KİK Kararı 2026/UH.II-2687

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/041 Gündem No: 35 Karar Tarihi: 21.10.2026 Karar No: 2026/UH.II-2687 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Enofer Enerji A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/1228051 İhale Kayıt Numaralı “ Su Üretim/Terfi Tesisleri Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu, Jeneratör Bakım, Onarım Hizmet Alımı İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 05.08.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Su Üretim/Terfi Tesisleri Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu, Jeneratör Bakım, Onarım Hizmet Alımı İşi ” ihalesine ilişkin olarak Enofer Enerji A.Ş. nin 25.09.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusuna ilişkin idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 06.10.2026 tarih ve 227059 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.10.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2445 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İdarenin söz konusu ihalenin 1’inci kısmındaki aşırı düşük teklif sorgulama talebinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; idare tarafından ihale komisyonu kararında hangi bileşenlerin önemli bileşen olarak belirlendiğinin belirtilmediği, sorgulamanın e-form üzerinden ve önemli bileşenler tek tek sayılarak yapılıp yapılmadığı konusunda tereddüt doğduğu, bu konuda 2026/UH.I-2142 sayılı emsal kararın bulunduğu, söz konusu ihalenin niteliği gereği işçilik, (5 elektrik ustası, 2 EKAT belgeli personel ve işletme sorumlusu mühendisler) araç, (sepetli platformlu araç ve 2 hafif ticari araç/kira veya amortisman, sigorta, kasko, MTV, bakım) akaryakıt, test cihazları ve kalibrasyon, EMO sözleşme ve tescili ve sözleşme giderleri, İSG, sarf malzeme ve sözleşme giderlerinin önemli bileşen olarak belirlenmesi gerektiği, Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki; Yaklaşık maliyete göre söz konusu ihalenin yalnızca işçilik bedelinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.nin toplam teklif tutarını aştığı, İdari Şartname'nin 43’üncü maddesindeki söz konusu ihalenin 1’inci kısmı için belirlenen katsayıların yaklaşık maliyetin bileşen dağılımını doğrudan yansıttığı, idarece işçilik için öngörülen tutarın anılan isteklinin personel, araç, akaryakıt, cihaz, malzeme, vergi, genel gider ve kâr dahil tüm işi kapsayan teklifinden 3.807.065,79 TL fazla olduğu, yaklaşık maliyetin kâr ve genel gider içerdiği kabul edilse bile, teklifin işçilik bileşenini dahi karşılamaktan uzak olduğu, idarece belirlenen maliyetten bir hayli sapan fiyatın hangi avantajlı koşul ile açıkladığı hususunun ihale komisyonu kararında gösterilmediği, Teknik Şartname'nin 4.2’nci maddesinden söz konusu işte 1’inci kısım için 5 elektrik ustasının tam zamanlı olarak çalıştırılacağı, 2 EKAT belgeli personelin, 131 kalem için en az 5 mühendisin gerekli olduğunun anlaşıldığı, anılan isteklinin teklifinin Teknik Şartname ile belirlenen zorunlu personel maliyetini karşılamadığı, taraflarınca yapılan hesaplamaya göre personel maliyetinin 20 ay için toplam 18.984.032,52 TL olduğu, bu tutar anılan isteklinin teklifinin %85,1’ine tekabül ettiği, Öte yandan, teklif fiyatına dahil olan; 1 sepetli platformlu araç, 2023 ve üzeri model otomatik vitesli 2 hafif ticari araç, bu araçların kira veya amortisman, tam kasko, zorunlu sigorta, vergi, bakım, lastik, araç takip ve taşıt tanıma gideri, akaryakıt gideri, izolasyon test cihazı, TTR cihazı, termal kamera, toprak megeri, pensampermetre, neon lambalı OG ıstankası ve ark koruyucu kıyafet gideri, 131 tesisin her biri için EMO işletme sorumluluğu hizmet sözleşmesi onayı ve tescili, 1 Ocak 2027 yenilemesi ve SMM belgelerinin yıllık yenilenmesi gideri, İSG hizmetleri gideri, sağlık raporları gideri, KKD, sarf ve temizlik malzemeleri, yaka kartları, dokümantasyon, ihale kararı ve sözleşme damga vergileri ile Kurum payı, genel gider ve kâr gibi zorunlu maliyet kalemlerinin bulunduğu, anılan isteklinin teklifinden taraflarınca hesaplanan personel maliyeti çıkarıldığında 20 ay için 3.316.293,48 TL’ye ulaşıldığı, söz konusu tutarın bahse konu zorunlu kalemleri karşılamayacağının açık olduğu, Önceki yıllara ait ihaleler ile kıyaslama yapıldığında, teklifin gerçekçi olmadığının ortaya çıkacağı, idarenin yaklaşık maliyetinin önceki ihaleye göre trafo-ay bazında %63,1 arttığı, bu artışın asgari ücret artışıyla uyumlu olduğu, dolayısıyla idarenin maliyet hesabının tutarlı olduğu, anılan isteklinin trafo-ay fiyatının ise nominal olarak %2,9 düştüğü, düşüşün reel olarak yaklaşık %41 olduğu, ayrıca anılan isteklinin ilgili işin yüklenicisi olduğu, bir diğer ifade ile gerçek maliyeti en iyi bilen istekli olduğu ve 2024 yılında bu işin için yaklaşık maliyetin %99,29'unu teklif ettiği, 2023 yılında ise benzer ihaleyi yaklaşık maliyetin %99,25’unu teklif ederek kazandığı, anılan isteklinin maliyetlerin tüm kalemlerde yükseldiği bir dönemde teklifini yaklaşık maliyetin %59'una indirmesinin hiçbir teknik veya ekonomik gerekçeyle izah edilemeyeceği, Ayrıca, idarece tesis edilen anılan isteklinin açıklamalarının uygun bulunmasına ilişkin kararının gerekçesiz olduğu, açıklamanın mevzuata uygunluğunun denetlenmediği, şöyle ki açıklamada kaç personelin hangi ücretle ve kaç ay için maliyetlendirildiği, 30 trafo/30 MVA sınırına göre mühendis sayısının doğru belirlenip belirlenmediği, fiyat tekliflerinin ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki şartları taşıyıp taşımadığı, (meslek mensubu beyanı ve kaşesi, ilan tarihinden önceki üç aylık dönemler, %80 ve 1/20 kuralları, teklif verenin faaliyet alanı), avantajlı koşulların belgelendirilip belgelendirilmediği, (eldeki personel, araçlar, kendi malı araçlar ileri sürülmüşse mülkiyet ve maliyetin belgelemesi, akaryakıt, sigorta, kasko ve bakım giderleri) ihale kararı ve sözleşme damga vergileri ile Kurum payının hesaplanıp hesaplanmadığı gibi hususlara yer verilmediği, 2) ve 3 ) Anılan isteklinin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının incelenmesi gerektiği, anılan isteklinin gelir tablosunun YMM, SMMM veya vergi dairesince onaylı olup olmadığının ve asgari tutarı sağlayıp sağlamadığının incelenmesi gerektiği, öte yandan hizmet işleri cirosu kullanılmış ise YMM veya SMMM tarafından e-forma uygun düzenlenmiş belge ile tevsik işleminin yapılıp yapılmadığının ve asgari tutarı sağlayıp sağlamadığının incelenmesi gerektiği, taahhüt altında devam eden veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin dikkate alınıp alınmadığına bakılması gerektiği, yapım işlerinden ve mal satışından elde edilen gelirlerin dikkate alınmaması gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır. ” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Verilen hizmetin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir… ” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ …79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenirken idarece aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin e-form kullanılır. Bu formda; a) Teklifte önemli olduğu tespit edilen ve açıklanması istenen teklif bileşenlerine, işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde, açık ve net olarak tek tek saymak suretiyle yer verilmesi, b) Tekliflerin açıklanmasında kullanılmak üzere 79.2.2 nci maddede sayılan yöntemleri sınırlandıran veya dışlayan yeni yöntemlerin belirlenmemesi, c) Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilmesi, zorunludur. İdareler tarafından önemli teklif bileşenleri belirlenirken “ve diğer giderler”, “gibi bileşenler”, “her türlü gider”, “tüm giderler”, “vb.” gibi açık ve net olmayan ibareler kullanılamaz. Bu gibi ibarelerin kullanılması halinde aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde bunlar dikkate alınmaz… ” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: SU ÜRETİM/TERFİ TESİSLERİ YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLULUĞU, JENERATÖR BAKIM, ONARIM HİZMET ALIMI İŞİ b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 131 adet tesisin YG İşletme sorumluğu, bakım ve onarımlarının yapılması ve 72 adet jeneratörün bakım ve onarımlarının yapılması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartname ekindeki Ek-A ve Ek-B'de listesi verilen ASAT Genel Müdürlüğü'ne bağlı toplam 131 adet tesisin YG İşletme sorumluğu, bakım ve onarımlarının yapılması ve 72 adet jeneratörün bakım ve onarımlarının yapılması ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ …25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik Şartnamede izah edilen işletme personelinin eğitimi, manevra talimatlarının hazırlanması, güvenlik önlemlerinin alınması, işletme esnasında ortaya çıkan arızalara (çağrı üzerine) müdahale edilmesi ve gerekli manevraların