KİK Kararı 2026/UY.II-2041

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/030 Gündem No: 102 Karar Tarihi: 29.07.2026 Karar No: 2026/UY.II-2041 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Yekber İnşaat Taahhüt Nakliyat İş Makinaları İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Mersin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/282315 İhale Kayıt Numaralı “ Mersin İli Akdeniz İlçesi 32 Derslikli Lise ve 4 Adet Atölye Binası İnşaatı Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Mersin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 17.03.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Mersin İli Akdeniz İlçesi 32 Derslikli Lise ve 4 Adet Atölye Binası İnşaatı Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Yekber İnşaat Taahhüt Nakliyat İş Makinaları İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 26.06.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.07.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.07.2026 tarih ve 219675 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.07.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1715 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifin iş deneyim belgesi ve aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan aykırılıklar gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki; 1) İdari Şartname'nin 7.6'ncı maddesinde benzer iş olarak yalnızca "Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ" kapsamındaki (B) Üst Yapı (Bina) İşlerinden III. Grup İşlerin (BIII) kabul edildiği, dokümanda BIII grubu kapsamındaki ikmal, onarım veya güçlendirme işlerinin de benzer iş sayılacağına dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, Ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu iş kapsamında; fesih tespit tutanağına göre GB-1/GK-2 bloklarında temel kazısı, temel altı su yalıtımı ve temel betonunun, GK-3/GK-4 bloklarında ise temel imalatları ile birlikte kat betonarme imalatlarının ve kısmi tuğla imalatının önceki yüklenici tarafından tamamlanmış olduğu, mekanik tesisata dahi başlanılmış bulunduğu, dolayısıyla işin %18,25'lik kısmının (temel kazısı, temel altı yalıtım, temel betonu, bazı bloklarda kat betonarme) önceki yükleniciye ait olduğu, önceki yüklenici tarafından tamamlanan imalatların niteliğinin (temel ve taşıyıcı sistem) belirleyici olması gerektiği, ihale komisyonu kararında belgenin hangi gerekçeyle BIII kapsamında kabul edildiğine dair herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği, ayrıca benzer iş olarak yalnızca BIII grubu belirlenen ihalelerde temelden çatıya bütün halinde gerçekleştirilmeyen ikmal işlerine ait belgelerin BIII kapsamında değerlendirilemeyeceği yönünde emsal Kurul kararlarının bulunduğu, 2) a) Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin istekli tarafından öngörülen metrajların, idarenin yaklaşık maliyete esas metrajlarına kıyasla %10'u aşan farklılıklar gösterdiği, bu suretle isteklinin metrajları düşük göstererek kendi lehine fiyat avantajı sağladığı, farkın işin yapılabilirliğini etkileyecek düzeyde ve makul kabul edilemeyecek nitelikte olduğu, kümülatif metraj farkının teklif sıralamasını değiştirebilecek parasal etkiye sahip olduğu, b) Açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin toplam bedelinin, teklif bedelinin %10'unun altında olduğu, c) Sunulan hesap cetvelinde bazı imalat kalemlerinin poz listesinde metrajının hatalı biçimde "0" olarak girildiği, bazı iş kalemlerinin ise biriminin belirtilmediği, ç) İhalenin ilan tarihinin 19.02.2026 olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.5'inci maddesi uyarınca 2026 yılı şubat ayı karsız kamu birim fiyatlarının esas alınması gerektiği, buna rağmen anılan istekli tarafından "15.120.1101, 15.120.1102, 15.150.1001, 15.150.1005, 15.150.1006, 15.150.1007, 15.160.1002, 15.160.1003, 15.160.1004, 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.190.1014, 15.225.1010, 15.225.1110, 15.250.1011, 15.250.1111, 15.255.1005, 15.255.1006, 15.275.1111, 15.275.1112, 15.275.1113, 15.275.1116, 15.280.1013, 15.300.1001, 15.330.1006, 15.341.2083, 15.341.4001, 15.390.1008, 15.390.1050, 15.390.1070, 15.410.1111, 15.410.1213, 15.410.1313, 15.460.1001, 15.460.1008, 15.460.1010, 15.530.1904, 15.540.1501, 15.540.1522, 15.540.1548, 15.540.1607, 15.550.1001, 15.550.1202, 25.150.1209, 25.490.1106, 25.490.1108, 25.490.1110, 25.490.2201, 25.490.2208, 35.140.3110, 35.140.3112, 35.160.3401, 35.170.1603, 35.190.1100, 35.710.1204, 35.715.1201, 35.740.1120, 43.610.1004” poz numaralı analiz girdilerine ilişkin sunulan