KİK Kararı 2026/UY.I-1833

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/026 Gündem No: 86 Karar Tarihi: 03.07.2026 Karar No: 2026/UY.I-1833 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Cuma Yaman - İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. İş Ortaklığı, İHALEYİ YAPAN İDARE: Diyarbakır Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/506604 İhale Kayıt Numaralı “ Diyarbakır İli Kayapınar-Yenişehir-Sur-Bağlar İlçelerine Yapılacak 4 Adet Okul Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Diyarbakır Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 17.04.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Diyarbakır İli Kayapınar-Yenişehir-Sur-Bağlar İlçelerine Yapılacak 4 Adet Okul Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Cuma Yaman - İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. İş Ortaklığının 25.05.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.06.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.06.2026 tarih ve 217346 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.06.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1475 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyetinde nakliye gideri hesaplanmış olmasına rağmen, idarece nakliye giderinin yaklaşık maliyetin %80’lik kısmının tespitinde dikkate alınmadığı, bu nedenle açıklanması istenen iş kalemlerinin yanlış belirlendiği, 2) İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının aşağıda sayılan hususlarda mevzuata uygun olmadığı; a) İhale üzerinde bırakılan isteklinin metraj hesaplarının idare metrajlarına göre istekli lehine avantaj sağlayacak şekilde düşük tutulduğu ve bu suretle teklif bedelinin gerçeği yansıtmayan şekilde oluşturulduğu, eksik gösterilen metrajların parasal tutarının teklif bedeline eklenmesi hâlinde teklif sıralamasının değiştiği, b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklamalara aykırı şekilde ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında işçilik birim fiyatı öngörüldüğü, c) Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan yaklaşık maliyet cetvelleri, analizler, nakliye hesaplamaları ve üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri birlikte değerlendirildiğinde; belgelerde aritmetik hata ve yuvarlama hatalarının bulunduğu, bu hatalar nedeniyle analiz sonuçlarının yaklaşık maliyet cetveline yanlış yansıtıldığı ve teklif bedeli ile analizler sonucunda ulaşılması gereken toplam tutar arasında uyumsuzluk oluştuğu, Ayrıca idarece verilen standart analiz formatında yer alan girdi cins ve miktarlarının değiştirildiği, analiz girdilerinin özellikle miktar yönünden istekli lehine fiyat avantajı sağlayacak şekilde düşürüldüğü, idarece belirlenen standart analiz formatlarının bağlayıcı olduğu ve bu formatlarda yer alan girdi miktarlarının değiştirilmesinin mümkün bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu açıklamaların mevzuata uygun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, Kamu ihale mevzuatı uyarınca, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını idarece belirlenen standart formatlara uygun şekilde sunmaları gerektiği; bu kapsamda, analiz girdilerinin değiştirilmesinin, yalnızca bir hesap hatası olmayıp doğrudan standart forma aykırılık teşkil ettiği, diğer yandan aritmetik hatalardan bağımsız olarak analiz girdilerinin değiştirilmesi suretiyle hesaplama sistematiğinin bütünüyle farklılaştırıldığı, Analiz girdilerinin idare tarafından verilen standartlardan farklılaştırılması, girdi miktarlarının değiştirilmesi suretiyle maliyetin düşürülmesi, analiz sonuçları ile teklif bedeli arasında uyumsuzluk bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu açıklamaların mevzuata uygun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, ç) Başvuru konusu ihalenin ilan tarihinin 25.03.2026 olduğu dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılacak rayiç ve birim fiyatların ihale ilan tarihi itibarıyla güncel olması gerektiği, buna rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından analizlerde 2026 yılı Mart dönemi güncel fiyatları yerine 2026 yılı Ocak dönemi ve daha önceki dönemlere ait güncelliğini yitirmiş birim fiyatların esas alındığı, bu suretle maliyet bileşenlerinin gerçeği yansıtmayacak şekilde düşük hesaplandığı, d) Aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde