KİK Kararı 2026/UM.I-2361

KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No: 2026/035 Gündem No: 53 Karar Tarihi: 09.09.2026 Karar No: 2026/UM.I-2361 Mahkeme Kararları Toplam: 0 Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır. Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: İsmet ÇOBAN, İHALEYİ YAPAN İDARE: Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/1076237 İhale Kayıt Numaralı “16 Kısımdan İbaret Kırtasiye Malzemesi (Toner, A4 Kâğıdı, Diğer Kırtasiye ve Büro Malzemesi), Bayrak Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğü tarafından 04.08.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “16 Kısımdan İbaret Kırtasiye Malzemesi (Toner, A4 Kâğıdı, Diğer Kırtasiye ve Büro Malzemesi), Bayrak Alımı” ihalesine ilişkin olarak İsmet Çoban’ın 21.08.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.08.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.08.2026 tarih ve 223578 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.08.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/2128 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Teknik Şartname’de yer verilen teslimat koşulunun, teslimatın gerçekleştirilmesini distribütör ve yetkili bayiler gibi üçüncü kişilerin iradesine bağlı hâle getirdiği, isteklilerin yeterliğine ve teslimat kriterlerine ilişkin söz konusu düzenlemenin İdari Şartname’de yer alması gerekirken Teknik Şartname’de yer aldığı, bu nedenle düzenlemenin 4734 sayılı Kanun’un 27’nci maddesine aykırı olduğu, anılan düzenlemenin kamu düzenine, rekabet ilkesine ve Kanun’un emredici hükümlerine aykırılığının ihale öncesinde şikâyet konusu edilmemiş olmasının düzenlemeyi hukuka uygun hâle getirmeyeceği, ayrıca söz konusu teslimat mekanizmasının isteklileri distribütör ve yetkili bayilerin, aynı zamanda ihaledeki rakiplerinin, ticari koşullarına bağımlı hâle getirerek rekabeti kısıtladığı, nitekim yaklaşık maliyeti 7.195.822,80 TL olan 5’inci kısım ile yaklaşık maliyeti 3.897.065,00 TL olan 6’ncı kısımda kendileri dışında yalnızca birer isteklinin teklif vermiş olmasının söz konusu düzenlemenin piyasayı sınırlandırdığını ve rekabetin sağlanmadığını gösterdiği, 2) İhale konusu ürünlerin faturalı, üretici garantili ve %100 orijinal olacak şekilde temin edilerek idareye teslim edilmeye hazır olunduğu, sözleşmenin imzalanmasından veya malların tesliminden kaçınılmadığı, ancak ilgili markaların distribütörü ve yetkili bayileri tarafından ürün satışının ve teslimat için gerekli irsaliyenin düzenlenmesinin yazılı ve sözlü olarak reddedildiği, yetkili bayiler tarafından ürünlerin ancak peşin ödeme yapılması ve bayilerin ihalede teklif ettikleri fiyatların esas alınması şartıyla satılabileceğinin bildirildiği, bu nedenle teslimatın gerçekleştirilmesinin fiilen engellendiği ve kendilerinin kusurundan kaynaklanmayan bir imkânsızlık hâlinin ortaya çıktığı, söz konusu durumun idareye bildirildiği, ancak idarece herhangi bir çözüm üretilmediği gibi, distribütör bayileriyle anlaşma sağlanması veya sözleşmeye katılım sağlanmaması hâlinde geçici teminatın gelir kaydedileceği ve bir yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama yaptırımı uygulanacağı yönünde kendilerine bildirimde bulunulduğu, bunun yanında uğranılacak maddi zararın “eğitim bedeli” olarak değerlendirilmesi ve zararların karşılaştırılarak karar verilmesi gerektiği yönünde ifadelerin de kullanıldığı, Ayrıca, idareye yapılan şikâyet başvurusu ekinde fiyat talep e-postaları, distribütör tarafından rakip firmaya yönlendirme yapıldığına ilişkin mesaj kayıtları ve ürün satılmayacağına ilişkin yazışmaların sunulduğu, distribütör tarafından 5’inci kısımdaki rakip firmaya yönlendirme yapıldığı ve anılan firma tarafından fiyat talebine cevap verilmediği, bu hususa dair sunulan belgelerin idarece incelenmediği ve şikâyet üzerine verilen kararda bu delillere ilişkin değerlendirmeye yer verilmediği, kendilerince ileri sürülen ticari tıkanıklık ve baskı iddialarının esastan incelenmeyerek durumun “özel hukuk ticari ilişkisi” kapsamında değerlendirildiği, Bu çerçevede, ihalenin kendileri üzerinde kalan 5’inci ve 6’ncı kısımların iptal edilmesi ve iradeleri dışında oluştuğu belirtilen teknik ve fiilî imkânsızlık nedeniyle geçici teminatlarının herhangi bir yaptırım uygulanmaksızın iade edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü, “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü, “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; … b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP hesabına giriş yapılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi, … izleyen günden itibaren