birim fiyatların 2026 yılı şubat ayı karsız kamu birim fiyatlarının altında kaldığı, d) Anılan istekli tarafından “15.150.1007, 15.160.1003, 15.160.1004, 15.180.1003, 15.185.1005, 15.185.1006, 15.225.1010, 15.225.1110, 15.250.1011, 15.250.1111, 15.255.1005, 15.255.1006, 15.275.1111, 15.275.1112, 15.275.1113, 15.275.1116, 15.280.1013, 15.300.1001, 15.341.2083, 15.341.4001, 15.390.1008, 15.390.1050, 15.390.1070, 15.460.1001, 15.460.1008, 15.460.1010, 15.540.1522, 15.540.1548, 15.540.1607, 15.185.1013, 15.185.1014, 43.660.1001, 48.520.1002, KTB.91.2003, 48.325.2004” poz numaralı analizlerde kullanılan rayiçlerin birim miktarlarının ve ölçü birimlerinin, ilgili pozun orijinal aktarmasız analizindeki miktar ve birimlerle uyuşmadığı, e) İşçilik girdileri için (d) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan birim fiyatların 2026 yılı asgari işçilik saat ücreti olan 146,80 TL/saatin altında kaldığı, analizlerde aritmetik hatalar bulunduğu, analiz birimi/birim fiyatları ile hesap cetvelindeki birim fiyat ve birimlerin birbiriyle uyumsuz olduğu, ayrıca toplam tutarı "0" gösterilen rayiç kalemlerinin gerçekte toplam tutarının bulunduğu, f) (d) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan analizlerde 0,01 TL birim fiyat öngörüldüğü, ancak rayiç birim miktarı ile bu fiyatın çarpılması halinde gerçek tutarın 0,01 TL'nin dahi altında kaldığının görüleceği, buna rağmen analize 0,01 TL olarak yansıtılmasının hesap hatası teşkil ettiği, g) (d) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan analizlerdeki rayiç birim tutarlarının toplanması halinde ortaya çıkan tutarın, beyan edilen karsız toplam tutardan yüksek çıktığı, bu suretle hesap hatası yoluyla fiyat avantajı sağlandığı, h) (d) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan analizlerin karsız toplamına, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.3'üncü maddesinde öngörülen asgari %10 oranındaki kâr ve genel gider payının yansıtılmadığı, ı) “15.455.1001-ANL, ÖZEL KEP ” poz numaralı özel iş kalemlerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan analizlerdeki rayiçlerin birim miktarlarının, ilgili pozların orijinal aktarmasız analizindeki miktarlarla uyumlu olmadığı, i) "ÖZEL KEP" poz numaralı analizin idarece m² olarak belirlenen biriminin, anılan istekli tarafından sunulan analizde adet olarak gösterildiği ve bu hususun mevzuata aykırı olduğu, j) "15.455.1001-ANL" poz numaralı analizin idarece kg olarak belirlenen biriminin, anılan istekli tarafından sunulan analizde adet olarak gösterildiği ve bu hususun mevzuata aykırı olduğu, k) “15.185.1013, 15.185.1014, 43.660.1001, 48.520.1002” numaralı analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan işçilik birim fiyatlarının asgari saat ücretin altında kaldığı, analizlerde aritmetik hata bulunduğu ve analiz ile hesap cetveli arasında uyumsuzluk olduğu, ayrıca toplam tutarı "0" gösterilen rayiç kalemlerinin gerçekte toplam tutarının bulunduğu, l) (k) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklama kapsamında, açıklama istenmeyen girdiler için öngörülen 0,01 TL birim fiyatların, rayiç miktarla çarpım sonucu ortaya çıkan gerçek tutardan farklı olduğu ve bunun hesap hatası teşkil ettiği, m) (k) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklama kapsamında, rayiç birim tutarları toplamının karsız toplam tutardan yüksek çıkması suretiyle fiyat avantajı sağlandığı, n) (k) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklama kapsamında, analizlerin karsız toplamına, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.3'üncü maddesinde öngörülen asgari %10 oranındaki kâr ve genel gider payının yansıtılmadığı, o) (k) maddesinde yer alan analiz girdilerine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklama kapsamında, ilgili pozların 2026 yılı şubat ayı birim fiyatlarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca henüz yayımlanmamış olması nedeniyle en son yayımlanan 2025 yılı aralık ayı birim fiyatlarının esas alındığı; oysa ihale ilan tarihi olan şubat ayına ait güncel malzeme rayiçleri üzerinden analiz yapılması gerektiği, sunulan analizlerin bu güncel rayiçleri yansıtmadığı, ö) “48.325.2004” ve “KTB.91.2003” poz numaralı iki iş kalemine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklamanın 2026 yılı ocak ayı kâr ve genel gider hariç birim fiyatları üzerinden yapıldığı, ancak ihale ilan tarihinin 2026 şubat ayı olması nedeniyle bu fiyatların şubat ayına güncellenmediği, sunulan analizlerde güncel şubat ayı rayiçlerinin kullanılmadığı, p) “85.630.1819” poz numaralı iş