düzenlenen kâr, genel gider ve asgari tutar hükümlerine aykırı olduğu, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerde eklenmesi zorunlu olan en az %10 oranındaki yüklenici kârı ve genel gider tutarının öngörülmediği, bahse konu oranın Tebliğ’de belirlenen asgari sınırın altında kaldığı, açıklama istenilmeyen iş kalemleri bakımından da Tebliğ hükümlerine aykırı hesaplama yapıldığı, Ayrıca açıklama istenilmeyecek analiz girdileri kapsamında bazı analiz girdileri için 0,01 TL’nin altında birim fiyat öngörüldüğü, ayrıca bu girdilerde birim fiyat ile miktarın çarpılması sonucu elde edilen tutarın da 0,01 TL’nin altında kaldığı, e) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde malzeme ve işçilik bedellerinin ayrı gösterildiği, ancak bu fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan tutanaklarda işçilik veya montaj bedeline ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, Ayrıca fiyat tekliflerinde yer alan ölçü birimlerinin tutanaklarda bulunmadığı, bu nedenle fiyat teklifleri ile dayanak belgeler arasında bağ kurulmasının mümkün olmadığı ve söz konusu belgelerin karşılaştırılabilir, doğrulanabilir ve denetlenebilir nitelik taşımadığı, ölçü birimi bulunmayan tutanaklar üzerinden, fiyat teklifinde belirtilen tutarın hangi miktar ve hangi birim üzerinden oluştuğunun net olarak belirlenemediği, bu durumun, aşırı düşük teklif açıklamalarının temelini oluşturan maliyet hesaplarının doğrulanmasını imkânsız hale getirdiği, f) Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile bunlara dayanak teşkil eden tutanakların mevzuatta öngörülen şekil ve içerik şartlarını taşımadığı, fiyat teklifleri üzerinde bulunması zorunlu olan ibarelerin yer almadığı, yazılan ibarelerin gerçeği yansıtmadığı, fiyat tekliflerinde dayanak tutanaklara ait tarih ve sayı bilgilerinin bulunmadığı, yer verilen bilgilerin tutanaklarla uyumsuz olduğu, fiyat teklifi ekinde sunulması gereken bazı tutanakların eksik sunulduğu veya hiç sunulmadığı, defter tasdik bilgilerinin yer almadığı, tarihlerin fatura dönemleri ile uyumsuz olduğu, üç aylık dönem bilgilerinin eksik veya hatalı olduğu, fatura bilgileri tablosunda faturayı düzenleyen veya fatura düzenlenen kişiye ait vergi kimlik numaralarının belirtilmediği ve fiyat teklifine konu mal miktarları bakımından Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen asgari alım/satım miktarı şartının sağlanmadığı, g) 10.160.1026 poz numaralı motorin girdisine ilişkin olarak, motorin fiyatının ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki dönemde EPDK tarafından yayımlanan fiyatlar esas alınarak belirlenmesi gerekirken bu hususa uyulmadığı, kullanılan fiyatın herhangi bir resmî kaynağa dayandırılmadığı ve kullanılan fiyatın dayanağını destekleyen herhangi bir belge sunulmadığı, ğ) Özel iş kalemlerinden konferans salonu koltuğu temini ve montajı, suni çim halı uygulaması ile kamu kurum ve kuruluş pozlarına ait analizlerdeki C 16/20, C 25/30 ve C 30/37 hazır beton harcı, çelik hasır, beton çelik çubuğu ve asansör başta olmak üzere açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan fiyat tekliflerinin gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı ve mevzuata uygun biçimde oluşturulmadığı, Söz konusu fiyat tekliflerinin dayanağı olan faturaların ihale ilan tarihi ile ihale tarihinden sonra ihaleye özgü olarak düzenlendiği, bu faturaların büyük bir bölümünün açıklamaya konu iş kalemleriyle doğrudan bağlantılı olmayan farklı malzemelere ait olup yalnızca uyarlama yapılarak açıklama istenilen iş kalemlerine dayanak olarak gösterildiği, söz konusu faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) kayıtları üzerinden veya tutanakları düzenleyen Serbest Muhasebeci Mali Müşavirden (SMMM) temin edilerek araştırılması gerektiği, Beyan edilen fatura tarihlerinin gerçeği yansıtmadığı, söz konusu faturaların mevzuatta öngörülen şekilde ihale ilan tarihinden önceki döneme ya da son/önceki üç aylık döneme ait olmadığı hâlde uygunmuş gibi gösterilerek tutanaklara gerçeğe aykırı biçimde yansıtıldığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan fatura bilgileri tablosunda "Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi" sütunundaki mal veya iş tanımlarının açıklama istenen iş kalemlerinin tanım ve kapsamıyla örtüşmediği, farklı mal veya işlere ait faturaların uyarlanarak açıklama