yapılması sorumlulukları ile ilgili konularda işletmeye gerekli raporların verilmesi, YG tesislerinin periyodik bakım ve revizyonlarının, testlerinin yapılması, bakım, arıza tespit ve onarım işleri için işin süresi boyunca gerekli olan cihaz, temizlik ve bakım malzemeleri, ihtiyaç olabilecek cıvata, somun, kaynak, izolebant, klips, silikajel (sarf malzemeler) için gerekli tüm masraflar ile idare’ye ait jeneratörlerin periyodik bakım ve revizyonlarının yapılması, hasar gören teçhizatın onarılması veya değiştirilmesi, işletme esnasında ortaya çıkan arızalara (çağrı üzerine) müdahale edilmesi ve giderilmesi, gerekli testlerin yapılması, elektrik bakım, onarım, jeneratör bakım onarım ve yg işletme sorumluluğu görevleri için yapılacak işin gerektirdiği demontaj, montaj, her türlü makina techizat, ekipman, işçilik (araç, işçi, el aletleri, isg malzemesi, test cihazı, ölçü aletleri vb.) ile çalıştırılacak personellerin her türlü mali ve sosyal hakları, bakım hizmeti kapsamında değişimi gerçekleştirilecek teknik şartnamede yüklenici tarafından temin edilmesi istenilen malzemeler, her türlü dokümantasyon masrafı ile Teknik Şartnamede belirtilen diğer hususlar teklif fiyata dahildir… ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “ 31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. ” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde “…İş, ASAT Genel Müdürlüğü’ne ait, Antalya İli Merkez ilçeler içme suyu tesislerinin Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu ve Bakım, Jeneratör Bakımı, Arıza Onarım Hizmeti verilmesi, ve bu tesislerin 20 ay süresince, 7 gün 24 saat kesintisiz çalışır durumda tutulması için yapılacak bakım, onarım çalışmaları ve arızaların giderilmesi dâhil her türlü teknik destek hizmetlerinin sağlanmasıdır. İhale aşağıda belirtildiği şekilde iki kısımdan oluşacak olup, kısmi teklife açıktır. 1.Kısım: Merkez İlçeler (Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı, Muratpaşa, Aksu) içme suyu tesislerinin Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu ve Bakım, Arıza Onarım Hizmeti verilmesi; 2.Kısım: Merkez İlçelerde (Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı, Muratpaşa, Aksu) bulunan Jeneratörlerin Bakım, Arıza Tespiti ve Onarımı Hizmetleri Alımı... ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “ …Yüklenici tarafından listedeki yüksek gerilim tesisleri için “Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu” ve “Bakım, arıza onarım” hizmeti verilecektir. Ayrıca yine hizmet verilecek olan tesisler, tesislerin bulunduğu ilçeler, jeneratör adet ve güçleri liste olarak şartname ekinde sunulmuştur… ” düzenlemesi yer almaktadır. 23.09.2026 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre, 12 adet ihale dokümanı indirilen söz konusu ihalenin 1’inci kısmına 5 isteklinin katıldığı, sınır değer altında teklif sunan tek istekli Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, başvuru sahibi Enofer Enerji A.Ş. Antalya Şubesi’nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür. İdare EKAP üzerinden 17.08.2026 tarihinde teklifi sınır değer altında tek teklif olan Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.ye “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu tebligatın yapıldığı, ilgili tebligat ile anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının 25.08.2026 tarihine kadar EKAP üzerinden gönderilmesinin talep edildiği, ilgili yazıda “ …Açıklaması istenilen önemli teklif bileşenleri: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun Aşırı düşük teklifler başlıklı 38. maddesi gereğince; a)Verilecek hizmetin ekonomik olması b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c)Teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü (Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.) hususları da dikkate alınarak Araçların amortisman bedeli, tüm sigorta ve vergileri her türlü bakım, tamir, revizyon, akü, yağ, lastik vb. giderleri, muayene ücretleri, full kasko poliçe masrafları, işçilik, kamera görüntüleme, gerekli her türlü yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, araç takip sistemi ve yazılımları, alet edevat giderleri, nakliye, enerji, akaryakıt ve onarım giderler ile ilgili maliyetin hesaplanarak sözleşme giderleri genel giderler (Sözleşme damga vergisi, karar damga vergisi) ile müteahhit karı da dahil teklifinizdeki toplam teklif fiyatına nasıl