kalemine ilişkin anılan istekli tarafından yapılan açıklamanın 2026 yılı ocak ayı kâr ve genel gider hariç birim fiyatı üzerinden yapıldığı, ancak ihale ilan tarihi olan şubat ayına Yİ-ÜFE endeksleri çerçevesinde güncellenmediği, r) "ÖZEL KEP" analiz girdisine ilişkin anılan istekli tarafından fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapıldığı, ihale ilan tarihinin 19.02.2026 olması nedeniyle tutanağın 01.08.2025-31.10.2025 veya 01.11.2025-31.01.2026 dönemlerinden yalnızca birine göre düzenlenmesi gerektiği, Söz konusu fiyat teklifine dayanak olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağının fatura bilgileri tablosunda, yalnızca tek bir vergi dönemine (01.08.2025-31.10.2025 veya 01.11.2025-31.01.2026) ait faturaların yer alması gerekirken, her iki döneme ait faturaların aynı tabloda birlikte gösterildiği, fatura tarihlerinin incelenmesi halinde belirlenen vergi dönemleri öncesindeki geçmiş dönemlere ait faturaların da tabloda yer aldığının görüldüğü, faturaların konusu olan işin nevi ve biriminin teklif formunda yer alan "ÖZEL KEP” poz numaralı imalat adı ve birimiyle farklılık gösterdiği, birebir uyumlu olmadığı, anılan tabloda öngörülen toplam satış miktarının isteklinin hesap cetvelinde öngördüğü imalat miktarının en az 1/20'si oranında satış şartını sağlamadığı, anılan tablodaki toplam tutar ve toplam miktar kısımlarında hesap hataları bulunduğu, ağırlıklı ortalama satış tutarının hatalı hesaplandığı, bu nedenle fiyat teklifindeki birim fiyatın ağırlıklı ortalama satış tutarının %80'ini karşılamadığı, tutanağın 3’üncü bölümünde vergi döneminin 01.11.2025-31.01.2026 olarak belirlendiği, ancak 5’inci bölümdeki fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların bu tarih aralığında olmadığı, fatura bilgileri tablosunda fatura tarihi ve fatura seri numarasına yer verilmediği, anılan tabloda alıcı bilgileri kısmında vergi numarasına yer verilmediği, tutanağın 3’üncü bölümündeki defter bilgileri kısmında defter tasdik tarihi ve numarasına yer verilmediği, fiyat tekliflerinin imza sirküleri kapsamında yetkili olmayan şirket çalışanları veya üçüncü kişilerce imzalandığı, imza sirküsü üzerindeki imzalar ile teklif üzerindeki imzaların karşılaştırılması halinde bu durumun ortaya çıkacağı, ayrıca ilgili imza sirkülerinin yetki süresinin teklif tarihinden önce sona ermiş olduğu, "ÖZEL KEP" imalatına ilişkin alınan fiyat teklifi ile ekindeki satış tutarı tespit tutanağı üzerindeki imzaların birbirinden farklı olduğu, fiyat teklifi üzerindeki imza ile kepenk firmasının imza sirküsü üzerindeki imza arasında bariz farklılıklar bulunduğu, fiyat teklifleri ekinde teklif veren firmaya ait sicil gazetesi veya sicil tasdiknamesi belgesinin sunulmadığı, ticaret odası veya esnaf odası kaydının bulunmadığı, "ÖZEL KEP" imalatına ilişkin fiyat teklifine dayanak satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturaların gerçekliğinin; Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise sisteme (e-fatura/e-arşiv fatura) hangi tarih ve saatte girildiği, düzenlenme tarihi ile sisteme yükleme tarihi arasında geriye dönük tanzim şüphesi bulunup bulunmadığı ve beyan edilen tutarların faturadaki gerçek tutarla örtüşüp örtüşmediği yönlerinden incelenmesi gerektiği; ayrıca fatura içeriğindeki malzemenin teklife konu iş kaleminin Teknik Şartname'deki tanım, ebat ve kapasite özellikleriyle uyumlu olup olmadığının teyit edilmesi gerektiği, söz konusu hususa ilişkin emsal Kurul kararının bulunduğu iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri, … ı) Esaslı unsur: Proje bütünlüğü çerçevesinde yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubunu, i) İş grubu: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin eki Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesindeki ilgili iş grubunu, … ifade eder.” hükmü, “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur. … (17) Bu Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre düzenlenenler hariç olmak üzere belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek iş deneyim belgelerinde; belgeye konu işin esaslı unsuru ile belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımına yer verilir. Ancak, işin amacı ile işlevini gerçekleştirecek seviyede veya bir iş grubuna ilişkin aşama ve kısımları içerecek şekilde tamamlanmaması gibi hallerde esaslı unsur belirtilmez ve belgede buna ilişkin açıklamaya yer verilerek işin tamamlanan aşama ve kısımları belirtilir.” hükmü, “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez. (2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir. …” hükmü, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 