istenilen iş kalemlerine dayanak gösterildiği, Fatura bilgileri tablosunda her ne kadar ilgili sütunlarda açıklama istenilen iş kalemlerinin tanımına yer verilmiş olduğu görülmekte ise de, faturanın aslı incelendiğinde söz konusu malzeme veya işin, teklif konusu iş kalemi ile gerçekte örtüşmediğinin anlaşıldığı, beyan edilen faturada, malzeme veya iş bazında ayrıştırılmış bir bedel yerine doğrudan hakediş (toplu iş) bedelinin yer aldığı, hakediş bedeli üzerinden, açıklamaya konu iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tespiti yapılmasının mümkün olmadığı, tutanaklarda yer verilen fatura tutarları ile faturanın aslı üzerinde yer alan toplam bedellerin birbirinden farklı olduğu, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrulanabilirlik ve belgelendirilebilirlik kriterlerini sağlamadığı, Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan tutanaklarda beyan edilen faturalar incelendiğinde; söz konusu faturaların GİB sisteminde kayıtlı olmadığı, kayıtlı olanların ise, e-fatura/e-arşiv fatura olarak düzenlenme tarihi ile sisteme giriş (yüklenme) tarih ve saatlerinin tutanaklarda beyan edilen tarihlerle farklı olduğu, ayrıca faturaların içeriğine ilişkin bilgiler ile tutanaklarda beyan edilen işin/hizmetin nev’inin farklı olduğu, tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunda beyan edilen malzeme miktarlarının gerçekte yaklaşık maliyetteki miktarın 1/20'sinin çok altında olmasına karşın faturadaki miktarların 1/20'ye ulaşacak şekilde gerçeğe aykırı beyan edildiği, Suni çim halı iş kalemine ilişkin fiyat teklifinin dayandığı faturada ölçü biriminin, proje ve ihale dokümanında öngörülen m² yerine rulo ve adet olarak gösterildiği, faturaya konu işin doğrudan suni çim halı temini olmayıp halı saha yapımına ilişkin toplam (komple) iş bedeli niteliğinde olduğu, Açıklanması istenilen C16/20, C20/25 ve C30/37 hazır beton harcı (TS EN 206-1) iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan üçüncü kişi fiyat teklifleri ve bu tekliflere dayanak teşkil eden faturalar incelendiğinde; C16/20 beton harcı (TS EN 206-1) iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan faturada malzeme tanımının “C/16 hazır beton” olarak belirtildiği, ancak ihale dokümanında açıklanması istenilen iş kaleminin açıkça “C16/20 beton harcı (TS EN 206-1)” olarak tanımlandığı, bu nedenle faturada belirtilen beton sınıfının açıklama istenilen iş kaleminde öngörülen beton sınıfı ile teknik olarak birebir örtüşmediği, faturanın ilgili iş kalemini doğrudan tarif etmediği ve karşılamadığı, ayrıca faturada yer alan malzemenin istenilen standartta olup olmadığının açık ve belirgin şekilde ortaya konulamadığı, C20/25 beton harcı (TS EN 206-1) iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan faturada malzeme tanımının “C/25 hazır beton” olarak belirtildiği, ancak ihale dokümanında açıklanması istenilen iş kaleminin açıkça “C20/25 beton harcı (TS EN 206-1)” olarak tanımlandığı, bu nedenle faturada belirtilen beton sınıfının açıklama istenilen iş kaleminde öngörülen beton sınıfı ile teknik olarak birebir örtüşmediği, faturanın ilgili iş kalemini doğrudan tarif etmediği ve karşılamadığı, ayrıca faturada yer alan malzemenin istenilen standartta olup olmadığının açık ve belirgin şekilde ortaya konulamadığı, C30/37 beton harcı (TS EN 206-1) iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan faturada malzeme tanımının “C/37 hazır beton” olarak belirtildiği, ancak ihale dokümanında açıklanması istenilen iş kaleminin açıkça “C30/37 beton harcı (TS EN 206-1)” olarak tanımlandığı, bu nedenle faturada belirtilen beton sınıfının açıklama istenilen iş kaleminde öngörülen beton sınıfı ile teknik olarak birebir örtüşmediği, faturanın ilgili iş kalemini doğrudan tarif etmediği ve karşılamadığı, ayrıca faturada yer alan malzemenin istenilen standartta olup olmadığının açık ve belirgin şekilde ortaya konulamadığı, 35.710.1254 poz numaralı “5 duraklı, 1,00 m/s hızlı, Sınıf I / Sınıf II asansörü (beyan yükü: 1.275 kg, kademesiz hız özelliğine sahip)” iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifi ve bu teklife dayanak olan faturalar incelendiğinde, faturada yalnızca “5 duraklı insan asansörü” ibaresine yer verildiği, ancak ihale dokümanında açıkça belirtilen 1,00 m/s hız, 1.275 kg beyan yükü, asansör sınıfı ve kademesiz hız özelliklerine