başlar. (2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir…” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 16 Kısımdan İbaret Kırtasiye (Toner, A4 Kağıdı, Diğer Kırtasiye ve Büro Malzemesi), Bayrak Alımı b) Türü: Mal alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 16 Kısımdan İbaret Kırtasiye Malzemesi (Toner, A4 Kağıdı, Diğer Kırtasiye ve Büro Malzemesi), Bayrak Alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Mal teslimine ilişkin hususlar her malzeme için ilgili teknik şartnamesinde belirtilmiştir. Özellikle belirtilmeyen malzemelerin teslimatı Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğü Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğüne teslim edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen ve 16 kısımdan oluşan başvuruya konu “16 Kısımdan İbaret Kırtasiye Malzemesi (Toner, A4 Kâğıdı, Diğer Kırtasiye ve Büro Malzemesi), Bayrak Alımı” ihalesine ilişkin olarak EKAP üzerinden 30 adet ihale dokümanının indirildiği ve 04.08.2026 tarihinde yapılan ihaleye 21 isteklinin e-teklif verdiği, ihale komisyonunca tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde, ihalenin incelemeye konu “5. Kısım (Konica Minolta Marka Orijinal Toner)” ile “6. Kısım (Brother Marka Orijinal Toner)” kısımlarının başvuru sahibi İsmet Çoban üzerinde bırakıldığı, “5. Kısım (Konica Minolta Marka Orijinal Toner)” kısmında ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Özüer Bil. Tek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin belirlendiği, “6. Kısım (Brother Marka Orijinal Toner)” kısmında ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Kds Büro Oto. ve Dan. Bilg. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin belirlendiği, buna ilişkin ihale komisyonu kararının 10.08.2026 tarihinde onaylandığı tespit edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından özetle; teslimat şartının isteklileri distribütör ve yetkili bayilere, dolayısıyla rakip firmalara, bağımlı hâle getirdiği ve bu nedenle rekabeti kısıtladığı, ayrıca, bu şartın Teknik Şartname yerine İdari Şartname’de düzenlenmesi gerektiği ve Kanun’a aykırı olduğu, ihale öncesinde şikâyet edilmemiş olmasının da bu aykırılığı ortadan kaldırmayacağının iddia edildiği, söz konusu iddiaların ihale dokümanına yönelik olduğu, dokümanda yer alan hususlara yönelik olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 55’inci maddesi gereğince ihale dokümanının edinildiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanının 21.07.2026 tarihinde indirildiği göz önüne alındığında, dokümana yönelik şikâyetin son başvuru tarihinin 31.07.2026 olduğu, ancak bu süre geçtikten sonra 21.08.2026 tarihinde idareye başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla…” hükmü, Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Kocaeli Emniyet Müdürlüğüne bağlı hizmet birimlerinde kullanılan yazıcılara ve fotokopi makinalarına ait orijinal toner, kartuş, drum, atık toner kutusu alım işine ait teknik şartnamesidir.” düzenlemesi, “Genel Hükümler” başlıklı 4’üncü maddesinde “1. İdaremizce alınması planlanan marka ve model belirtilerek listelenen tüm ürünler üretici firma garantili, orijinal, kapalı ambalajında olacaktır. 2. Söz konusu ürünlerin idaremize teslimi markaların Resmi Türkiye Distribütörü tarafından sevk irsaliyesi ile yapılacaktır. 3. İrsaliyede belirtilmemiş ise, teslim edilen ürünler için ilgili markanın distribütör olduğuna dair belgenin muayene kabul işlemleri için idareye sunulması gerekmektedir. … 9. Teklif veren tüm istekliler şartnamede belirtilen hususları okuduğunu onaylayıp, beyan, kabul ve taahhüt eder. … 14. Sözleşme imzalanmasına müteakip 60 (altmış) takvim gün içinde yüklenici firma malzeme listesinde belirtilen tüm malzemeleri tek parti halinde Kocaeli Emniyet Müdürlüğü Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğüne bağlı depolara 2. maddede açıklandığı gibi Resmi Türkiye Distribütörü tarafından teslim edecektir. Teslim esnasında yüklenici firma hazır bulunacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan Şartname’nin “Orijinal Toner/Kartuş/Drum/Atıktoner Kutusu Listesi/ Miktarı” başlıklı 5’inci maddesinde, alım konusu toner/kartuş/mürekkep/drum/atık toner kutusu ürünlerinin miktarı ve ölçü birimine bir tablo içerisinde yer verilmiştir. Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 4’üncü maddesinin 1’inci bendinde, alıma konu edilen ve marka ve model belirtilerek listelenen ürünlerinin tamamının üretici firma garantili, orijinal ve kapalı ambalaj içerisinde olacağının, 2’nci bendinde, söz konusu ürünlerin idareye tesliminin markaların resmi Türkiye distribütörü tarafından sevk irsaliyesi ile yapılacağının, 3’üncü bendinde, irsaliyede bu hususun belirtilmemesi hâlinde teslim edilen ürünlerin ilgili markanın distribütörüne ait olduğuna ilişkin belgenin muayene kabul işlemleri için idareye sunulacağının, 14’üncü bendinde ise sözleşmenin imzalanmasını müteakip 60 takvim günü içerisinde malzemelerin resmi Türkiye distribütörü tarafından teslim edileceğinin düzenlendiği görülmüştür. Başvuru sahibi tarafından özetle; ihale konusu ürünlerin teminine hazır olunmasına rağmen ilgili markaların distribütörü ve yetkili bayileri tarafından ürün satışının ve gerekli irsaliyenin düzenlenmesinin reddedildiği, ürünlerin peşin ödeme ve bayilerin ihalede teklif ettikleri fiyatlar üzerinden satılmak istendiği, distribütör tarafından ihaledeki rakip firmaya yönlendirme yapıldığı ve anılan firma tarafından fiyat talebine cevap verilmediği, bu nedenle teslimatın başvuru sahibinin kusuru bulunmaksızın fiilen imkânsız hâle geldiği ileri sürülmektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 55'inci maddesinde, şikâyet başvurusunun ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla yapılabileceği hüküm altına alınmış olup başvuru sahibince distribütör ve yetkili bayilerin ürün satmaması, satış için peşin ödeme veya belirli bir fiyat talep edilmesi ve fiyat taleplerine cevap verilmemesi şeklinde ileri sürülen hususların, esas itibarıyla başvuru sahibi ile söz konusu üçüncü kişiler arasındaki ticari ilişkiden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ayrıca, Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinin 9’uncu bendinde, teklif veren isteklilerin Şartname’de belirtilen hususları okuduğu, beyan, kabul ve taahhüt ettiği açıkça düzenlenmiş olup isteklilerden tekliflerini sunmadan önce ihale dokümanında öngörülen teslimat koşulunu ve bu koşulun yerine getirilmesine yönelik gereklilikleri göz önünde bulundurmaları ve gerekli araştırmayı yapmaları beklenmektedir. Bu kapsamda, basiretli tacir sıfatıyla hareket etmesi gereken isteklilerin, ihale konusu ürünlerin temin edilmesi, resmi Türkiye distribütörü aracılığıyla sevk edilmesi ve buna ilişkin belgelerin temin edilmesi hususlarında teklif vermeden önce gerekli öngörü ve değerlendirmeyi yapmaları gerekmektedir. Dolayısıyla ihale dokümanında açıkça öngörülen ve isteklilerce okunup kabul edildiği beyan edilen bir teslimat koşulunun, teklif sunulmasından ve sözleşmenin imzalanmasından sonra üçüncü kişilerle yaşanan ticari uyuşmazlıklar nedeniyle yerine getirilememesi riskinin idareye yüklenmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla, söz konusu üçüncü kişilerin başvuru sahibine yönelik ticari davranışlarının, tek başına idare tarafından ihale sürecinde gerçekleştirilen kamu ihale mevzuatına aykırı bir işlem olarak kabul edilemeyeceği, bahse konu hususların ihale konusu işin yerine getirilmesini başvuru sahibi bakımından güçleştirdiği veya imkânsız hâle getirdiği yönündeki iddianın esas itibarıyla ihale dokümanında öngörülen teslimat koşulunun uygulanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Öte yandan, başvuru sahibinin ihale dokümanında öngörülen teslimat koşulunun isteklileri distribütör ve yetkili bayilere bağımlı hâle getirdiği ve rekabeti kısıtladığı yönündeki iddiasının ihale dokümanı düzenlemesine yönelik olduğu ve bu hususa ilişkin başvurunun süresinde yapılmadığı dikkate alındığında, süresinde şikâyet konusu edilmeyen doküman düzenlemesinin uygulanması neticesinde ortaya çıktığı ileri sürülen ticari güçlüklerin, söz konusu doküman düzenlemesinin hukuka uygunluğunun yeniden incelenmesini sağlayacak nitelikte yeni bir aykırılık olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuru sahibince şikâyet başvurusu kapsamında sunulan e-posta, mesaj vb. yazışmaların idarece değerlendirilmediği ileri sürülmüş olmakla birlikte, söz konusu belgelerin, distribütör ve yetkili bayilerin başvuru sahibine yönelik ticari davranışlarına ilişkin olduğu, diğer bir anlatımla başvuru sahibinin ilgili distribütör ve bayilerle ürün teminine ilişkin yaşadığı ticari uyuşmazlıklara dayandığı, ayrıca bahse konu belgelerin ihale konusu ürünlerin piyasada bulunmadığı veya ihale konusu işin objektif olarak yerine getirilemez hâle geldiğini ortaya koymadığı, bu kapsamda ileri sürülen hususların, idarece gerçekleştirilen ve ihale sürecinin devamına engel teşkil edecek nitelikte bir mevzuata aykırılık oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, başvuru sahibince ileri sürülen hususların, ihalenin incelemeye konu 5'inci ve 6'ncı kısımlarının iptalini gerektirecek nitelikte kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği anlaşılmış olup başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez…” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.