1’inci maddesinde “4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilen yapım işleri ihalelerinde, idareler tarafından işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde benzer iş belirlemesi yapılmasına esas olmak üzere (Ek-1)’de yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” oluşturulmuştur. Bu listede “altyapı işleri”, “üstyapı (bina) işleri”, “sıhhi tesisat ve mekanik tesisat işleri”, “elektrik işleri” ve “elektronik ve iletişim işleri” olmak üzere beş ana başlık ve bu başlıkların altında çeşitli yapım işlerinden oluşan gruplar düzenlenmiştir. İdareler, ihale edecekleri yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda benzer iş belirlemesi yapacaklardır.” açıklaması, 2’nci maddesinde “…2.4. (Ek-1)’de yer alan listedeki işlerle ilgili; tamamlama, onarım, sondaj, güçlendirme, montaj işleri vb. yapım işlerine ilişkin benzer işler, yapılacak işin niteliği ile bu listedeki gruplar göz önüne alınarak ve rekabeti engellemeyecek şekilde idarelerce belirlenebilecektir. Örneğin; BII grubu bir idari binanın çatı örtüsü onarım ihalesinde, benzer işin sadece “BII grubu veya BII grubu işin onarım işi” olarak belirlenmesi, ihale konusu işin niteliği çerçevesinde Kanunun 5 inci maddesinde yer alan rekabetin sağlanması ilkesine aykırı olabilecektir. Bu nedenle, anılan örnekte ihale edilen işin niteliği göz önünde bulundurularak “BII grubu veya BII grubu işin onarım işi”nin yanında “BIII grubu veya BIII grubu işin onarım işi” de benzer iş olarak belirtilebilecektir. Onarım işleri ihalelerinde benzer iş belirlemesi yapılırken, onarımı gerçekleştirilecek yapının temelden inşasını içeren işlerin öncelikle belirtilmesi gerekmekte olup, bu ihalelerde benzer işin “bir grup veya o gruptaki işin onarım işi” şeklinde tespit edilmesi gerekmektedir. Örneğin “(A) Alt Yapı İşleri – VII. Grup: Havaalanı İşleri” grubuna giren bir onarım ihalesinde benzer iş “AVII grubu veya AVII grubu işin onarım işi” şeklinde belirlenecektir. Tamamlanmamış bir yapının geriye kalan imalatlarının gerçekleştirilmesi şeklindeki ikmal (tamamlama) ihalelerinde ise, ikmale konu iş kapsamının işin bütününün karakteristiğini yansıtıp yansıtmadığına göre benzer iş belirlemesi yapılması gerekmektedir. Örneğin, kapsamında birden fazla BII grubu bina inşaatı olan bir projede bir kısım bina inşaatlarının tamamlandığı, bir kısım bina inşaatlarına ise hiç başlanılmadığı durumda, yapılacak ikmal ihalesinde benzer işin “BII grubu iş” şeklinde belirlenmesi gerekmektedir. Ancak, proje kapsamındaki binaların tamamının kaba inşaatının bitirildiği, ince işlerinin tamamlanmadığı bir durumda ise, benzer işin “BII grubu veya BII grubu işin tamamlama işi” şeklinde belirlenmesi uygun olacaktır. … 2.8. İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun belirlenmesinde, işin yapım amacı ile işlevinin ve/veya yapılan toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımının göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Örneğin, yapılan iş tutarının %30’unun AI grubuna giren köprü işleri, %30’unun AII grubuna giren tünel işleri ve %40’ının AVI grubuna giren demiryolu işleri olan bir demiryolu yapım işinde, projenin amacı ve işlevinin canlı ve cansız varlıkların bir yerden bir yere nakli için gerekli olan demiryolunun yapılması olduğundan, esaslı unsur “AVI Grup: Demiryolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)” olarak belirlenebilecektir. Yine, gerçekleştirilen iş tutarının %70’inin AII grubuna giren tünel işleri, %15’inin AVI grubuna giren demiryolu işleri ve %15’inin BIII grubuna giren istasyon binası yapım işleri olan bir metro hattı yapım işinde esaslı unsur, projenin amaç ve işlevinin canlı ve cansız varlıkların bir yerden bir yere nakli için gerekli olan demiryolu yapılması olduğundan “AVI Grup: Demiryolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)” olarak veya yapılan iş tutarı içerisinde sahip olduğu oranının büyüklüğünden dolayı “AII Grup: Tünel İşleri” olarak belirlenebilecektir. Tamamlanamayan ya da devredilen işlerde ise, işin yapılan kısmına ilişkin belge düzenlenmesi durumunda yapılan işin projenin bütününün karakteristiğini yansıtıp yansıtmadığına göre esaslı unsur belirlemesi yapılması gerekmektedir. İşin yapılan kısmının projenin bütününün karakteristiğini yansıtması halinde esaslı unsur belirlenecektir. Örneğin, tamamlanamayan bir otoyolu projesinin yapılan kısmının hem altyapı hem de üstyapı karayolu işi içermesi halinde belgeye konu işin esaslı unsuru “AV Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı)” olarak belirlenebilecektir. Benzer şekilde, birden fazla BIII grubu bina inşaatı içeren bir projede bina inşaatlarının birkaçının temelden çatıya kaba ve ince işleri ile birlikte bir bütün olarak tamamlanması, diğerlerinin ise kısmen tamamlanması halinde belgeye konu işin esaslı unsuru “BIII Grup: Bina İşleri” olarak belirlenebilecektir. Ancak, binaların hiçbirinin bir bütün olarak bitirilmediği hallerde esaslı unsur belirlemesi yapılmayacaktır. Aynı şekilde, yapımına başlanıp tamamlanamamış bir boru hattı işinde sadece kazı işi yapılmış, boru montajı ve yerine tespiti yapılmamış ise söz konusu işte esaslı unsur belirlemesi yapılmayacaktır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında “İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre, birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, belgeye konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olması halinde belge tutarının tamamı dikkate alınır. Örneğin; esaslı unsuru AV Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı) olan ve kapsamında köprü ve tünel yapımı da bulunan bir projeye ait iş deneyim belgesinin; köprü ve tünel yapımı içermeyen bir karayolu işi ihalesine sunulması halinde, köprü ve tünel yapımına ilişkin tutar ayrıştırılmayacak ve belge tutarının tamamı değerlendirmeye alınacaktır. Aynı şekilde, esaslı unsuru AXVIII Grup: Saha İşleri olan ve kapsamında BIII grubu bir bina inşası da bulunan bir projeye ait iş deneyim belgesinin; bina inşası içermeyen bir rekreasyon alanı yapım işi ihalesine sunulması halinde, BIII grubu bina yapımına ilişkin tutar ayrıştırılmayacak ve belge tutarının tamamı değerlendirmeye alınacaktır. İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olmaması halinde ise, sadece ihale konusu işe veya benzer işe uygun nitelikteki işler değerlendirmeye alınır…” açıklaması yer almakta olup, Tebliğ ekinde aşağıdaki tabloya yer verilmiştir: (B) ÜSTYAPI (BİNA) İŞLERİ I. GRUP: BİNA İŞLERİ 1. Taşınmaz kültür varlıklarının restorasyon işleri 2. Taşınmaz kültür varlıklarının rekonstrüksiyon işleri 3. Taşınmaz kültür varlıklarının fonksiyon değiştirme işleri II. GRUP: BİNA İŞLERİ 1. Askeri tesis ve binalar (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 2. Hastaneler (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 3. Havaalanı terminal binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 4. İbadethaneler (5.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 5. İdari binalar (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 6. Kapalı spor salonları (5.000 ve üstü seyirci kapasiteli) 7. Kültür ve kongre merkezleri (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 8. Müze ve konser salonları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 9. Stadyum, hipodrom ve veledromlar (en az 20.000’i kapalı olmak üzere toplam 25.000 ve üstü seyirci kapasiteli) 10. Ticaret ve alışveriş merkez ve kompleksleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 11. Toplu konut işleri (sosyal donatısı ile birlikte 50.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 12. Tren gar ve istasyonları ile liman binaları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 13. Uluslararası fuar merkez ve kompleksleri (en az 20.000 m 2 si kapalı sergileme alanı olmak üzere toplam yapı inşaat alanı 25.000 m 2 ve üstü) 14. Üniversite ve eğitim binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 15. Yüksek yapılar (30 kat üzeri ve 25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) 16. (5) ve üzeri yıldızlı oteller ve 1. sınıf tatil köyleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı) III. GRUP: BİNA İŞLERİ 1. BII. Grup işler 2. BI. ve BII. Grubu işlerin dışındaki bina işleri İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: MERSİN İLİ AKDENİZ İLÇESİ 32 DERSLİKLİ LİSE VE 4 ADET ATÖLYE BİNA İNŞAATI YAPIM İŞİ b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 1 ADET 32 DERSLİKLİ OKUL BİNA İNŞAATI (B+Z+3 KAT) 4 ADET ATÖLYE BİNASI İNŞAATI YAPIM İŞİ Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: MERSİN İLİ AKDENİZ İLÇESİ MAHMUDİYE MAHALLESİ 444 ADA 198 PARSEL” düzenlemesi, “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: … 7.3.