ilişkin herhangi bir teknik bilginin faturada yer almadığı, bu durumun fatura konusu asansörün açıklama istenilen iş kaleminde belirtilen teknik kriterleri karşılayıp karşılamadığının tespitini imkânsız hale getirdiği, dolayısıyla faturanın ilgili iş kalemini doğrudan ve eksiksiz şekilde tarif etmediği, 35.710.1203 poz numaralı “4 duraklı, 1,00 m/s hızlı, Sınıf I asansörü (insan taşımak amacıyla tasarlanmış asansörlerdir), Sınıf II asansörü (esas olarak insan taşımak için tasarlanan, gerektiğinde yük de taşınabilen asansörlerdir), kademesiz hızlı, beyan yükü: 1.000 kg” iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifi ve bu teklife dayanak olan faturalar incelendiğinde, faturada yalnızca “4 duraklı insan asansörü” ibaresine yer verildiği, ancak ihale dokümanında açıkça belirtilen 1,00 m/s hız, 1.000 kg beyan yükü, asansör sınıfı ve kademesiz hız özelliklerine ilişkin herhangi bir teknik bilginin faturada yer almadığı, bu durumun fatura konusu asansörün açıklama istenilen iş kaleminde belirtilen teknik kriterleri karşılayıp karşılamadığının tespitini imkânsız hale getirdiği, dolayısıyla faturanın ilgili iş kalemini doğrudan ve eksiksiz şekilde tarif etmediği, 35.710.1553 poz numaralı “4 duraklı, 1,00 m/s hızlı, Sınıf III asansörü (esas olarak sağlık tesislerinde hasta ve sedye taşımak amacıyla tasarlanan, gerektiğinde insan da taşınabilen asansörlerdir), kademesiz hızlı, beyan yükü: 1.600 kg” iş kalemine ilişkin sunulan fiyat teklifi ve bu teklife dayanak olan faturalar incelendiğinde, faturada yalnızca “4 duraklı insan asansörü” ibaresine yer verildiği, ancak ihale dokümanında açıkça belirtilen 1,00 m/s hız, 1.600 kg beyan yükü, asansör sınıfı ve kademesiz hız özelliklerine ilişkin herhangi bir teknik bilginin faturada yer almadığı, bu durumun fatura konusu asansörün açıklama istenilen iş kaleminde belirtilen teknik kriterleri karşılayıp karşılamadığının tespitini imkânsız hale getirdiği, dolayısıyla faturanın ilgili iş kalemini doğrudan ve eksiksiz şekilde tarif etmediği, Açıklanması istenilen ve üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklaması yapılan iş kalemleri ve bu iş kalemlerine ait analiz girdileri birlikte değerlendirildiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan fiyat teklifleri ile bu tekliflerin dayanağını oluşturan faturalar arasında doğrudan ve teknik bir uyum bulunmadığı, faturalarda yer alan malzemelerin açıklamaya konu iş kalemlerinde öngörülen malzemelerle nitelik, tür ve teknik özellik bakımından örtüşmediği, bu kapsamda açıklanması istenilen malzemeler yerine farklı malzemelere ait faturaların dayanak gösterildiği ve bu faturalar üzerinden oluşturulan fiyat tekliflerinin ilgili iş kalemlerinin gerçek maliyetini yansıtmadığı, Ayrıca, faturalarda yer alan miktar ve tutar bilgilerinin, tutanaklarda bulunan fatura bilgileri tablolarındaki beyanlarla uyumlu olmadığı, bu nedenle uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla tutanaklarda beyan edilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığından temin edilerek işlem tesis edilmesi gerektiği, h) Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan faturaların sahte olduğu, ihale sürecine uygunluk sağlamak amacıyla sonradan düzenlendiği, beyan edilen faturaların e-Arşiv ve e-Fatura sistemlerinde kayıtlı olmadığı, söz konusu faturaların gerek parasal tutarları gerekse içerikleri itibarıyla açıklanması istenilen iş kalemlerine uygun olmadığı, ayrıca tutanaklarda yer verilen açıklamalar ile fatura içeriklerinin birbirinden tamamen farklı olduğu, Bu kapsamda, söz konusu hususların tespit edilebilmesi amacıyla beyan edilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığından temin edilerek gerekli inceleme ve araştırmaların yapılması suretiyle işlem tesis edilmesi gerektiği, ancak ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından yukarıda belirtilen iddiaların hiçbirine ilişkin gerekli inceleme ve araştırmanın yapılmadığı, Kanun’un kendisine tanıdığı araştırma ve inceleme yetkisinin kullanılmasından imtina edilerek şikâyet başvurularının reddedildiği, bu durumun ise ihale sürecinin şeffaflığına ve idarenin güvenilirliğine zarar verdiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci ve 2’nci iddiasına ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Yapım yönteminin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır. …” açıklaması, Aynı Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel birim fiyatların yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış birim fiyatlar kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenerek ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel rayiçlerin yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış rayiçler kullanılabilir. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. …” açıklaması yer almaktadır. Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Diyarbakır İli Kayapınar-Yenişehir-Sur-Bağlar ilçelerine Yapılacak 4 Adet Okul Yapım İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 4 Adet Okul Yapım işi Bağlar Kırkoyun mah. 101-53 8 Derslikli İlkokul B+Z+2 KAT Toplam m2:2461,50 m2 Kayapınar Barış Mah.35023-1 24 Derslikli İlkokul B+Z+3 KAT Toplam m2:4020,43 m2 Yenişehir Müslümeğik Mah. 1630-1 24 Derslikli İlkokul B+Z+3 KAT Toplam m2: 4020,43 m2 Sur kırmasırt mah. 0-69 8 Derslikli Ortaokul B+Z+2 KAT Toplam M2: 2493,28 M2 İŞ YÜZDELİKLERİ İnşaat kalemleri: %82,5 Elektrik Kalemleri: %10,5 Makine Kalemleri:%7 Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Diyarbakır İli Kayapınar-Yenişehir-Sur-Bağlar ilçeleri” düzenlemesine, Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. …” düzenlemesine, “Tekliflerin açılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “tutarı ile teklif verenler ve teklif fiyatları isteklilerin erişimine açılır. 29.2. Bu aşamada, isteklilerin geçici teminatlarının uygun olup olmadığı ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamalara göre; ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı ile kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Yabancı isteklilerin; ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığına yönelik kontrol Türkiye?deki borçları yönünden yapılır, kendi ülkelerinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi ya da sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığına ilişkin kontrol ise sözleşmenin imzalanması aşamasında gerçekleştirilir. İlgisine göre yaklaşık maliyet tutarı, teklif verenler, teklif fiyatları ve açılamayan teklifler ile yapılan diğer işlemlere ilişkin hususlar tutanağa bağlanır ve bu tutanak isteklilere bildirilir. 29.3. Teklifler açıldıktan sonra 29.2 nci madde kapsamında uygun bulunmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. 29.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 29.5. 29.3 üncü ve 29.4 üncü maddelere göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, aşırı düşük tekliflerin tamamı değerlendirilir. 29.6. Değerlendirme işlemi, bu Şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. İhaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. İhaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden belirtilen yöntemlerle teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. 29.7. İhale komisyonu Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar ve aşırı düşük teklifleri 31 inci maddeye göre değerlendirir. 29.8. Aşırı düşük teklif açıklamaları, 29.5 inci ve 29.6 ncı maddelere göre yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda teklifi geçerli olduğu tespit edilen isteklilerden istenir. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları EKAP üzerinden e-imza ile imzalanmak suretiyle gönderilir. Aşırı düşük teklif açıklamalarını EKAP üzerinden sunmayan veya sunduğu açıklamaları uygun bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Açıklama kapsamında yüklenen belgeler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez. Fiziki olarak sunulması istenilen belgeleri verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri reddedilerek geçici teminatları gelir kaydedilir. 29.9. Numune/demonstrasyon istenen ihalelerde numune/demonstrasyon değerlendirmesi ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci olması öngörülen teklifler için yapılır. Numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. 29.10. Değerlendirme işlemlerine, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile belirlenecek ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif tespit edilinceye kadar devam edilir. 29.11. Tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan istekliler ile numune/demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri tutanağa bağlanır. 29.12. 