış bir büyükbaş hayvanın iç organları, kafası, derisi ve ayakları ayrıldıktan sonra geriye kalan kemikli gövdesini ifade eden karkas et; idarece belirlenen bu aralığın, kemik oranı %20’yi geçmeyen 1,5 - 3 yaş grubundaki hayvanlardan elde edilebilecek et ve kemik ağırlığı ile uyumlu olduğu değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez. Başvuru dilekçesinde aynı iddia kapsamında birden fazla hususa yer verilmesi halinde bu hususlar Kurum tarafından ayrı birer iddia olarak değerlendirilir…” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurulca başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir. Başvuru sahibinin 2 - 11’inci iddialarına ilişkin alınan Kurul kararına katılmakla birlikte, 1’inci iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre; 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinin ilk fıkrasında “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” hükmü, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde “…engelliler için sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere birlikte yolculuk ettikleri refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanırlar.” hükmü yer almaktadır. Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği’nin “Ücretsiz seyahat hakkından yararlanacak kişiler” başlıklı 4’üncü maddesinde ise “(1) 4736 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanacaklar aşağıda belirtilmiştir: … e) Engelliler için sağlık kurulu raporuyla % 40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin ise kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere beraber seyahat ettikleri refakatçileri…” düzenlenmesine yer verilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’nci maddesinde “78.18. Yemek ve yol gibi ihtiyaçların isteklilerce karşılanmasının öngörülmediği durumlarda ise idari şartnamelerde bunlara ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmayacak ve sözleşmenin uygulanması sırasında yükleniciden çalışanlara ait bu tür giderleri karşılaması istenmeyecektir. … İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. … YOL BEDELİ: Söz konusu ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personellerin yol ücreti yüklenici tarafından 26 (yirmi altı) gün üzerinden nakdi olarak karşılanacaktır. Günlük Brüt Yol Ücreti:114,28 Türk Lirası'dır. Yol ücretleri için belirlenen aylık günlük süreler fiyat teklifinin verilmesinde uygulama birliğinin sağlanması için tespit edilmiş olup, sözleşmenin uygulanması sırasında hak ediş ödemelerinde, çalışılmayan günler, raporlu ve yıllık izinli olduğu günler için yol bedelleri hak ediş bedellerinden düşülerek ödeme yapılacaktır. İlgili mevzuat uyarınca toplu taşıma hakkından ücretsiz faydalanan engelli personele ayrıca yol ücreti ödemesi yapılmayacaktır…. ” düzenlemesi yer almaktadır. 4736 sayılı Kanun’da yer alan hüküm ve anılan Yönetmelik düzenlemeleri uyarınca, belirlenen engellilik oranını taşıyan ve bunu sağlık kurulu raporu ile belgelendiren engellilerin demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanabilecekleri anlaşılmaktadır. 4736 sayılı Kanun’da yer alan hüküm ile engellilere yönelik pozitif ayrımcılık yapılması politikasının bir yansıması olarak, belirlenen engellilik oranını taşıyan ve bunu sağlık kurulu raporu ile belgelendiren engellilere servet ve gelir düzeylerine bakılmaksızın şehir içi ve şehirlerarası toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanabilme imkanı sağlandığı görülmektedir. Nitekim bu politikanın bir başka yansıması olarak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi hükmü uyarınca kamu ve özel sektör iş yerlerinde belirli oranda engelli işçi çalıştırma zorunluluğu getirilmiştir. İdari Şartname’de yapılan ve yukarıda yer verilen düzenlemeden ihale konusu işte çalıştırılacak personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yol bedelinin engelli personele ödenmeyeceği anlaşılmaktadır. İdari Şartname’de yapılan düzenleme ile diğer personele ödenmesi öngörülen nakdi yol yardımından engelli personelin yararlandırılmaması, farklı nedenlerle toplu taşıma hizmetini kullanamayacak engelli personel aleyhine bir ayrımcılığa yol açacağı, 4736 sayılı Kanun hükmü ile getirilen bir pozitif ayrımcılık kuralının idari bir işlemle etkisiz hale getirilmesi anlamına geleceği, her ne kadar engelli personel için yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanma olanağı mevcut olsa da, bu personelin işe geliş gidişlerde toplu taşıma kullanma zorunluluğu bulunmadığı ve ihale dokümanında engelli personel haricinde çalışacak personel için nakdi yol giderinin ödeneceğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu düzenlemenin anılan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemiz ile Kurul çoğunluğunca bu iddiaya ilişkin alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.