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, … işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. … İstekli tarafından teklif edilen bedelin %60'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir. … 7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: RESMİ GAZETEDE YAYINLANAN BENZER İŞ GRUPLARINA GÖRE (B) ÜST YAPI III. GRUP İŞLER (B3) BENZER İŞ OLARAK KABUL EDİLECEKTİR…” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Mersin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 17.03.2026 tarihinde gerçekleştirilen “Mersin İli Akdeniz İlçesi 32 Derslikli Lise ve 4 Adet Atölye Binası İnşaatı Yapım İşi” ihalesi olduğu, 19.06.2026 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, anılan kararda ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi Yekber İnşaat Taahhüt Nakliyat İş Makinaları İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesine konu ettiği hususların Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifin iş deneyim belgesi ve aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan aykırılıklar gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine yönelik olduğu görülmüştür. Yapım işine ilişkin ihalelerde idare tarafından benzer işlerin belirlenmesinde Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğ’inde yer alan esasların dikkate alınacağı, anılan Tebliğ’in ekindeki listede yer alan (B) grubu yapıların üstyapı (bina) işlerinden, bir yapının bütünüyle temelden çatıya inşa edilmesini kapsadığı, ihale dokümanında iş deneyimine ilişkin, istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 60'ından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği, idare tarafından yalnızca BIII grubu kapsamındaki işlerin benzer iş olarak kabul edileceğinin düzenlendiği ve BIII grubu bina işlerinin ikmal veya tamamlama işlerinin benzer iş olarak belirlenmediği görülmüştür. Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan ihaleye katılım belgesinin “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” başlıklı bölümünün “İş Deneyimini Gösteren Belgeler” , “EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” başlıklı satırlarında beyan edilen bilgiler ve bu bilgilere ilişkin EKAP’a yüklenen belgeler incelendiğinde; bahse konu istekli tarafından iş deneyimini tevsiken “30.09.2025” tarih ve “2023/553116-7482113-1-1” sayı ile T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından “Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi” ne ilişkin anılan istekli adına düzenlenen ve 88.872.305,49 TL tutarlı iş bitirme belgesinin sunulduğu, Bahse konu belgede belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımının; “A) Altyapı işleri: AIV 2.135.591,79 TL, AV 1.738.981,89 TL, AXVIII 4.593.701,55 TL B) Üstyapı (Bina) İşleri: BIII 64.889.112,15 TL C) Sıhhi Tesisat ve Mekanik İşleri: CI 3.934.317,77 TL, CII 4.149.151,81 TL, CIII 1.127.122,50 TL D) Elektrik İşleri: DII 963.114,70 TL, DIII 384.168,92 TL, DIV 3.144.546,04 TL, DV 257.742,87 TL E) Elektronik ve İletişim İşleri: EIV 560.046,68 TL, EV 671.719,05 TL, EVIII 322.987,77 TL” olarak ifade edildiği görülmüştür. Ayrıca söz konusu belgenin açıklama kısmında “(*) Aladağ İnş. Paz. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. taahhüdünde devam eden Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi %18,25 seviyesinde fesih edilmiş olup kalan iş Yıldırım Akdeniz Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi adı altında tamamlanmıştır. (**) Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin 2.8. Maddesi Uyarınca Esaslı Unsur Belirlemesi Yapılmamıştır.” ifadelerinin yer aldığı tespit edilmiş olup söz konusu açıklama metninde “Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” nin feshedilmesi üzerine işin tamamlanmayan kısmının "Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi" adı altında Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından tamamlandığı ve Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'nin 2.8'inci maddesi uyarınca esaslı unsur belirlemesinin yapılmadığı bilgilerine yer verildiği tespit edilmiştir. İnceleme kapsamında söz konusu iş deneyim belgesini düzenleyen Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na yazılan 17.07.2026 tarihli ve 99539 sayılı Kurum yazısı ile iş deneyim belgesine konu yapım işi kapsamında, - Temelden çatıya kadar tüm imalatları ve ana unsurlarıyla birlikte tamamlanmış bütüncül bir bina yapım işinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine ilişkin bilgi, - İş bitirme belgesine konu işin sadece mevcut binaların ikmalinden ibaret olup olmadığına ilişkin bilgi, - Söz konusu hususa dayanak teşkil eden tüm bilgi ve belgeler (sözleşme, hakediş icmalleri, kabul tutanakları, yapılan işler listesi vb. belgelerin, idarece onaylı örnekleri) talep edilmiştir. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 1137274 sayılı cevabi yazıda “ …Bahse konu yapım işi, başlangıçta Aladağ İnş. Paz. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. taahhüdünde devam ederken %18,25 seviyesinde feshedilmiş olup, geri kalan imalatlar Yıldırım Akdeniz Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından "İkmal İşi" adı altında tamamlanmıştır. 1) Belgeye konu ikmal işinde Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'nin 2.8. maddesinde belirtilen "temelden çatıya kaba ve ince işleriyle birlikte bir bütün olarak tamamlanma" kriterine uyan herhangi bir bina olmaması sebebiyle esaslı unsur belirlemesi yapılmamıştır. 2) İş bitirme belgesi mevcut binaların ikmal işinden ibarettir. 3) Konuya ilişkin ilgili dokümanlar yazımız ekinde gönderilmektedir…” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır. Bahse konu yazı ekinde “Fesih Tutanağı” , “Fesih Raporu” , “Sözleşme” , “Özel İdari Teknik Şartname Pursantaj Sayfaları”, “Hakediş Kapakları Son Hakediş Pursantajları” ve “Geçici Kabul Tutanağı” isimli belgelerin yer aldığı, anılan belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yüklenicisi Aladağ İnş. Paz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan “Hatay İli Yayladağı İlçesi Kurtuluş Mahallesi 74 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ne ilişkin sözleşmenin 31.10.2022 tarihli karar ile fesih edildiği, fesih bakımından muayene, inceleme ve tespit işlemlerinin 08.11.2022 tarihinde tamamlandığı anlaşılmıştır. İnşaat ve alt yapı imalatlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı fesih durum tespit imalat raporunda “ GB-1 Blok (2B+Z+4) • Temel kazı imalatları tamamlanmıştır. • Temel altı su yalıtımı tamamlanmıştır. • Temel beton imalatları tamamlanmıştır. GK-2 Blok (2B+Z+3) • Temel kazı imalatları tamamlanmıştır. • Temel altı su yalıtımı tamamlanmıştır. • Temel beton imalatları tamamlanmıştır GK-3 Blok (2B+Z+3) • Temel kazı imalatları tamamlanmıştır. • Temel altı su yalıtımı tamamlanmıştır. • Temel beton imalatları tamamlanmıştır • Kat betonarme imalatları tamamlanmış olup, Balkon parapetleri ile kapama perde imalatları yapılmamıştır. • Tuğla imalatları kısmen tamamlanmış. GK-4 Blok (2B+Z+3) • Temel kazı imalatları tamamlanmıştır. • Temel altı su yalıtımı tamamlanmıştır. • Temel beton imalatları tamamlanmıştır • Kat betonarme imalatları tamamlanmış olup, Balkon parapetleri ile kapama perde imalatları yapılmamıştır. • Tuğla imalatları kısmen tamamlanmış…” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür. Anılan belgeler üzerinden, yapılan işlerin gerçekleşme oranını ve buna bağlı olarak yükleniciye ödenecek hakediş tutarını belirlemek için kullanılan yüzdesel dağılım cetveli niteliğindeki pursantaja ilişkin bilgiler incelendiğinde; GB-1 Blok için; “Kazı Dolgu Yalıtım Drenaj vs. İşler” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %64,56 olduğu, “Temel Betonarme İmalatları” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %100,00 olduğu, İnşaat işleri toplamının gerçekleşme oranının %7,99 olduğu, GK Blokları için; (GK-2, GK-3, GK-4) “Kazı Dolgu Yalıtım Drenaj vs. İşler” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %67,56 olduğu, “Temel Betonarme İmalatları” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %100,00 olduğu, “Kat Betonarme ve Yapısal Çelik İmalatları” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %66,00 (GK-2 için %0,00, GK-3 ve GK-4 için %99,00) olduğu, “Duvar İşleri” şeklinde tarif edilen işlerin gerçekleşme oranının %35,67 (GK-2 için %0,00, GK-3 için %50,00 ve GK-4 için %57,00) olduğu, İnşaat işleri toplamının gerçekleşme oranının %32,82 olduğu görülmektedir. Ayrıca, yazı ekinde yer alan belgeler içerisinde GB-1, GK-2, GK-3 ve GK-4 bloklarına ait sözleşme konusu iş sahasının fesih tarihindeki durumunu yansıtan fotoğrafların yer aldığı ve anılan fotoğrafların yukarıda yer verilen tespitlerle uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu iş deneyim belgesini düzenleyen Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’ndan inceleme kapsamında istenilen cevabi yazıda, belgeye konu ikmal işinde "temelden çatıya kaba ve ince işleriyle birlikte bir bütün olarak tamamlanma" kriterine uyan herhangi bir bina bulunmadığının ve iş bitirme belgesinin mevcut binaların ikmal işinden ibaret olduğunun ifade edildiği görülmüş olup yazı ekinde yer alan bilgi ve belgeler üzerinden yapılan inceleme neticesinde; GB-1, GK-2, GK-3 ve GK-4 bloklarına ait temel betonarme imalatlarının (kalıp, demir, beton ve grobeton dâhil) %100 oranında tamamlandığı, kazı, dolgu, yalıtım ve drenaj işlerinin %64,56 (GB-1 Blok için) ve %67,56 (GK Blokları için) olarak