29.6 ncı madde kapsamında fiziki olarak sunulması istenen belgeleri, verilen makul süre içinde sunmayan veya belgelerin sunuluş şekline aykırı sunan istekliler ile yüklenen belgelerden farklı bir belge sunan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. 29.13. 29.9 uncu madde kapsamında numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ile 29.12 nci maddede sayılan fiiller, ihale kararını etkileyecek davranış olarak kabul edilir ve bu davranışlarda bulunan istekliler hakkında Kanunun 17 nci madde hükümleri uygulanır.” düzenlemesine, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesine yer verilmiştir. İhale dokümanında yer verilen bilgilerden itirazen şikâyet başvurusuna konu ihalenin 4 adet okul yapımı işi olduğu; isteklilerce tekliflerin anahtar teslimi götürü bedel olarak sunulacağı; ihalenin, teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilerden 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine göre aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek sonuçlandırılacağı anlaşılmaktadır. İhale komisyonunun 20.05.2026 tarihli kararında, Suryol İnş. Mad. Turizm San. ve Tic. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi; başvuru sahibi Cuma Yaman-İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. İş Ortaklığı’nın ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği ifade edilmektedir. İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan belgeler ile Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) veri tabanında kayıtlı bilgiler kapsamında yapılan incelemede; İdarece EKAP üzerinden gönderilen 22.04.2026 tarihli ve “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu tebligat ile teklif bedeli sınır değerin altında kalan tek istekli olan Suryol İnş. Mad. Turizm San. ve Tic. A.Ş.den aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istendiği, Söz konusu tebligatın ekinde, açıklanması istenen 110 adet iş kaleminin/iş grubunun listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi, açıklanması istenen iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri tabloları ile nakliye girdilerine ilişkin analizlerin bulunduğu tespit edilmiştir. İdarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” incelendiğinde; yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin/gruplarının belirlenmesine yönelik hata tespit edilmemiştir. Suryol İnş. Mad. Turizm San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde; a) Anılan isteklinin metraj hesaplarının, açıklanması istenen 110 adet iş kaleminin tamamında idare metrajlarına eşit veya idarenin metrajlarından fazla olduğu, b) İşçilik için öngörülen birim fiyatların, ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığı, c) Hesaplamalarda aritmetik hata bulunmadığı, analizlerde hesaplanan toplam tutar ile teklif bedelinin uyumlu olduğu, analiz girdilerinin cins ve miktarlarının idarece verilen analiz formatı ile uyumlu olduğu, ç) Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların 2026 yılı Mart ayına ait olduğu, d) Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü; sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının tamamı için teklif edilen toplam bedelin, isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olmadığı, Açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için 0,01 TL’nin altında birim fiyat öngörülmediği, bu girdilerin birim fiyatı ile miktarının çarpılması sonucu elde edilen tutarın da 0,01 TL’nin altında olmadığı, e-f-ğ-h) PEY/2025-31 numaralı “Sunii Çim Halı Uygulaması Yapılması” iş kalemi ile MOB/2025-01 numaralı “Konferans Salonu Koltuğu Temini ve Montajı” iş kaleminin fiyat teklifi ile açıklandığı, fiyat tekliflerinin, söz konusu iş kalemlerinin malzeme girdileri (suni çim halı ve konferans salonu koltuğu) için alındığı; idarece hazırlanan analizlere uygun şekilde fiyat teklifinde “suni çim halı” girdisinin biriminin “m 2 ”, “konferans salonu koltuğu” girdisinin biriminin ise “adet” olarak belirtildiği, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan birimlerin de aynı şekilde olduğu, Fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ibarelerin yer aldığı, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, bu tutanakların tarihleri ve sayıları ile fiyat tekliflerinde belirtilen tarih-sayı bilgilerinin uyumlu olduğu, tutanaklarda defter tasdik bilgilerinin bulunduğu, tutanaklara esas