ulaşıldığının bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir. (Yukarıda açıklanan teklif bileşenleri ile ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79. maddesinde belirtilen kanun hükümleri de dikkate alınmak suretiyle belgelere dayalı olarak detaylı bir şekilde analizinin yapılması ve açıklanması gerekmektedir.) ” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinden, idarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenirken aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin e-formun kullanılacağı, teklifte önemli olduğu tespit edilen ve açıklanması istenen teklif bileşenlerine, işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde, açık ve net olarak tek tek saymak suretiyle yer verilmesi gerektiği, tekliflerin açıklanmasında kullanılmak üzere 79.2.2’nci maddede sayılan yöntemleri sınırlandıran veya dışlayan yeni yöntemlerin belirlenmemesi gerektiği, ilgili talepte “ve diğer giderler”, “gibi bileşenler”, “her türlü gider”, “tüm giderler”, “vb.” gibi açık ve net olmayan ibarelerin kullanılamayacağı, bu gibi ibarelerin kullanılması halinde ise aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde bunların dikkate alınmayacağı anlaşılmaktadır. İdarece sınır değerin altında teklif veren istekliye tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin yazıda önemli teklif bileşenlerinin belirtildiği, toplam teklif fiyatına nasıl ulaşıldığının açıklanmasının talep edildiği, bunun yanında ilgili yazıda “vb.”, “her türlü” gibi açık ve net olmayan ibarelere yer verildiği görülmüştür. Ayrıca, idare tarafından ihale kapsamında kullanılacak araçların amortisman giderinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, bu belirlemenin idarece araç giderinin tevsiki için kendi malı araçlar kullanılarak amortisman maliyeti üzerinden açıklama yapılmasının talep edildiği anlamına geldiği, bir diğer ifade söz konusu belirlemenin araç gideri için kiralama fiyat teklifi alınması yoluyla açıklama yapılmasına imkan vermediği, yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca 79.2.2’nci maddede sayılan yöntemleri sınırlandıran veya dışlayan yeni yöntemlerin belirlenmemesi gerektiği, dolayısıyla ilgili ifadenin istekliler tarafından kullanılabilecek açıklama yöntemlerini sınırlandıracağı ve anılan mevzuat açıklamasına uygun olmadığı anlaşılmıştır. İdare tarafından sınır değerin altında teklif sunan istekliye tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında, araçlara yönelik olarak “amortisman bedeli” ifadesine yer verilmesinin isteklinin kendi malı araçlar üzerinden amortisman maliyetiyle açıklama yapmasının talep edildiği anlamına geldiği, kiralama fiyat teklifi alınması yoluyla açıklama yapılmasına imkân vermediği, bu durumun isteklinin açıklamasını sınırlandıracağı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1'inci maddesine aykırılık teşkil edeceği, ayrıca yazıda “vb.”, “her türlü” gibi açık ve net olmayan ibarelere de yer verildiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine ilişkin yazıda önemli teklif bileşenlerinin istekliyi tereddüde düşürmeyecek şekilde açık ve net olarak belirtilmediği, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı yapılabilmesi ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilebilmesi için idarece önemli teklif bileşenlerinin “amortisman” ifadesiyle sınırlandırılmaksızın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirlenen kriterlere uygun olarak açık ve net bir şekilde belirtilmesi suretiyle teklifi sınır değerin altında olan istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “ (1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin, b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin, her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur. (2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında; a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar. (3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. (4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. … (7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir… ” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “ (1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun, b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur. (2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir. (3) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. (4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. (5) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. … (8) Altıncı