gerçekleştirildiği, ayrıca kat betonarme ve yapısal çelik imalatlarının (kalıp, iskele, demir ve beton dâhil) GK-3 ve GK-4 blokları bakımından %99,00 gerçekleşme seviyesine ulaştığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, iş deneyimine konu işin, yeni bir bina yapım işine ilişkin olmadığı; işin, iş deneyim belgesine konu tüm bloklar için mevcutta temel imalatları gerçekleştirilmiş, GK-3 ve GK-4 blokları bakımından ise ayrıca kat betonarme imalatları tamamlanmış bulunan betonarme yapının ikmaline ilişkin olduğu, dolayısıyla temelden çatıya bir yapım işi niteliği taşımadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, belgeye konu işin mevcut niteliği itibarıyla BIII grubu işler kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla söz konusu belgenin İdari Şartname’de benzer iş olarak belirtilen BIII grubu bina işlerine uygun olarak değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında idarece tesis edilen işlemin yerinde olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olduğu anlaşılmış olup ihale üzerinde bırakılan istekli Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir… ” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “ (1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Yapım yönteminin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir... ” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklif” başlıklı 45’inci maddesinde “ …45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; … b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. … 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır… ” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır…” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “ Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdare tarafından 03.06.2026 tarihinde EKAP üzerinden teklifi sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin yazıda, aşırı düşük teklif açıklamalarının yapılması için 11.06.2026 tarihi saat 18:00'a kadar süre verildiği anlaşılmıştır. Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik başvurularda idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır. Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği, Ayrıca, “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için (işçilik girdileri hariç) isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, ayrıca tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi, Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği, İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hususları anlaşılmaktadır. Başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması talebine ilişkin yazının ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi, sıralı analiz girdileri tablolarına yer verildiği görülmekle birlikte; İnşaat iş kalemine ait açıklanması istenilen “Özel Kep (Teknik şartnamesine uygun çelik otomatik kepenk kapı sistemi yapılması (motoru, iç elektrik tesisatı ve kumandası dahil))” iş kaleminin özel iş kalemi niteliğinde olduğu, ancak anılan iş kalemine ilişkin analiz girdileri ile bu girdilere ait miktarların gösterildiği analiz formatına söz konusu tebligatta veya ihale dokümanı kapsamında yer verilmediği tespit edilmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, bahse konu aşırı düşük teklif sorgulama işleminin bu haliyle usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu şekilde yapılan bir sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede; a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi , b) Açıklama istenilecek iş kalemine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması, c) İş kalemine ait analizde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması, d) Bu işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi, e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal/özel iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi f) Açıklama istenilecek iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması, İdarece hazırlanan açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği analiz formatları, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listesinin sınır değer altında teklif veren geçerli teklif sahibi isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiaların tamamında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Yıldırım Akdeniz Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifin değerlendirme dışı bırakılması, bununla birlikte aşırı düşük teklif sorgulama işleminin, mevzuata ve yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde idarece yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.