üç aylık sürenin “01/12/2025-28/02/2026” olarak belirtildiği, fatura tarihlerinin tutanaklara esas tarihler ile uyumlu olduğu, fatura bilgileri tablolarında fatura düzenlenen kişiye ait vergi kimlik numaralarının yer aldığı, fiyat tekliflerine konu malzemelerin satış miktarının Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen oranları sağladığı, C16/20, C20/25, C30/37 hazır beton harcı, çelik hasır, beton çelik çubuğu ve asansör iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanmadığı, g) 10.160.1026 poz numaralı motorin girdisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan “2026 Mart Ayı Güncel İnşaat Rayiç Fiyat Listesi” kullanılarak açıklandığı görülmüştür. Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükümleri ile Tebliğ açıklamalarından; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine göre aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek sonuçlandırılacak ihalelerde, sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için açıklama yapılmasının istenilmeyeceği, ancak tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi işçilik girdisi için açıklama istenilmesi gerektiği, Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tarafından tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak yapılacak açıklama kapsamında; toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulmasının gerektiği, sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi gerektiği, Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesinin gerekmediği, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesinin yeterli olduğu, bu bedelin isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamayacağı, Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülemeyeceği, İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı, Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar; ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları ile idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler kullanılarak açıklama yapılabileceği, Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, fiyat teklifinin dayanağı olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenleneceği, düzenlenen tutanakların fiyat teklifleri ile birlikte aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulması gerektiği, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerektiği anlaşılmaktadır. Yapılan incelemede, idarece gerçekleştirilen yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin/gruplarının belirlenmesine yönelik işlemlerde hata bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin bu konuya yönelik 1’inci iddiası yerinde görülmemiştir. Başvuru sahibinin ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yönelik yapılan inceleme sonucunda ulaşılan tespitler neticesinde, anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında kamu ihale mevzuatına ve ihale dokümanına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ve başvuru sahibinin bu konudaki iddiaları da yerinde görülmemiştir. Ayrıca başvuru sahibi tarafından, satış tutarı tespit tutanaklarına esas olarak kullanılan faturaların aşırı düşük teklif açıklaması yapılabilmesini sağlamak amacıyla gerçeğe aykırı şekilde düzenlendiği iddia edilmekte ise de; faturalara konu malzemelerin satışının fiyat tekliflerini veren şirketlerin faaliyet konuları arasında yer aldığı, satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan fatura bilgileri tablolarında belirtilen fatura tarihlerinin ihalenin ilan tarihinden önce olduğu, ilgili tutanakta satıcının, alıcının ve meslek mensubunun bilgilerinin yer aldığı, tutanağın “... tarafından verilen fiyat teklifine konu mamul, mal veya hizmetle ilgili ağırlıklı ortalama birim satış tutarı tespitine yönelik olarak mükellefin yasal defter ve belgelerine göre aşağıda belirtilen hususlar mükellef ile birlikte tespit edilmiştir:” beyanına yer verilerek fiyat tekliflerini veren şirketler ve meslek mensupları tarafından imzalandığı , Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.13.10’uncu maddesi gereğince meslek mensuplarının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyan ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı anlaşılmış ve başvuru sahibi tarafından somut bir dayanak ortaya konulmadığından bu konuda ilave araştırma yapılmasına ihtiyaç bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.