ve yedinci fıkralardaki kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. … (11) Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. … (15) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir. ” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellenmesi’ başlıklı 37’nci maddesinde “ (1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir: a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir. b) Hizmet işleri ile ilgili ciro, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir. ” hükmü, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: … 7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.2.1 İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri. a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunmaları gerekmektedir. Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. … 7.2.2 İstekli tarafından; a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun, b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler, birinin sunulması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir. Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. Toplam cironun teklif edilen bedelin % 20'sinden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 12'sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır… ” düzenlemesi yer almaktadır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.ye ait “İhaleye Katılım Belgesi”nin “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “Bilanço Bilgileri” kısmında cari oranın “ 2,28484596 ”, öz kaynak oranının “ 0,65709985 ”, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının “ 0,07703527 ” ve yeterlik değerlendirmesinde esas alınması istenen yılın “ 2025 ” olarak; “İş Hacmi Bilgileri” kısmında ise 2025 yılına ait toplam ciro tutarının “****** .609,50 TRY ” olarak beyan edildiği görülmüştür. EKAP üzerinden anılan istekliye ait 2025 yılı bilançosu dikkate alınarak hesaplama yapıldığında bilanço oranlarının İdari Şartname’de istenen kriterleri karşıladığı tespit edilmiştir. Öte yandan, anılan istekli tarafından iş hacmi kriteri için hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgelerin sunulmadığı, ihaleye katılım belgesinde toplam ciroya yer verildiği, bu açıdan inceleme yapıldığında; anılan isteklinin 1’inci kısma ilişkin teklifinin “22.300.326,00 TL” olduğu, bu kapsamda sağlanması gereken toplam ciro tutarının “4.460.065,20 TL” olduğu, EKAP üzerinden anılan istekliye ait 2025 yılı gelir tablosu indirildiğinde, ilgili yıla ait net satış tutarının “******.609,50 TL” olduğu ve bahse konu tutarın güncelleme yapılmadan dahi İdari Şartname’de istenen kriteri karşıladığı tespit edilmiştir. Anılan isteklilerin bilanço oranları ile iş hacmi tutarının İdari Şartname’de istenen kriterleri karşıladığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin altıncı fıkrasında “…Kısmi teklife açık ihalelerde ise tekliflerin verilmesi ile bu aşamadan sonraki işlemlere ilişkin başvurularda, başvuru bedeli toplam yaklaşık maliyet üzerinden yatırılır. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar Kurum tarafından başvuru sahibine iade edilir.” açıklaması yer almaktadır. Yapılan incelemede ihalenin itirazen şikâyete konu 1’inci kısmının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 129.385,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 194.085,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 64.700,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 3 (üç) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/3 olarak belirlenmiştir. İhalenin itirazen şikâyete konu 1’inci kısmının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 129.385,00 TL olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 42.697,05 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibine iade edilmesi gereken toplam tutarın 107.397,05 TL (64.700,00 TL + 42.697,05) olduğu anlaşılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin başvuruya konu 1’inci kısmında, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesine uygun şekilde belirlenerek, teklifi sınır değerin altında olan istekli Acm Proje Tasarım Mimarlık Mühendislik Elektrik İnş. Taah. Oto Kir. Tic. Ltd. Şti.den yeniden aşırı düşük teklif açıklamaları istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine, 3) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.